Geçtiğimiz günlerde gazetemize özel bir demeç veren ana muhalefet lideri Özgür Özel, gıda enflasyonuna dikkat çekti ve şöyle dedi: “En büyük krizimiz gıda enflasyonu. Dünyada beşinciyiz. Gayri safi milli hasılanın yüzde 1’nin tarıma verilmesi lazım. Bütçeye koydukları binde iki. Ama gayri milli hasılanın yüzde 3.5’ini silahlanmaya vermeye çalışıyorlar.” 

Gıda enflasyonu ile ilgili uyarılar elbette yalnızca muhalefetle sınırlı değil. TÜİK’in tartışmalı verileri bile Türkiye’de gıda enflasyonunun durmadığını ortaya koyuyor. Bir yılda fiyatı en çok artan kalemlerin sebze-meyve olduğu anlaşılıyor. Özellikle soğan, patates, biber gibi ürünlerde neredeyse fiyatlar katlanıyor. Aslında bu sorunların temelinde, ülkemizde bir üretim planlamasının olmayışı yatıyor.

DÜNYADA VE BİZDE DURUM 

Türkiye her geçen gün daha pahalı bir ülke haline gelirken izlenen ekonomi politikaları nedeniyle yurttaşın alım gücü de düşüyor. BİSAM’a göre dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması 36 bin 324 liraya yükseliyor. Bu rakamlar aynı zamanda açlık sınırı anlamına geliyor. 

Avrupa ülkeleri dikkate alındığında ülkemiz yıllık gıda enflasyonunda ilk sırada yer alıyor. Bizim gıda enflasyonu oranımız, savaşta olan Ukrayna’nın bile yaklaşık 3.5 katı oranında. AB ortalamasının da çok üstünde; yaklaşık 14 katı. Üstelik dünyada gıda fiyatları düşme eğilimindeyken bizde tersi bir durum söz konusu. 

ÜRETİMDE MALİYET ARTIŞI 

Tarımsal girdi fiyat endeksinde yıllık artışın yüzde 36.65’e çıktığı açıklandı. TÜİK, yıllık değişimin en yüksek olduğu alt grubu ise yüzde 63.56 ile gübre olarak açıkladı. Tarımdaki girdi ve maliyet artışı yalnızca tarımsal ürünlerle de sınırlı değil. Özellikle hayvancılıkta da büyük maliyet artışı var. 

Üretim girdileri ve maliyetleri ile baş edemeyen tarımcı, varlıklarını da elden çıkarmak zorunda kalıyor. Niğde milletvekili Ömer Fethi Gürer, icra dairelerinde büyükbaş hayvanların da satışa çıkarıldığını söyledi. Farklı kentlerden somut örnekler veren Gürer’e göre, süt inekleri bile icradan satılıyor. 

TARIMDAKİ YIKIM 

Tarımdaki çöküş yalnızca kırsalı vurmakla kalmıyor, kentlere, pazar yerlerine, mutfaklara uzanıyor. Esnaf da, pazarcı da ve tüketici de dertli. Yurttaş, yaz mevsiminin simgesel menemen, kızartma gibi yemekleri bile neredeyse yapamaz duruma geliyor. Bu yemeklerin temel maddesini oluşturan sebze ve ürünlerde büyük fiyat artışları yaşanıyor.

İktidar soğandaki fiyat artışını ithalatla engellemeye çalışıyor. Üretici ithalat hamlesine şiddetle karşı çıkıyor. Sektör temsilcileri bu kararı, “gelecek yılı da batıracağı” gerekçesiyle eleştiriyor. Kısaca, tarımda ve gıdada yaşanan gidişattan ne üretici ne de tüketici memnun!

YURTTAŞIN ZORLUKLARI 

Sonuçta olan üreticisiyle, tüketicisiyle tüm yurttaşlara oluyor. Tarımdaki üretici nüfusun, giderek yaş düzeyi yükseldiği gibi aynı zamanda sayısı da azalıyor. Buna koşut olarak, tarımsal üretim yapılan alanlar da sınırlanıyor. Bütün bu veriler tarımsal gıda enflasyonunun neden bu denli yüksek olduğunu ortaya koyuyor. 

Hayat tüm kesimler için giderek daha da zorlaşıyor. Yurttaşın önemli bölümü sağlıklı ve yeterli gıdaya erişemez hale geliyor. Sözün özü; gıda enflasyonu krizi aşılmadan, toplumun dar gelirli geniş kesimlerinin rahat bir nefes alamayacağı anlaşılıyor.

***

Emeğin, alınterinin mücadelesine adanmış bir yaşam

DİSK’in kurucu genel başkanı, TİP’in kurucularından, işçi sınıfının sendikal önderi Kemal Türkler; katledilişinin 46. yılında saygıyla ve özlemle anıldı. Türkler’in anısına, İstanbul’da ve İzmir’de etkinlikler düzenlendi.

Kemal Türkler

İşçiler, emekçiler, Denizli’de doğan ve Ege’den yetişen sendikal mücadele önderlerini hiç unutmadılar, unutmuyorlar. Onun anısını ve mücadelesini günümüzde de yaşatıyorlar. Biz de doğrusu onu ve mücadelesini çok önemsiyoruz. 

EMEĞİN SENDİKAL ÖNDERİ 

Kemal Türkler’i ilk kez görüp dinlediğimde henüz 19 yaşındaydım. DİSK, 1975 yılının eylül ayında, İzmir Cumhuriyet Meydanı’nda, “Demokratik Hak ve Özgürlükler Mitingi” düzenlemişti. Bizler o gün Türkler’i ve İbrahim Güzelce’yi can kulağıyla dinlemiştik. 12 Mart sonrası dönemde, ülkede yeni bir siyasal-sendikal mücadele dönemi başlıyordu. Bu nedenle, o gün yaşananları ve sonrasındaki büyük 1 Mayıs’ları hiç unutmuyor ve belleğimde hep canlı tutuyorum. 

22 Temmuz 1980’de, Kemal Türkler İstanbul’da evinin önünde katledildiğinde; İzmir’de DİSK/Gıdaİş üyesiydim. O dönemin yoğun siyasal ve sendikal mücadele ortamında, DİSK üyeleri olarak bizim yaşadığımız etkileşimi düşünebiliyor musunuz? 

KEMAL TÜRKLER 100 YAŞINDA 

O zor mücadele dönemlerini yaşayan bizler, Kemal Türkler’i hiç unutmadık, unutmuyoruz. İçinde bulunduğumuz yıl, Kemal Türkler’in 100. doğum yılı. Türkler, 1926’da Denizli’de doğmuştu. İşçi sınıfı sendikal önderinin 100. yaşını, farklı etkinliklerle kutluyor. Kutlamalar yıl boyu sürecek. 

Biz de eski bir DİSK üyesi olarak, aramızdan ayrılışının 46. doğumunun ise 100. yılında, Kemal Türkler’i saygıyla anıyoruz. Onun, emeğin ve alınterinin mücadelesine adanmış yaşamının; günümüz siyasetçilerine ve sendikacılarına, her daim örnek olması gerektiğini düşünüyoruz.

***

Emeğin, emekçi şairi

Sevgili Ahmet Günbaş, bizim için hep emeğin şairi ve yazarıdır. O aynı zamanda yaşamının önemli bölümünü üretim alanlarında, işliklerde emekçi olarak geçirmiş bir yazın emekçisidir. Kimilerine göre onun şairliği önde gelir. Ama bizce aynı zamanda iyi bir öykü ve deneme yazarıdır. 

Ahmet Günbaş

“Emek”, “emekçi” ve “emek mücadelesi” kavramları, bir bakıma Günbaş’la ortak değerlerimizdir, ortaklaşan yönlerimizdir. Toplumcu-gerçekçi bir dünya görüşünün ve yazın anlayışının ortak penceresinden bakmaya çalışırız hayata... 

HAYATIN UĞULTUSU 

Günbaş “Ateş Çekirdeği” kitabının “Uğultu” başlıklı öyküsünde şöyle anlatır hayatının uğultusunu: “Ah, keşke Tuzla yoluna girdiklerinde gözlerini kapasa, ikide bir eskilerle kıyaslamasa gördüklerini! Sözgelimi Çiğli’deki eski havaalanı yolu girişi metro yüzünden nicedir anılara kapalı, tezgâhlarından kan ve gözyaşı damlayan Tariş İplik Fabrikasından çıt yok! Kaklıç’ı geçer geçmez pamuk tarlalarına dağılan römorklar dolusu pamuk toplayıcılarının nereye gittiklerini kimseler bilmiyor. Okaliptüslerle çevrili o yılankavi yolun çevresindeki gürültülü patırtılı sabahı çok ama çok özlüyor!” 

Geçmişteki işyerini “ömrümün kuyusu” olarak tanımlayan Günbaş, kuyudaki uğultuyu da şöyle betimler: “Tütün yüklü kamyonlar girip çıkıyor ardı sıra! Yükleme postaları omuzları düşük, yorgun adamlarla dolu. Yüklemeyi bitiren Doğulu bir işçi, poşusunu savurur savurmaz uzun havasına asılıyor birden. Herkes bir bardak çayla sigaranın yarenliği peşinde Balyalara sıkıştırılan sarı damarlı yapraklar, bantlar dönüyor, kasaların dolusu konulup boşu alınıyor, öksürükler aksırıklar içinde canavar makinelerinden sıçrayan tütün tozlarından sarı benizli bir bulut yayılıyor aşağı katmanlarda.” 

TÜTÜN VE ÜZÜM KOKUSU 

Dönemeç dergisinin kurucularından Ahmet Günbaş’la dostluğumuz, çok eski dönemlere Dönemeçli zamanlara dek uzanıyor. Neresinden baksanız 40 yılı aşkın bir zaman dilimi. Ama onunla ortak yönümüz yalnızca Dönemeç ve yazın dünyası değil. Emek mücadelesi ve emekçisinin dünyası da ortak alanlarımızdan. O, yıllarca Tekel’de tütün kokusunu ciğerlerine çekerken, biz de Tariş’te üzüm ve kükürt kokularını hep duyumsadık.

Bizim mevsimlik ve sigortalı işçi olarak ilk çalışma hayatına atılışımız da Tekel’in tütün alım kampanyalarında oldu. Daha 18 yaşına girerken Tekel’de tütün yazıcılığı yapmıştık. Bu nedenle, tütün konusuna da kokusuna da uzak değiliz. İşte yıllar sonra sevgili Ahmet Günbaş’la, yazıp armağan ettiği şiir ve öykü kitaplarında buluştuk. Doğrusu, tütün ve üzüm kokusu bizi hiç bırakmıyor, yine buluşturup ortaklaştırıyor.