Orta Doğu’daki çatışmalar ticaret gemileri ve petrol tankerleri üzerindeki baskıyı artırırken stratejik deniz yolları için yeni bir güvenlik yapısı oluşturuldu. Türkiye’nin de katıldığı girişimin kapsamı yalnızca askerî devriyelerle sınırlı kalmayacak.

Suudi Arabistan ile 13 ülke, Kızıldeniz, Babülmendep Boğazı ve Aden Körfezi’ndeki uluslararası ticaret ve enerji taşımacılığını korumak amacıyla çok uluslu deniz savunma ittifakı kurulması konusunda anlaşmaya vardı.

Suudi Arabistan’ın kurucu ve lider ülke olacağı ittifakın merkezinin de ülkede bulunması planlanıyor. Yeni yapı; ticari gemileri, petrol tankerlerini, limanları ve denizcilik altyapısını bölgedeki artan tehditlere karşı korumayı hedefliyor.

İttifakın oluşturulmasına ilişkin Riyad’da düzenlenen toplantıya 43 ülkeden genelkurmay başkanları veya temsilcileri ile Avrupa Birliği heyeti katıldı. Toplantıda ittifak sözleşmesi, komuta yapısı ve operasyon mekanizmaları ele alındı.

İttifaka destek veren ülkeler Suudi Arabistan, Türkiye, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Ürdün, Mısır, Pakistan, Cibuti, Somali, Bangladeş, Yemen, Sudan ve Komorlar olarak sıralandı.

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, oluşumun tamamen savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi, ittifakı veya uluslararası kuruluşu hedef almadığını bildirdi. Ülkelerin ittifak faaliyetlerine katılımı ise kendi ulusal kararlarına bağlı olacak.

Birleşik Arap Emirlikleri ile Umman ilk destek açıklamasında yer almadı. Buna karşılık gerekli ulusal süreçleri tamamlayan diğer ülkelerin de daha sonra ittifaka katılabileceği belirtildi.

Yeni yapı için Suudi Arabistan’da Ortak Operasyonlar Koordinasyon Merkezi, Ortak Deniz Operasyonları Merkezi ve genel sekreterlik kurulması planlanıyor.

İttifak kapsamında ülkeler arasında deniz güvenliğine ilişkin istihbarat ve bilgi paylaşımı yapılacak. Ortak operasyon planlaması, askerî tatbikatlar, eğitim faaliyetleri ve kapasite geliştirme çalışmaları da yürütülecek.

Gerekli koşullar oluştuğunda üye ülkelerin ortak deniz operasyonları düzenlemesi öngörülüyor. Ancak hangi ülkenin kaç gemi, uçak veya askerî unsur sağlayacağı henüz açıklanmadı.

İttifak kararı, Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan bağlantılı gemilere yönelik deniz ablukası ilan etmesinin ardından geldi. Kızıldeniz’deki saldırıların artması, gemilerin daha uzun rotalara yönelmesine ve enerji taşımacılığındaki maliyetlerin yükselmesine neden oluyor.

Babülmendep Boğazı, Hint Okyanusu ile Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı arasındaki bağlantıyı sağlıyor. Bu nedenle bölgede yaşanacak uzun süreli bir aksama yalnızca petrol ve doğal gaz sevkiyatını değil, Asya ile Avrupa arasındaki geniş ticaret ağını da etkileyebilir.