• Firmy dostrzegają ogromny potencjał sztucznej inteligencji, ale wiele z nich nadal nie potrafi udowodnić zwrotu z inwestycji w AI.
• AI coraz mocniej zmienia rolę CFO, który z osoby odpowiedzialnej głównie za kontrolę staje się partnerem strategicznym zarządu.
• Rozwój AI zwiększa zapotrzebowanie na specjalistów i podnosi wartość kompetencji technologicznych na rynku pracy. Eksperci podkreślają jednak, że sama inwestycja w AI nie gwarantuje sukcesu - kluczowa jest dobrze określona strategia wykorzystania technologii.

Z raportu "EY Global DNA of the CFO" wynika, że przedsiębiorstwa wciąż nie są odpowiednio przygotowane do wykorzystania potencjału AI, a liderzy finansowi domagają się większego wpływu na strategiczne decyzje i nowych kompetencji potrzebnych w erze sztucznej inteligencji.

- Rola CFO wyraźnie przesuwa się od kontroli i raportowania w stronę tworzenia realnej wartości. Trend ten widać także w Polsce, gdzie dyrektorzy finansowi coraz częściej angażują się w obszary strategiczne i transformacyjne. Wyzwanie polega na efektywnym wykorzystaniu tego ogromnego potencjału w procesie podejmowania kluczowych decyzji biznesowych, a to wymaga nie tylko zdobywania nowych kompetencji i stosowania nowych mierników, które wciąż są wypracowywane, ale przede wszystkim mentalnej zmiany w podejściu do postrzegania CFO jako partnera strategicznego, a nie wyłącznie recenzenta i sprawozdawcy działań firmy - uważa Mikołaj Rytel, partner zarządzający assurance w EY Polska.

Jak czytamy w opracowaniu raportu, co drugi dyrektor finansowy ma trudności z wykazaniem zwrotu z inwestycji na obecnym etapie wdrażania sztucznej inteligencji, a 49 proc. wskazuje, że obecne mierniki nie oddają wartości tworzonych przez technologie i dane. 

Z badania przeprowadzonego przez EY wynika, że firmy nie są jeszcze w pełni przygotowane na wdrażanie AI. Co więcej, tylko 21 dyrektorów finansowych (CFO) ocenia gotowość swoich firm do wykorzystywania sztucznej inteligencji jako wysoką lub bardzo wysoką. 

- Trudność z wykazywaniem ROI na wczesnym etapie inwestycji w dane, technologie czy transformację biznesową pokazuje, że organizacje nie mogą przykładać tradycyjnych mierników do nowych źródeł generowania wartości. Równocześnie, w efekcie obserwowanych zmian na poziomie całych organizacji, dyrektorzy finansowi muszą łączyć perspektywę finansową i podatkową z rozumieniem danych, technologii oraz ich wpływu na model biznesowy. Wymaga to zbudowania nowych kompetencji, ale wiąże się ze wzmocnieniem ich roli jako kluczowych doradców zarządów - komentuje Radosław Krupa, partner zarządzający Działem Doradztwa Podatkowego i Prawnego w EY Polska.

Dyrektorzy finansowi upatrują potencjału sztucznej inteligencji w:

• analizie danych - 49 proc., 
• prognozowaniu wzrostu - 45 proc., 
• dynamicznym ustalaniu cen - 41 proc. 

Jednocześnie tylko 21 proc. CFO ocenia gotowość do wykorzystania AI jako wysoką, a zaledwie 15 proc. zespołów czuje się pewnie w pracy z tą technologią. 

Jakie bariery powstrzymują organizacje przed wdrożeniem AI? Do najczęstszych należą: 

• jakość danych - 61 proc.,
• trudności w uzasadnieniu korzyści - 51 proc., 
• niedobory kompetencji - 50 proc. 

W kontekście ostatniej bariery należy nadmienić, że 68 proc. zapytanych CFO uważa, iż powinno się wprowadzić nowe style przywództwa, a 50 proc. podkreśla konieczność rozwoju kompetencji liderskich w całych zespołach finansowych. 

- Globalnie tylko blisko jedna piąta organizacji jest gotowa na wykorzystanie AI w finansach. Dobrze ilustruje to skalę wyzwania związanego z wdrażaniem transformacyjnych rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji w tej dziedzinie. Dla porównania, jak wynika z badania EY „Jak polskie firmy wdrażają AI”, sztuczna inteligencja rozwija się najszybciej w obszarach takich jak IT, obsługa klienta czy marketing, podczas gdy kwestie powiązane z finansami pozostają na odległym szóstym miejscu - mówi Anna Zaremba, partnerka w dziale CFO Consulting w EY Polska.

I uzupełnia, że nie wynika to z braku potencjału, lecz ze złożonego charakteru funkcji finansowej, która jest ściśle regulowana i operuje na dużej ilości wrażliwych danych.

- W praktyce oznacza to, że zanim AI zacznie realnie wspierać decyzje finansowe, organizacje muszą nadrobić zaległości w obszarze jakości i weryfikowalności danych, usprawnienia wielu procesów i zdobycia nowych kompetencji - uzupełnia Zaremba. 

Jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że w związku z rozwojem sztucznej inteligencji w firmach coraz częściej szuka się odpowiednich specjalistów. W jednym z badań przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych 45 proc. liderów biznesu potwierdziło, że byłoby skłonnych zapłacić o 10-15 proc. więcej za pracowników posiadających wysokie kompetencje w zakresie sztucznej inteligencji. 

Trend ten widać już w Polsce. Z raportu JustJoinIT wynika, że w przypadku takich ról, jak AI engineer, machine learning engineer i AI developer pensje rosną, a w niektórych sytuacjach sięgają nawet 30 tys. zł netto. 

O analogicznym zjawisku mówi Piotr Nowosielski, CEO portali rocketjobs.pl i justjoin.it. 

- Obserwujemy teraz to samo zjawisko, co przy każdym nowym cyklu hype’u - najpierw jest panika firm, że „zostaną w tyle”, potem ślepe licytowanie się o każdego, kto ma „AI” w CV. Na justjoin.it obserwujemy, że oferty z tagiem AI rosły intensywnie przez ostatnie dwa lata, ale od kilku miesięcy dynamika wyraźnie hamuje. Bańka nie musi pęknąć - może powoli dryfować. Tak było z blockchainem w 2019 r. Pensje drastycznie nie spadły do zera, ale wróciły na ziemię - wyjaśnia z rozmowie z PulsHR Nowosielski.

Jak wygląda wspomniany zwrot z inwestycji w przypadku polskich firm technologicznych? Czy już jest generowany?

- Część tak, ale większość jeszcze tego nie wie. Taki jest prawdziwy obraz. Poprzez nasze portale rozmawiamy z setkami pracodawców. Widzimy wyraźny podział: są firmy, które wdrożyły AI w konkretnych procesach i liczą realne oszczędności. Ale są i takie, które zatrudniły „AI team”, bo CEO zobaczył prezentację na konferencji. Te drugie mają problem - nie z AI, tylko z tym, iż nie zdefiniowały problemu, który chcą rozwiązać. ROI nie wynika z zatrudnienia mądrego człowieka. Wynika ze strategii - podsumowuje Piotr Nowosielski.