Liczący 14 metrów wielkości, około czterotonowy człon rakiety Falcon 9 firmy SpaceX, pozostający w przestrzeni kosmicznej od stycznia 2025 roku, miał niekontrolowanie uderzyć w powierzchnię Księżyca. Zdarzenie nie stanowiło zagrożenia dla Ziemi, ale mogło utworzyć nowy krater – informuje „The Guardian”.

Rakieta SpaceX Falcon 9, wynosząca na orbitę statek kosmiczny Crew Dragon Endurance (fot. Science Photo Library/Science Photo Library) /East News

Według przewidywań obiekt miał uderzyć w Księżyc w środę około godz. 7:35 czasu polskiego. Prędkość przy zderzeniu szacowano na około 8,7 tys. km/h.

Fragment rakiety był drugim stopniem Falcona 9, który w styczniu 2025 roku wyniósł w kierunku Księżyca dwa komercyjne lądowniki: amerykański Blue Ghost firmy Firefly Aerospace oraz japoński pojazd firmy ispace.

Astronomowie zawodowi i amatorzy nie potwierdzili od razu samego uderzenia. Miejsce przewidywanego upadku znajdowało się blisko krawędzi widocznej z Ziemi tarczy Księżyca, co utrudniało obserwacje.

Prawdopodobny krater o średnicy 18 metrów

NASA prognozowała, że zderzenie może pozostawić krater o szerokości około 18 metrów i głębokości około 4 metrów. Uderzenie miało również wyrzucić pył oraz odłamki skał na znaczną odległość.

Amerykańska agencja kosmiczna zapowiedziała, że będzie szukać możliwości sfotografowania miejsca zdarzenia za pomocą sond księżycowych. Dane z obserwacji mogą pomóc naukowcom lepiej analizować skutki sztucznych uderzeń w powierzchnię Księżyca oraz doskonalić metody śledzenia obiektów w kosmosie.

Uderzenie nie stanowi zagrożenia dla Ziemi. Naukowcy NASA planują zebrać dane księżycowe dotyczące tego zdarzenia – przekazał rzecznik agencji Jimi Russell, cytowany przez „The Guardian”.

Dlaczego człon rakiety pozostał w kosmosie?

Zwykle zużyte stopnie rakiet po wykonaniu zadania wracają w atmosferę Ziemi, gdzie ulegają spaleniu, albo spadają do oceanu. W tym przypadku misja w kierunku Księżyca wymagała jednak większego ciągu niż loty na bliższe orbity.

Drugi stopień Falcona 9 po zużyciu paliwa nie mógł być już kontrolowany i pozostawał w przestrzeni kosmicznej. Dopiero w tym roku astronomowie ustalili, że jego orbita doprowadzi go do kolizji z Księżycem.

Przedstawicielka SpaceX Julianna Scheiman wyjaśniła, że na tor lotu obiektu wpłynęło połączenie aktywności Słońca oraz sił grawitacyjnych.

Problem kosmicznych śmieci

Twórca popularnego oprogramowania astronomicznego Bill Gray ocenił, że zdarzenie może mieć ograniczoną wartość naukową, ale zwraca uwagę na problem pozostawiania sprzętu w przestrzeni kosmicznej.

Wokół Ziemi krążą dziesiątki tysięcy elementów kosmicznych śmieci: nieczynnych satelitów, fragmentów rakiet i odłamków po startach. Aktywne satelity muszą wykonywać manewry, by uniknąć kolizji z tymi obiektami.

Sztuczne uderzenia w Księżyc zdarzały się już wcześniej, choć należą do rzadkości. W marcu 2022 roku w jego powierzchnię uderzył stopień chińskiej rakiety. NASA w 2009 roku celowo skierowała człon rakiety na Księżyc, by zbadać materiał wyrzucony po uderzeniu.

Nowa era podboju kosmosu?

„Dla tych, którzy interesują się zużytym boosterem uderzającym w powierzchnię Księżyca, to rzadkie zdarzenie ma dekady historii, sięgającej ery Apollo, kiedy NASA celowo rozbijała zużyte stopnie na Księżycu w celach naukowych i sejsmicznych badań. Rzeczywistość jest taka, że meteoryty uderzają w powierzchnię Księżyca co godzinę, a uderzenia porównywalne do tego zdarzają się mniej więcej co sześć dni. Przyszła baza księżycowa będzie wykorzystywała statki kosmiczne wielokrotnego użytku, które nie tylko dostarczą astronautów i ładunki, ale także staną się częścią samej infrastruktury” - napisał administrator NASA Jared Isaacman.