Σε μια ιστορική απόφαση προχώρησε το 4ο ποινικό συριακό δικαστήριο, αφού καταδίκασε ερήμην σε θάνατο τον πρώην πρόεδρο της χώρας Μπασάρ αλ-Άσαντ, για εγκλήματα που συνδέονται με την πολυετή εμφύλια σύγκρουση και την καταστολή των αντιπάλων, του καθεστώτος του.

Στην ίδια υπόθεση καταδικάστηκε επίσης ερήμην σε θάνατο ο αδελφός του, Μαχέρ αλ-Άσαντ, ενώ την ίδια ποινή επέβαλε το δικαστήριο και στον Ατέφ Νάτζιμπ, πρώην ανώτατο αξιωματούχο ασφαλείας και ξάδελφο του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Ο Νάτζιμπ, ήταν ο μόνος από τους τρεις που παρακολούθησε τη διαδικασία, καθώς ο Μπασάρ και ο Μαχέρ αλ-Άσαντ βρίσκονται στη Ρωσία, όπου κατέφυγαν μετά την ανατροπή του καθεστώτος το Δεκέμβριο, του 2024.

Η υπόθεση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πρόκειται για την πρώτη δικαστική καταδίκη του Μπασάρ αλ-Άσαντ μετά την πτώση του καθεστώτος του. Σύμφωνα με το Reuters, το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για προμελετημένες δολοφονίες, βασανιστήρια, αυθαίρετες συλλήψεις και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράχθηκαν στη διάρκεια, του σχεδόν 14ετούς πολέμου.

Ο Ατέφ Νάτζιμπ συνδέεται ειδικότερα με την καταστολή των πρώτων διαδηλώσεων στη Ντεράα το 2011, γεγονός που αποτέλεσε ένα από τα σημεία εκκίνησης της εξέγερσης που εξελίχθηκε στο συριακό, εμφύλιο πόλεμο.

Η νέα συριακή ηγεσία έχει ζητήσει την επιστροφή του Μπασάρ και του Μαχέρ αλ-Άσαντ από τη Ρωσία, ωστόσο η επιβολή της ποινής ερήμην δε σημαίνει, ότι υπάρχει άμεση δυνατότητα εκτέλεσής της. Οι δύο πρώην αξιωματούχοι παραμένουν, εκτός Συρίας.

Η ανακοίνωση της δικαστικής απόφασης προκάλεσε συγκεντρώσεις και πανηγυρισμούς στη Δαμασκό. Σύμφωνα με εικόνες που μεταδόθηκαν από το Reuters, Σύροι συγκεντρώθηκαν έξω από το Δικαστικό Μέγαρο της πρωτεύουσας, μετά την ανακοίνωση της ετυμηγορίας.

Οι αντιδράσεις αυτές εκφράζουν, σύμφωνα με τα διεθνή δημοσιεύματα, κυρίως την ικανοποίηση ανθρώπων που θεωρούν την καταδίκη μια μορφή δικαίωσης για τα θύματα των εγκλημάτων, της προηγούμενης κυβέρνησης. Ανάλογες εικόνες καταγράφηκαν και στη Ντεράα, την πόλη που συνδέθηκε με την έναρξη των αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων το 2011.

Για τις οικογένειες των θυμάτων, η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η εισαγγελέας Νόχα αλ-Μάσρι, η οποία συμμετείχε στην υπόθεση και έχει χάσει τον αδελφό της στη διάρκεια του πολέμου, δήλωσε, ότι η απόφαση αποτελεί αναγνώριση των θυσιών των Σύρων.

Η καταδίκη έχει ήδη προκαλέσει συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο η νέα Συρία θα αντιμετωπίσει τα εγκλήματα της περιόδου Άσαντ. Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη διαδικασία ως σημαντικό βήμα προς τη μεταβατική δικαιοσύνη και την απόδοση ευθυνών για εγκλήματα που διαπράχθηκαν, στη διάρκεια του πολέμου.

Παράλληλα, ειδικοί σε ζητήματα δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τη χρήση της θανατικής ποινής και για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η συγκεκριμένη απόφαση στις προσπάθειες για την επιστροφή του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία. Η Human Rights Watch αναγνώρισε τη συμβολική σημασία της καταδίκης, ενώ επανέλαβε την αντίθεσή της στη θανατική ποινή και την ανάγκη να τηρούνται οι κανόνες, μιας δίκαιης δίκης.

Θανατική Ποινή Μπασάρ αλ-Άσαντ Συρία