Zarząd Tauron Ekoenergia wydał oświadczenie w sprawie sytuacji na Jeziorze Pilchowickim i rzece Bóbr, gdzie w ostatnich dniach doszło do masowego śnięcia ryb. Spółka deklaruje przeznaczenie dodatkowych środków na odbudowę ekosystemu. Jednocześnie broni sposobu prowadzenia remontu ponadstuletniej zapory.

Jezioro Pilchowickie, powstałe na rzece Bóbr na Dolnym Śląsku, jest od lutego 2026 roku stopniowo opróżniane w związku z generalnym remontem zabytkowej zapory. Obniżanie poziomu wody rozpoczęło się 12 lutego 2026 roku. Wcześniej planowano przeprowadzenie odłowów ryb. Był to pierwszy taki zabieg od 1977 roku. Inwestycja, wyceniana na 93 mln zł, ma naprawić uszkodzenia zapory powstałe podczas powodzi we wrześniu 2024 roku.

Pod koniec czerwca proces opróżniania zbiornika zbiegł się z falą upałów, co doprowadziło do dramatycznych skutków. Przedstawiciele Koła PZW Grodzkie Jelenia Góra ocenili, że na Bobrze poniżej Pilchowic doszło do katastrofy ekologicznej. Opisują obraz szkód jako przerażający, a zapach jako trudny do opisania. Przeżyły jedynie małe ryby, którym udało się przedostać przez kraty sztolni obiegowej: leszcze, płotki, jazie, okonie i węgorze.

Według relacji świadków połączenie ekstremalnych upałów i niemal całkowitego opróżnienia zbiornika sprawiło, że rozgrzana woda przypominała pozbawione tlenu błoto. W takim środowisku ryby umierały w męczarniach.

Skala strat pozostaje przedmiotem sporu. Nie wiadomo dokładnie, ile ryb i innych organizmów zginęło — różne media podają szacunki od dziesiątek do setek ton. Jednak są to szacunki dziennikarskie, a nie oficjalne dane służb. Z kolei inne źródła wskazują, że ze zbiornika i rzeki Bóbr odłowiono od 15 do 19 ton śniętych ryb.

Sytuacją zajęły się instytucje odpowiedzialne za gospodarkę wodną. Wody Polskie zwróciły się do Tauron Ekoenergia o szczegółowe wyjaśnienia dotyczące prowadzonych prac oraz zgodności inwestycji z warunkami pozwolenia wodnoprawnego. Do spółki ma trafić oficjalne pismo w ramach czynności kontrolnych. Równolegle w Starostwie Powiatowym we Lwówku Śląskim zebrał się sztab kryzysowy poświęcony sytuacji na jeziorze.

Mieszkańcy i wędkarze od dawna sygnalizowali ryzyko takiego scenariusza. Twierdzą, że od lat ostrzegali przed konsekwencjami i oferowali pomoc przy planowych odłowach ryb. Według nich miało to zostać zignorowane. Ich zdaniem wodę należało spuszczać etapami jesienią, gdy niższa temperatura sprzyja natlenieniu wody i hamuje procesy gnilne.

Dodatkowym problemem okazało się historyczne zanieczyszczenie osadów dennych. Wieloletnia działalność przemysłowa Jeleniej Góry doprowadziła do nagromadzenia w mułach metali ciężkich i innych szkodliwych substancji. W połączeniu z wysoką temperaturą wody przyczyniły się one do gwałtownego spadku poziomu tlenu.

Tauron od początku utrzymuje, że prace prowadzone są zgodnie z procedurami. We wcześniejszym komunikacie spółka wskazywała, że prace przy zaporze prowadzi profesjonalny wykonawca wybrany w procedurze zamówieniowej, z udziałem zewnętrznego koordynatora i zespołu przyrodników. Ponadto nadzorem zajmują się podmioty odpowiedzialne za nadzór środowiskowy, a cały proces przebiega zgodnie z obowiązującymi decyzjami administracyjnymi.

Firma przyznała jednak, że przy końcowym etapie spuszczania wody doszło do kruszenia osadów dennych. Dlatego rzeka poniżej zapory zamieniła się w ciek niosący ogromną ilość zawiesiny.

Spółka podjęła jednak działania łagodzące. W czwartek rozpoczęto budowę specjalnej bariery mającej zatrzymać napływ namułów do rzeki Bóbr, a na miejsce trafiły agregaty i aeratory do napowietrzania wody. Dodatkowe wsparcie przyszło również ze strony administracji — na wniosek Tauron Ekoenergia udostępnionych zostało 10 dodatkowych aeratorów wspierających działania na miejscu.

W najnowszym oświadczeniu zarząd spółki broni zasadności całej inwestycji, podkreślając, że modernizacja zapory to przedsięwzięcie o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa przeciwpowodziowego regionu. Jednocześnie deklaruje przygotowanie wieloletniego programu rekultywacji jeziora i rzeki, obejmującego odbudowę siedlisk, bioróżnorodności i zarybianie. To zapowiedź spójna z wcześniejszymi deklaracjami spółki. Tauron Ekoenergia zapowiedziała już wcześniej, że po zakończeniu inwestycji jezioro zostanie zarybione na koszt spółki.

Część ekspertów zwraca uwagę, że problem wykracza poza jednostkowy incydent. Krzysztof Smolnicki, prezes fundacji EkoRozwoju, wskazuje, że każde sztuczne spiętrzenie i regulacja rzeki niosą ze sobą różnego rodzaju zagrożenia. To, co wydarzyło się na Bobrze, jest tego przykładem.

Zwraca też uwagę na szerszy problem barier na polskich rzekach, przez które ciągłość ekosystemów rzecznych zanika. Ryby nie giną tylko w wyniku takich wypadków, lecz w ogóle nie mają szans się pojawić tam, gdzie rzeka jest przegrodzona.

Ponowne napełnianie zbiornika ma się rozpocząć dopiero po zakończeniu prac remontowych — powrót wody do Jeziora Pilchowickiego planowany jest na luty 2028 roku.

BA/S