Khánh Hòa đang đứng trước những dư địa lớn để phát triển kinh tế biển. Với đường bờ biển dài khoảng 490 km, cùng hệ thống vịnh, đầm phá kín gió như Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy và hơn 200 hòn đảo, tỉnh sở hữu điều kiện tự nhiên thuận lợi để đa dạng hóa các loại hình nuôi trồng. Đồng thời, địa phương có hệ thống cảng biển, dịch vụ hậu cần và khả năng kết nối thuận lợi để hình thành các vùng nuôi tập trung quy mô lớn.

Ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: KS.

Ông Nguyễn Duy Quang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa chia sẻ, việc chuyển dịch từ mô hình nuôi truyền thống nhỏ lẻ sang nuôi biển tập trung, quy mô lớn kết hợp mở rộng ra các khu vực xa bờ hơn sẽ giúp giảm áp lực môi trường ven bờ và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo ông Nguyễn Duy Quang, lợi thế của địa phương không chỉ nằm ở cảnh quan mà còn ở hệ sinh thái nghiên cứu và sản xuất sẵn có. Khánh Hòa là nơi tập trung các cơ sở đào tạo, nghiên cứu hàng đầu như Trường Đại học Nha Trang, Viện Hải dương học, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, giúp chủ động tiếp nhận và chuyển giao các quy trình nuôi tiên tiến cũng như phát triển nhiều giống mới. Bên cạnh đó, với vị thế là trung tâm sản xuất giống thủy sản lớn, chiếm khoảng 30% tổng sản lượng cả nước với đa dạng các loài hải đặc sản có giá trị kinh tế cao như tôm sú, tôm chân trắng, ốc hương, cá biển, tu hài, cua, hải sâm...,địa phương có nền tảng hoàn chỉnh để hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ nghiên cứu, sản xuất giống đến nuôi thương phẩm, chế biến và tiêu thụ.

Thêm vào đó, Đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 231/QĐ-TTg ngày 24/01/2025 đã vạch ra định hướng không gian, đối tượng và công nghệ nuôi ở khu vực từ bờ đến 3 hải lý, từ 3 đến 6 hải lý và các vùng biển xa hơn. Để tạo động lực thu hút dòng vốn đầu tư, tỉnh đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách thiết thực. Điển hình là các ưu đãi theo Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội dành cho nhà đầu tư trong nước khi tham gia nuôi trồng trên các vùng biển từ 3 hải lý trở lên, với chính sách miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển trong 15 năm và áp dụng các mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi (như mức 10% hoặc 17% kèm theo thời gian miễn, giảm thuế cụ thể theo từng phân khu).

Tỉnh Khánh Hòa đang triển khai đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ảnh: KS.

Cùng với đó, các nghị quyết của HĐND tỉnh như chính sách hỗ trợ lãi suất vay thương mại theo Nghị định số 57/2018/NĐ-CP (Nghị quyết số 04/2020/NQ-HĐND), hỗ trợ mua bảo hiểm tai nạn lao động cho người lao động trên lồng bè (Nghị quyết số 17/2025/NQ-HĐND), hay chính sách hỗ trợ chuyển đổi lồng bè sang vật liệu mới giai đoạn 2026–2029 (Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND) đã góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí ban đầu và rủi ro cho người nuôi. Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, tỉnh cũng dự kiến bố trí 500 tỷ đồng để đầu tư hạ tầng vùng nuôi tập trung như hệ thống mốc ranh giới, neo lồng bè và các hạng mục phụ trợ nhằm tạo nền tảng kỹ thuật đồng bộ cho các doanh nghiệp.

Trong định hướng thu hút đầu tư, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh chú trọng gắn kết giữa vốn, công nghệ và thị trường. Tỉnh kỳ vọng thu hút các nguồn vốn dài hạn, có tính chất dẫn dắt từ các doanh nghiệp, tập đoàn lớn có năng lực tài chính và kinh nghiệm. Các nhà đầu tư cần đưa vào ứng dụng những công nghệ phù hợp như vật liệu lồng bè mới có độ bền và khả năng chịu sóng gió tốt, hệ thống cho ăn tự động, camera giám sát, cảm biến quan trắc môi trường và công nghệ quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc. Tỉnh đặc biệt quan tâm đến các dự án đầu tư theo chuỗi giá trị từ cung ứng vật tư, nuôi trồng đến chế biến sâu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và mở rộng hệ thống phân phối trong nước lẫn quốc tế.

Nuôi cá chim vây vàng bằng lồng HDPE tại khu vực Đầm Bấy, vịnh Nha Trang. Ảnh: KS.

Để tháo gỡ những vướng mắc thường gặp trong thủ tục hành chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Cụ thể gồm rà soát và công bố minh bạch các khu vực biển nuôi trồng thủy sản phù hợp với quy hoạch; tăng cường đầu mối chuyên môn để hỗ trợ và đồng hành cùng doanh nghiệp từ giai đoạn đầu; thống nhất quy trình hướng dẫn lập hồ sơ tổng thể từ vị trí, quy mô đến báo cáo môi trường để hạn chế việc chỉnh sửa nhiều lần; chuẩn hóa tọa độ, diện tích và ranh giới giữa bản vẽ với hồ sơ pháp lý và tăng cường phối hợp liên ngành sớm để xử lý dứt điểm các vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, hàng hải, du lịch và bảo tồn.

Quá trình phát triển nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa được định hướng gắn liền với công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái và không gian du lịch. Việc quy hoạch các vùng nuôi tập trung, kiểm soát sức tải của môi trường, bảo vệ các khu vực sinh thái nhạy cảm và từng bước đưa hoạt động nuôi ra xa bờ sẽ giúp giảm áp lực cho khu vực ven bờ, tránh xung đột không gian. Quan điểm của địa phương là không phát triển nuôi biển bằng mọi giá mà lựa chọn phát triển có kiểm soát dựa trên sức chịu tải của hệ sinh thái. Sự kết hợp hài hòa giữa chính sách ưu đãi, hạ tầng đồng bộ, công nghệ hiện đại và tư duy quản lý theo quy hoạch sẽ là tiền đề để ngành nuôi biển của tỉnh phát triển ổn định, mang lại sinh kế lâu dài cho người dân và giữ gìn không gian sinh thái biển cho các thế hệ mai sau.