Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przyznał dotacje i preferencyjne pożyczki inwestorom, którzy zbudują wielkoskalowe bateryjne energii. Jednostki mają powstać do końca 2028 roku. Budżet programu wynosi 4,15 miliarda złotych. Największym beneficjentem jest R.Power, warszawski deweloper OZE i producent energii z farm fotowoltaicznych, któremu przyznano 862,8 miliona złotych dotacji i pożyczek. To 20,8 procent budżetu programu.

Bateryjne magazyny energii to nowy święty graal polskiej elektroenergetyki, zwłaszcza segmentu OZE. Zarówno te kolokacyjne, czyli przechowujące energię wyprodukowaną przez farmy wiatrowe i fotowoltaiczne oraz znacznie większe stand-alone, pracujące na rzecz sieci, mają pomóc bilansowaniu podaży energii produkowanej przez pogodozależne źródła z popytem na nią. BESS nagle stały się koniecznością, żeby „nie marnować” zielonej energii. Jednak mimo spadających cen komponentów, zwłaszcza baterii (i polepszenia ich wydajności), są one ciągle zbyt drogie, więc aby mogły powstać w Polsce na dużą skalę, „niezbędne” było wsparcie z publicznych pieniędzy.

Kto płaci za magazyny? Pan, Pani, kupując prąd

Najpierw „z pomocą ruszył”operator krajowego systemu elektroenergetycznego, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne, od kilku lat kontraktując na aukcjach usługi (z reguły na kilkanaście lat), które będą finansowane z opłaty mocowej zaszytej w rachunkach za prąd. A mowa o grubej forsie. Na przykład w 2026 roku na ten cel zostanie przeznaczone około 9,9 miliarda złotych, wobec 6,4 miliarda złotych w 2025 roku. Odbiorcy przemysłowi dopłacają średnio 141 złotych do każdej pobranej 1 MWh energii, a przeciętne gospodarstwo domowe płaci dodatkowo 17,18 złotych netto miesięcznie.

W ostatniej grudniowej aukcji głównej dotyczącej 2029 roku, bateryjne magazyny energii (BESS), konkurując z innymi technologiami, zakontraktowały najwięcej, bo 2 498 GW mocy. Inwestorzy nadal widzą dla nich przyszłość, mimo że PSE ustaliły korekcyjny współczynnik dyspozycyjności dla BESS na poziomie 13,4 procent. W 2024 roku magazyny w aukcji mocowej miały zapewniony KWD na poziomie 60 procent, a rok wcześniej współczynnik wynosił 95 procent.

Miliardy z Funduszu Modernizacyjnego, czyli skąd?

Kolejnym narzędziem wsparcia ma być rządowy program priorytetowy „Magazyny energii elektrycznej i związana z nimi infrastruktura dla poprawy stabilności polskiej sieci elektroenergetycznej”. O dofinansowanie mogli się ubiegać inwestorzy planujący budowę jednostek o mocy nie mniejszej niż 2 MW oraz pojemności nie mniejszej niż 4 MWh. Budżet programu wynosił do 4,15 miliarda złotych, z czego 90 procent, czyli 3,735 miliarda złotych przeznaczono na bezzwrotne dotacje a 415 milionów złotych na preferencyjne niskooprocentowane pożyczki.

A program finansowany będzie z unijnego Funduszu Modernizacyjnego zasilanego pieniędzmi uzyskanymi przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) ze sprzedaży 4,5 procenta ogólnej puli uprawnień do emisji CO2 w ramach unijnego systemu handlu emisjami, tzw. EU-ETS. Opłaty za ETS też zaszyte są w rachunkach za energię, płaconych przez odbiorców końcowych.

Kto podpisał najwięcej umów?

Narodowy Fundusz Ochron Środowiska i Gospodarki Wodnej, operator programu ogłosił niedawno listę firm, z którymi podpisał umowy warunkowe (wymagają jeszcze uzyskania korporacyjnych, np. rad nadzorczej, zgromadzenia wspólników). 171 umów dotyczyło dotacji na łączną kwotę 3,731 miliarda, a więc nieco mniej niż przewidziano w budżecie (przy czym dwie firmy nie przystąpiły do umów). Z kolei pożyczek zostanie udzielonych 9 na łączną kwotę 413,26 miliona złotych, a więc także poniżej tego co przewidziano dłużną część programu.

Lista „rzeczywistych” beneficjentów jest znacznie krótsza, bo umowy podpisywały często spółki projektowe, mające tych samych udziałowców lub zawierano je z jednym podmiotem na poszczególne magazyny energii. Liderami, pod tym względem w części dotacyjnej są ex aequo: Grupa Orlen (wraz z m.in. Energa Green Development) oraz TK Power (poprzednio PHU TRANS-KOL Zenon Sobczak), które zawarły po 15 umów. Z kolei w części pożyczkowej R.Power, któremu NFOŚiGW udzielił takiego wsparcia do trzech projektów.

Kto dostanie najwięcej kasy?

Biznes Alert sprawdził, kto otrzymał największą sumę dotacji i pożyczek. Liderem pierwszej listy pod grupa Tauron Polska Energia. Kontrolowany przez skarb państwa koncern otrzyma łącznie 537,35 milionów złotych dotacji do inwestycji w 11 magazynów energii. Na drugim miejscu jest R.Power, warszawski deweloper i niezależny producent energii z farm fotowoltaicznych, który otrzyma 499,1 miliona złotych na 4 jednostki, które mają wybudować spółki celowe. Podium zamyka GreenVolt Power Group, portugalski deweloper i niezależny producent zielonej energii, który otrzyma 471,3 miliona złotych dotacji do 3 dużych BESS.

Czwarte miejsce przypadło Equinor Wind Power (218,5 miliona złotych), spółce holdingowej odpowiadającej za rozwój OZE w norweskim koncernie paliwowo-energetycznym Equinor, kontrolowanym przez tamtejszy rząd. Dotacje z NFOŚiGW (a więc de facto naszego rządu) pomogą sfinansować inwestycje w 3 magazyny energii. TOP5 zamyka multienergetyczny koncern Orlen (196,3 miliona złotych), głównie za sprawą Grupy Energa, będącej jego częścią. Dofinansowanie, jak pisaliśmy dotyczy 15 projektów BESS.

Kolejne miejsca w TOP10 zajęły: hiszpańska Iberdrola Renewables Polska (186,3 miliona złotych), PGE Energia Odnawialna (178,1 miliona złotych), francuskie EDF Renewables Polska (120,8 miliona złotych), polska grupa Green Capital (112,2 miliona złotych). Stawkę zamyka prywatny inwestor Mateusz Kloc, inwestujący w magazyny energii poprzez spółki parterowe  należące do BESS Holding 1 (91,1 miliona złotych).

R.Power z największym wsparciem

W przypadku pożyczek, najwięcej ich otrzyma R.Power (łącznie aż 363,7 miliona złotych), i pomogą one sfinansować budowę trzech magazynów. Drugie miejsce przypadło estońskiemu deweloperowi Sunly Assets, który dostanie z NFOŚiGW 29,4 miliona złotych preferencyjnego dofinansowania (do tego 27,9 miliona złotych bezzwrotnej dotacji). Na podium znalazł się jeszcze Piotr Czyżycki, którego Centrum Motoryzacji chce wybudować magazyn energii o mocy 23,49 MW przy źródle OZE w miejscowości Jadowniki. CMC otrzyma na ten cel 15,9 miliona złotych pożyczki oraz 19,1 miliona złotych dotacji.

Sumując dotacje i pożyczki, największym beneficjentem jest R.Power (862,8 miliona złotych), któremu przyznano 20,8 procent. budżetu programu.

Tomasz Brzeziński