За некалькі дзён да 15‑й гадавіны самага крывавага тэракту ў мірнай гісторыі Нарвегіі ў Осла адкрылі новы нацыянальны мемарыял у памяць пра 77 чалавек, забітых ультраправым тэрарыстам Андэрсам Брэйвікам. Яго аўтары хочуць, каб помнік не толькі захоўваў памяць пра ахвяр, але і стаў сімвалам супрацьстаяння экстрэмізму.

Мемарыял ахвярам тэрактаў 2011 года. Фота: Niklas Hart / KORO

22 ліпеня 2011 года Нарвегія перажыла найбуйнейшы тэракт у сваёй найноўшай гісторыі. Спачатку неанацыст Андэрс Брэйвік падарваў аўтамабіль каля ўрадавага квартала ў Осла, забіўшы восем чалавек. Неўзабаве пасля гэтага ён прыехаў на востраў Утоя, дзе адбываўся летнік моладзевага крыла левацэнтрысцкай Нарвежскай працоўнай партыі (AUF), і адкрыў агонь па яго ўдзельніках. У выніку загінулі яшчэ 69 чалавек, спрэс юнакі і падлеткі. Сотні атрымалі раненні.

Як паведамляе Бі-бі-сі, у нядзелю ў сталіцы Нарвегіі адбылося адкрыццё новага мемарыяла, прысвечанага ўсім 77 ахвярам трагедыі. На цырымоніі прысутнічалі тыя, хто выжыў падчас нападу, сваякі загінулых, наследны прынц Хокан і прадстаўнікі ўрада.

Мемарыял пад назвай Upholding («Падтрымка») размешчаны ў абноўленым урадавым квартале Осла, непадалёк ад месца, дзе ў 2011 годзе адбыўся выбух.

Як паведамляе дзяржаўная арганізацыя KORO, якая адказвае за мастацкія праекты ў грамадскіх прасторах Нарвегіі, аснову мемарыяла складае вялікі сталёвы каркас, які раней выкарыстоўвалі для пераносу манументальнага твора Пабла Пікаса «Рыбакі».

Фота: Niklas Hart / KORO

Праца знаходзілася на сцяне аднаго з будынкаў урадавага квартала Осла, пашкоджанага падчас тэракту 2011 года. Калі будынак зносілі, фрагмент бетоннай сцяны з выявай выразалі і перанеслі, а сам каркас стаў часткай новага мемарыяла.

Ён падтрымлівае 12‑метровую каменную мазаіку з выявай рачнога куліка, чароту і галін, якія адбіваюцца ў водах возера Цюрыф'ёрд, на якім размешчаны востраў Утоя. На мемарыяле выгравіраваныя імёны ўсіх 77 загінулых.

Аўтар працы, мастак Маціяс Фалдбакен, расказаў, што выбраў гэтую птушку пасля таго, як убачыў яе на Утоі. Паводле яго слоў, мемарыял мае дзве мэты: ушанаваць памяць ахвяр і нагадваць грамадству пра неабходнасць абараняць дэмакратыю ад ультраправых ідэалогій, якія натхнілі тэрарыста.

Мастак Маціяс Фалдбакен — аўтар праекта. Фота: Vegard Kleven / KORO

Завяршыць мазаіку дапамагалі самі нарвежцы. На працягу трох тыдняў каля дзвюх тысяч чалавек — тыя, хто выжыў пасля тэракту, родныя загінулых, падлеткі і іншыя ахвотныя — разам з мастаком выклалі апошнія сем тысяч камянёў. Апошні з іх паклала кіраўніца Нацыянальнай групы падтрымкі пасля падзей 22 ліпеня Мерэтэ Стамнесгаген, чыя дачка загінула на востраве Утоя.

У 2012 годзе Андэрса Брэйвіка асудзілі да 21 года пазбаўлення волі. Гэта максімальны тэрмін, прадугледжаны нарвежскім заканадаўствам. Аднак яго могуць бестэрмінова падаўжаць, калі асуджаны працягвае ўяўляць небяспеку для грамадства.

За гады зняволення Брэйвік неаднаразова спрабаваў праз суд змяніць умовы свайго ўтрымання. Ён часткова выйграў пазоў аб парушэнні правоў чалавека ў 2016 годзе, але гэта рашэнне пазней адмянілі. У 2022 годзе суд адмовіў яму ва ўмоўна-датэрміновым вызваленні, прызнаўшы, што ён не змяніўся і застаецца небяспечным. У 2024 годзе таксама быў адхілены яго пазоў супраць дзяржавы, у якім ён сцвярджаў, што ізаляцыя ад іншых вязняў парушае яго правы.

Усе навіны →