Новае даследаванне паказала, што эвалюцыя чалавека не была паступовым працэсам бесперапыннага росту. Каля двух мільёнаў гадоў таму прадстаўнікі роду Homo перажылі своеасаблівы скачок росту: сярэдняя маса цела істотна пабольшала, што дапамагло ім асвойваць новыя тэрыторыі і больш эфектыўна здабываць ежу.

Экспазіцыя «Эвалюцыя чалавецтва: вялікі шлях наперад» у Музеі першабытнай гісторыі Чангок (Паўднёвая Карэя). Фота: artsandculture.google.com

Гадамі навукоўцы спрачаліся, ці павялічваліся продкі чалавека ў памерах паступова на працягу эвалюцыі, ці ж рэзкі скачок адбыўся ў нейкі ключавы момант гісторыі роду Homo.

Каб разабрацца ў гэтым пытанні, міжнародная група навукоўцаў з Рэдынгскага і Оксфардскага ўніверсітэтаў прааналізавала звесткі пра 386 выкапнёвых знаходак, якія належалі да 21 віду гамінінаў — групы, што ўключае сучасных людзей, вымерлыя віды чалавека і нашых найбліжэйшых продкаў пасля эвалюцыйнага разыходжання з шымпанзэ і баноба. Выкарыстоўваючы статыстычныя мадэлі, даследчыкі прасачылі, як змяняліся памеры цела гэтых істот на працягу мільёнаў гадоў.

Схема паказвае дзве асноўныя гіпотэзы эвалюцыі памераў цела продкаў чалавека: паступовы рост (A) і рэзкі скачок (В) у прадстаўнікоў роду Homo. Крыніца: матэрыялы артыкула

На думку аўтараў працы, папярэднія даследаванні нярэдка прыходзілі да розных высноў таму, што разглядалі толькі асобныя фрагменты значна больш складанай карціны. Аб'яднанне ўсіх даступных выкапнёвых знаходак, параўнанне розных гіпотэз і ўлік эвалюцыйных сувязяў паміж відамі дазволілі атрымаць больш поўнае ўяўленне пра тое, як змяняліся памеры цела продкаў чалавека.

На вынікі, якія апублікаваныя ў часопісе Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), звяртае ўвагу выданне Daily Mail.

Аналіз паказаў, што ў ранніх продкаў чалавека маса цела павялічвалася паступова. Аднак каля двух мільёнаў гадоў таму адбыўся значна больш прыкметны скачок, звязаны са з'яўленнем Homo erectus — аднаго з ранніх прадстаўнікоў роду Homo.

Паводле ацэнак даследчыкаў, сярэдняя маса цела ў гэты перыяд павялічылася прыкладна з 40 да 60 кілаграмаў. Пры гэтым не ўсе эвалюцыйныя лініі рушылі тым жа шляхам: некаторыя віды заставаліся адносна невялікімі і не дасягалі памераў сучаснага чалавека.

На думку аўтараў, гэта сведчыць пра тое, што эвалюцыя памераў цела ў гамінінаў адбывалася неаднолькава ў розных групах. Найбольш істотныя змены адбыліся ўнутры роду Homo і супалі з іншымі важнымі пераўтварэннямі ў ладзе жыцця продкаў чалавека.

У гэты перыяд прадстаўнікі роду Homo пачалі больш эфектыўна перасоўвацца на дзвюх нагах, спажывалі больш мяса і пераадольвалі значна большыя адлегласці ў пошуках ежы і прыдатных месцаў для жыцця.

На думку аўтараў працы, павелічэнне памераў цела магло быць цесна звязана з гэтымі зменамі ў паводзінах і экалогіі ранніх людзей. Большая маса і рост маглі палягчаць працяглыя перамяшчэнні і дазваляць выкарыстоўваць больш разнастайныя харчовыя рэсурсы.

Асаблівую ролю ў гэтым працэсе даследчыкі адводзяць Homo erectus. Гэты від узнік у Афрыцы, але пазней распаўсюдзіўся на значныя тэрыторыі Азіі і дасягнуў ускраін Еўропы, стаўшы першым гамінінам, які пакінуў афрыканскі кантынент.

Homo erectus меў больш высокі рост і даўжэйшыя ногі, чым яго папярэднікі, дзякуючы чаму мог лягчэй пераадольваць вялікія адлегласці. Вертыкальная пастава вызваліла рукі для выкарыстання прылад працы, а адносна вялікі мозг спрыяў развіццю новых тэхналогій. Яму таксама часта прыпісваюць першыя сведчанні кантраляванага выкарыстання агню.

Аўтары даследавання адзначаюць, што іх праца дапамагае лепш зразумець адно з асноўных пытанняў чалавечай эвалюцыі — калі і якім чынам нашы продкі набылі фізічныя рысы, якія сталі характэрнымі для сучаснага чалавека.

Усе навіны →