Gaziantep’teki yaklaşık 863 yıllık Kadı Kemaleddin (Boyacı) Camisi’nde yürütülen restorasyon çalışmalarının durdurulması için çağrı yapıldı. Tarihi minberin parçalarının yenileriyle değiştirileceği bilgisini alan sanat tarihçisi ve arkeolog Turgay Hortoğlu, tarihi eser için, geri dönüşü olmayan tahribata yol açacağını belirterek restorasyonun durdurulmasını istedi.

Minber hakkında uzun yıllar araştırma yapan Hortoğlu, Gaziantep Boyacı Camisi minberinin üzerinde Hatemkâri tekniği ile 1 milimetre çapında binlerce parçadan oluşan bir süsleme kompozisyonu olduğunu vurgulandı. Gazetemize açıklamalarda bulunan Hortoğlu, “Düzleme kompozisyonunda bazı modüllerin yüzeyindeki hatemkâre bezemeler belli oranda dökülmüş. Bazı modüller ise tamamıyla bomboş. Bu modüllerin içerisindeki süslemelerin her biri birinden farklı üzerinde ebced değerleri olan, sayısal değerleri olan bir kompozisyon barındırıyor” diyor.

Restorasyonu yapacak usta ve firma yetkilileri ile şahsen görüştüğünü söyleyen Hortoğlu, “Minberin yüzeyi dökülmüş hatemkâri parçalarının yenisiyle değiştirileceğini, eksik modüllerinin tamamlanacağını ve minberin yeni gibi yapılacağını söylediler. Bu minber 863 yıllık tarihi eserdir. Üzerinde bazı dönemlerde  yapılmış onarımların izlerini taşımaktadır. Yeni yapılacak restorasyon ile bu onarımlar kaybolacak. Yeni yapılacak restorasyon ile minberin üzerindeki ebced değerleri ve kompozisyon kaybolacak. Minberin orijinal dokusu bozulacak, hangi parçası yeni, hangi parçası eski anlaşılmayacak. Minber Bu haliyle korunmalı, yerine replikası yapılmalıdır” diyor.

Restorasyonlarda önceliğin var olanı korumak olduğunun altını çizen arkeolog, “Var olanın üzerine değişiklik yapmak ise rekonstrüksiyondur. Minberin ise rekonstrüksiyona ihtiyacı yok.

Bu minber UNESCO’ya Gaziantep’i sokabilecek nitelikte. Bu sebeple kesinlikle dokunulmaması gerekiyor. Bir benzeri, replikası yapılmalı, orijinal minber de müzeye kaldırılmalı” diyor.

Hortoğlu’na göre Boyacı Camisi minberi yalnızca Gaziantep’in değil, İslam sanat tarihinin de en önemli ahşap eserlerinden biri. Minberin, Halep Atabeyi Nureddin Mahmud Zengi tarafından yaptırılan ve daha sonra Mescidi Aksa’ya yerleştirilen ünlü minberle aynı sanat geleneğinin ürünü olduğunu belirten Hortoğlu, bu nedenle uluslararası ölçekte korunması gerektiğini de vurguluyor.

Hortoğlu, 18 Mayıs’ta Vakıflar Genel Müdürlüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Gaziantep Valiliği, Gaziantep Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ve Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne restorasyonun durdurulması talebiyle dilekçe verdiğini ancak bugüne kadar herhangi bir yanıt alamadığını söyledi.

NEZIH BAŞGELEN

(Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı, Arkeolog)

“Gaziantep’teki tarihi Kadı Kemaleddin (Boyacı) Camisi’nin 863 yıllık minberinin, yapıda başlanacak restorasyon çalışmaları nedeniyle ciddi tahrip olma tehlikesiyle karşı karşıya olması her açıdan üzücü bir durumdur. İslam ahşap sanatının şaheserlerinden biri sayılan ve Mescidi Aksa’daki meşhur Selahaddin Eyyubi minberinin ikizi kabul edilen bu nadide eserin göz göre göre zarar görmemesi için ilgili sanat tarihçileri ve koruma uzmanları acil çağrılarda bulunmakta. Ülkemizdeki koruma mevzuatına göre bölge kurullarının kararlarına karşı bir üst merci olan Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek 

Kurulu’na resmi itirazda bulunulabilir. Bu açıdan tahribe yol açacak söz konusu restorasyon projesinin bir an önce Yüksek Kurul tarafından yeniden incelenmesi ve bağımsız bir ‘ahşap eserler Bilim Komisyonu’ kurularak minber için acilen aklıselim bir çözüm yolu bulunması önerilmeli.