By  Sadam Sadick

Mwananchi Communications Limited

• Hatua hiyo imekuja baada ya baraza hilo kubaini kuwepo kwa dawa aina ya kusisimua mwili iliyoingizwa nchini kutoka Malaysia bila kupata uthibitisho kutoka mamlaka husika, ikiwamo Taasisi ya Taifa ya Utafiti wa Magonjwa ya Binadamu (NIMR).

Mbeya. Baraza la Tiba Asili na Tiba Mbadala nchini, limetangaza kuanza msako wa kubaini dawa zinazoingizwa nchini kinyemela bila kufuata sheria, huku likiwatafuta watengenezaji wa bidhaa hizo kwa ajili ya kuchukuliwa hatua.

Hatua hiyo imekuja baada ya baraza hilo kubaini kuwepo kwa dawa aina ya kusisimua mwili iliyoingizwa nchini kutoka Malaysia bila kupata uthibitisho kutoka mamlaka husika, ikiwamo Taasisi ya Taifa ya Utafiti wa Magonjwa ya Binadamu (NIMR).

Akizungumza leo Ijumaa, Agosti 28, 2026, wakati wa Kongamano la Tano la Kisayansi la Tiba Asili, Mwenyekiti wa Baraza hilo, Profesa Joseph Otieno amesema kuna dawa zinazoingia nchini bila kufuata taratibu za kisheria na kwamba, Serikali inaendelea na msako kubaini uingizwaji wa bidhaa hizo.

Amesema Baraza lina jukumu la kusajili na kusimamia dawa zote za tiba asili na tiba mbadala zinazotumika kwa binadamu, kwa kushirikiana na taasisi nyingine ikiwemo NIMR katika utafiti na Hospitali ya Taifa Muhimbili.

“Sheria ya Tiba Asili na Tiba Mbadala ya mwaka 2002 hairuhusu kutoa dawa ya asili ambayo haijasajiliwa. Kama mtu hataki kujisajili au kusajili bidhaa zake, asiingie kwenye tasnia kwa kuwa ni kinyume cha sheria,” amesema.

Amesema mwezi uliopita walibaini dawa iliyotoka Malaysia ikiwa kwenye soko la Tanzania na kuipiga marufuku, huku wakimtafuta mtengenezaji wake.

“Kuna dawa nyingine zinaingia bila kupita kwetu. Mwezi uliopita kuna dawa ilitoka Malaysia. Tulipoikuta sokoni tumeipiga marufuku na tunamtafuta mtengenezaji. Tumebaini zipo dawa zinaingia kimagendo na tunafuatilia,” amesema Profesa Otieno.

Amesema ili kudhibiti hali hiyo, baraza limeanza mkakati wa kutambua dawa, maduka na watengenezaji wake ili kuhakikisha bidhaa hizo zinasimamiwa ipasavyo.

“Hadi sasa tumesajili dawa 200 na kati ya hizo tumepeleka 20 kwenye huduma jumuishi. Tunafuatilia soko na mtengenezaji kujua matumizi yake yakoje kulingana na usajili, vinginevyo tunachukua hatua,” amesema.

NIMR kufungua kiwanda

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mkuu wa NIMR, Profesa Said Aboud amesema kutokana na mahitaji ya dawa za asili zenye ubora na ufanisi, taasisi hiyo inatarajia kufungua rasmi kiwanda chake kilichopo Mabibo, Dar es Salaam, mwaka huu.

Amesema Serikali imewekeza katika ujenzi wa kiwanda hicho na kwamba katika mwaka wa fedha 2026/27, NIMR inatarajia kukamilisha hatua za mwisho na kuanza kukitumia.

“Kiwanda hiki si kwa ajili ya NIMR tu, bali pia kwa wazalishaji wengine wasio na maeneo ya uzalishaji. Nawaomba wote kujiandaa kutumia fursa hii na kuimarisha ubora wa dawa zao,” amesema.

Profesa Aboud amesema utafiti katika tiba asili bado ni mdogo ukilinganishwa na tafiti nyingine za afya, akitaja uhaba wa rasilimali fedha kuwa miongoni mwa sababu.

Amesema NIMR inaendelea kuchukua hatua za kukabiliana na changamoto hiyo ili kuongeza tafiti zitakazosaidia kuboresha tiba asili nchini.

Akifungua kongamano hilo kwa niaba ya Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Emmanuel Tayari, Mkurugenzi Mtendaji wa Taasisi ya Tiba ya Mifupa na Ubongo (MOI), Balozi Dk Mpoki Ulisubisya amesema Wizara imeimarisha ufuatiliaji wa dawa za asili.

“Tunasimamia mifumo bora ya utekelezaji na kuongeza uwezo wa maabara kupima ubora wa bidhaa za tiba za asili. Lazima tuongeze jitihada za kuwafundisha wataalamu wa tiba asili ili jamii ipate huduma inayofaa kiutamaduni na iliyothibitishwa kisayansi,” amesema.

Amesema Serikali haitaruhusu tiba za asili zinazoweza kuleta madhara kwa watumiaji, akisisitiza umuhimu wa kuhakikisha tiba hizo zinazingatia usalama, ubora na viwango vinavyotakiwa.

“Tiba asili ni sehemu ya urithi wetu kiutamaduni na fahari kitaifa, ujuzi ambao umelelewa na jamii kwa karne nyingi,” amesema.