• Rada Ministrów przyjęła pięć projektów ustaw MZ, w tym rozwiązania o limitach wynagrodzeń i zasadach zatrudniania personelu medycznego
• Nowe przepisy mają zwiększyć jawność postępowań konkursowych w podmiotach leczniczych oraz transparentność umów i wydatkowania środków publicznych
• Rząd wydłuża sieć szpitali do 30 czerwca 2029 r., rozwija narzędzia NFZ, m.in. e-monitorowanie kolejek, e-Rejestrację i Centralną e-Kolejkę

We wtorek (22 września) rząd przyjął pięć projektów ustaw przygotowanych przez resort zdrowia. Dwa z nich to element pakietu, który "porządkuje zasady funkcjonowania ochrony zdrowia i ogranicza możliwości nadużywania środków publicznych".

Rada Ministrów rozpatrzyła:

1. Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD439)

2. Projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia (UD434)

3. Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD428)

4. Projekt ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (UD421)

5. Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (UD435).

Dodatkowo przyjęto projekty ważne z punktu widzenia zdrowia publicznego, przygotowane w resorcie finansów: podwyższające akcyzę na alkohol, znoszącą preferencyjny VAT na tzw. energetyki oraz zmieniający zasady pobory "opłaty cukrowej".

Pisaliśmy o tym w tekstach:

Projekty nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (numer UD439) oraz nowelizacji ustawy o działalności leczniczej (numer UD434) są częścią szerokiego pakietu zmian, którego celem jest - jak przekonuje MZ - zwiększenie przejrzystości funkcjonowania systemu, lepsze wykorzystanie środków publicznych, stabilizacja finansowania placówek oraz poprawa dostępności świadczeń dla pacjentów.

Pakiet zmian obejmuje rozwiązania ustawowe, jak i rozporządzenia dotyczące organizacji pracy, monitorowania kolejek, zarządzania kadrami czy rozwoju narzędzi cyfrowych.

• Przejrzyste zasady wynagradzania i zatrudniania personelu medycznego

Jednym z najważniejszych elementów pakietu jest projekt ustawy wprowadzający nowe zasady zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego. Przyjęte przez Radę Ministrów rozwiązania przewidują maksymalną stawkę godzinową na poziomie 1/20 minimalnego wynagrodzenia, co daje dziś 240 zł brutto, limit łącznego czasu pracy odpowiadający maksymalnie dwóm pełnym etatom oraz maksymalne miesięczne wynagrodzenie na poziomie 16-krotności płacy minimalnej. Minimalny wymiar zatrudnienia przy udzielaniu świadczeń szpitalnych oraz ambulatoryjnych w poradniach przyszpitalnych będzie wynosił połowę pełnego wymiaru czasu pracy.

Nowe przepisy zakazują zawierania umów za pośrednictwem spółek i spółdzielni lekarskich oraz zakazują ustalania wynagrodzenia jako procentu wartości wykonanych procedur. Celem zmian jest zwiększenie przejrzystości zasad wynagradzania, poprawa organizacji pracy oraz większa stabilność kadrowa podmiotów leczniczych.  

Projektowana ustawa przewiduje przepisy przejściowe umożliwiające dostosowanie umów obowiązujących w dniu wejścia w życie przepisów. Termin ten jednak będzie nie dłuższy niż 6 miesięcy. Do nowo zawieranych umów nowe przepisy będą stosowane od razu po wejściu w życie ustawy.   

• Jawność postępowań konkursowych i większa transparentność wydatkowania środków publicznych

Jak podaje resort zdrowia, każdego roku przeprowadzanych jest około 39 tys. konkursów na wykonywanie świadczeń zdrowotnych oraz zawieranych około 37 tys. umów z medykami. Dlatego istotne było przyjęcie projektu ustawy zwiększającej jawność postępowań konkursowych prowadzonych przez podmioty lecznicze.

Nowe przepisy zobowiążą placówki do publikowania informacji o złożonych ofertach, proponowanych warunkach finansowych oraz wynikach konkursów.

Dane będą dostępne zarówno na stronach podmiotów leczniczych, jak i w centralnej aplikacji. Informacje będą publikowane również w sytuacji, gdy wyłoniono oferenta, ale ostatecznie nie doszło do zawarcia umowy.

Większą transparentnością zostaną objęte także umowy zawierane przez podmioty niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w tym ich warunki finansowe.

• Stabilne finansowanie szpitali w okresie reformy

W ocenie MZ istotnym elementem pakietu jest również przedłużenie o dwa lata obowiązywania obecnej sieci szpitali. Rozwiązania przyjęte w projekcie nowelizacji ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (numer UD421) zapewnić mają placówkom stabilne warunki finansowania w okresie wdrażania reform. Szpitale otrzymają czas do 30 czerwca 2029 r. na przeprowadzenie zmian organizacyjnych, dostosowanie działalności do potrzeb zdrowotnych mieszkańców oraz wdrażanie nowych rozwiązań bez ryzyka utraty finansowania z Narodowego Funduszu Zdrowia.

Przyjęte przez Radę Ministrów rozwiązanie ma zwiększyć bezpieczeństwo finansowe placówek oraz zapewnić ciągłość udzielania świadczeń pacjentom.

• Ustawa PESEL-owa już obowiązuje

Ministerstwo przypomina, że 5 sierpnia 2026 r. weszła w życie tzw. ustawa PESEL-owa (to również nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), która umożliwia analizowanie wynagrodzeń, czasu pracy i wieloetatowości personelu medycznego na podstawie numeru PESEL albo numeru prawa wykonywania zawodu. Dzięki temu decyzje dotyczące finansowania ochrony zdrowia będą mogły opierać się na rzeczywistych danych, a nie na szacunkach.

Nowe przepisy mają zwiększyć przejrzystość kosztów wynagrodzeń, poprawić kontrolę wydatkowania środków publicznych i wspierać podejmowanie decyzji finansowych w oparciu o wiarygodne dane. Obecnie w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji trwa ostatni etap przygotowań do pierwszej zbiórki danych na nowych zasadach – zbiórka rozpocznie się pod koniec września 2026 r.

Więcej na ten temat pisaliśmy tutaj:

Niektóre z rozwiązań z pakietu reform wprowadzane są rozporządzeniami. Część z nich już została opublikowana.

• Lepsza kontrola kolejek przez NFZ

Jednym z wdrożonych rozwiązań jest rozszerzenie elektronicznego monitorowania harmonogramów przyjęć. Dzięki temu Narodowy Fundusz Zdrowia uzyska aktualne dane o liczbie oczekujących i rzeczywistych czasach oczekiwania. Możliwe będzie identyfikowanie wielokrotnych zapisów tej samej osoby na to samo świadczenie. To wszystko umożliwi skuteczniejszą kontrolę list oczekujących. Od 1 października 2026 r. obowiązek prowadzenia list oczekujących w aplikacji AP KOLCE zostanie rozszerzony o 15 grup zabiegów szpitalnych. Pacjenci mają również otrzymywać SMS-y przypominające o terminie zabiegu. Od 1 stycznia 2027 r. placówki będą prowadzić odrębne harmonogramy dla kolejnych dziesięciu procedur leczenia szpitalnego.

• Rzeczywiste grafiki pracy personelu

Placówki zostały zobowiązane do przekazywania do Narodowego Funduszu Zdrowia, do 20. dnia każdego miesiąca, informacji o rzeczywistej obecności personelu medycznego, w tym dokładnych godzinach udzielania świadczeń. Rozwiązanie pozwoli lepiej monitorować wykorzystanie zasobów kadrowych, weryfikować realizację umów oraz zwiększyć nadzór nad wydatkowaniem środków publicznych. Rozporządzenie wejdzie w życie 1 listopada 2026 r.

• Rozwój Centralnej e-Rejestracji przyspieszony o dwa lata

Centralna e-Rejestracja ma objąć w ciągu dwóch lat wszystkie 40 świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Rozwiązanie zapewni pacjentom łatwiejszy dostęp do informacji o dostępnych terminach, a placówkom umożliwi sprawniejsze zarządzanie kolejkami i planowanie przyjęć.

- Niezależnie od procedowanego pakietu zmian w ochronie zdrowia, resort równolegle rozwija Centralną e-Rejestracje w dodatkowe narzędzia. Od 1 października 2026 r. pacjentów będzie wspierał asystent głosowy, czyli voicebot. Jego zadaniem będzie przypominanie o wizytach osobom, które nie korzystają ze smartfonów - informuje resor. 

• Monitorowanie wydatków placówek na wynagrodzenia

Nowe przepisy wprowadzają trzy wskaźniki dotyczące struktury kosztów wynagrodzeń osób wykonujących zawód medyczny i osób wykonujących zawód inny niż medyczny: udział całkowitych kosztów zasobów kadrowych w przychodach z umów z NFZ, udział kosztów zatrudnienia na podstawie stosunku pracy oraz udział kosztów personelu medycznego w całkowitych kosztach zasobów kadrowych. Dane mają wspierać ocenę wykorzystania środków publicznych i identyfikację problemów wpływających na funkcjonowanie placówek.

• Centralna e-Kolejka

W Ministerstwie Zdrowia trwają zaawansowane prace nad Centralną e-Kolejką, która ma uporządkować zasady zapisów na planowe leczenie szpitalne w całym kraju, zwiększyć przejrzystość kolejek oraz zapewnić pacjentom bardziej równy dostęp do świadczeń. Technicznie narzędzie będzie gotowe na przełomie 2026 i 2027 roku. Rok 2027 to czas wdrażania tego rewolucyjnego narzędzia do setek szpitali i tysięcy przychodni w całej Polsce.

• Powiatowe Centra Zdrowia – opieka blisko pacjenta

Powiatowe Centra Zdrowia to rozwiązanie, które ma ułatwić dostęp do diagnostyki, konsultacji internistycznych oraz drobnych zabiegów chirurgicznych bliżej miejsca zamieszkania pacjentów. Centra uzupełnią sieć placówek medycznych, dzięki czemu zapewnią mieszkańcom powiatów oddalonych od szpitali dostęp do podstawowych świadczeń. Powiatowe Centra Zdrowia to ważny element systemowych zmian. Rozporządzenie zostało już podpisane przez Ministra Zdrowia i niebawem zostanie opublikowane w Dzienniku Ustaw.

Więcej na ten temat pisaliśmy tutaj:

Rada Ministrów przyjęła również projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (numer UD428), który m.in. wprowadza zasady powoływania Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich, doprecyzowuje zasady korzystania z opieki zdrowotnej za granicą oraz podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby pracujące lub pobierające świadczenia za granicą.

Najważniejsze rozwiązania

• Wprowadzone zostają zasady nadawania statusu Ośrodka Eksperckiego Chorób Rzadkich (OECR) – będzie on nadawany na 5 lat z możliwością przedłużenia. Rozwiązanie ma poprawić dostęp pacjentów z chorobami rzadkimi do nowoczesnej diagnostyki oraz wysokospecjalistycznej, koordynowanej opieki.
• Łatwiejsze staje się uzyskanie zgody na leczenie w innym państwie UE, Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) lub Wielkiej Brytanii.
  Wprowadzona zostaje możliwość zwrotu kosztów transgranicznej opieki zdrowotnej bez wcześniejszego wniosku do NFZ, jeżeli stan zdrowia wymaga bezzwłocznego podjęcia leczenia.
• Doprecyzowane zostają zasady zwrotu kosztów leczenia za granicą, w tym refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych.
• Doprecyzowane zostają zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu osób pobierających polską emeryturę lub rentę i jednocześnie pracujących za granicą. Osoby, które zakończą pracę będą zobowiązane poinformować o tym właściwy organ emerytalny.
• Absolwenci studiów medycznych mają zostać objęci ubezpieczeniem zdrowotnym podczas odbywania szkolenia praktycznego (będącego odpowiednikiem stażu podyplomowego).
• Doprecyzowane zostają zasady potwierdzania prawa do świadczeń dla osób bezdomnych – właściwość gminy będzie ustalana według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, a jeśli nie będzie można go ustalić – według miejsca pobytu. 

Nowelizacja ta obejmuje zmiany, które wcześniej wypadły z "ustawy PESEL-owej". 

Na posiedzeniu rządu rozpatrzono także projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (numer UD435).

Najważniejsze rozwiązania

• Świadczenia związane z leczeniem HCV u osób osadzonych będą mogły być finansowane ze środków NFZ.  Zmiana pozwoli dostosować źródło finansowania do obecnego sposobu organizacji programu. 
• Doprecyzowane zostanie finansowanie świadczeń związanych z leczeniem HIV u osób nieubezpieczonych.  Świadczenia niezbędne do realizacji programu leczenia antyretrowirusowego będą finansowane z w całości z budżetu państwa, z części pozostającej w dyspozycji Minister Zdrowia. 

Przepisy te zawetował prezydent Karol Nawrocki. Powodem była "wrzutka" do ustawy, która przesuwała termin na zdanie egzaminu z języka polskiego dla lekarzy spoza Unii Europejskiej. Projekt wrócił w sierpniu br., ale bez tej regulacji.

O projektach pisaliśmy więcej tutaj:

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.