W tym artykule piszemy o:

• Operatorzy sieci dystrybucyjnych stoją na stanowisku, że taki rodzaj sankcji, jaki ma być wprowadzony w nowelizacji Prawa energetycznego, jest obecnie wskazany. Chcą jednak jasnych wskazówek, jak daleko będą mogli się posunąć.
• OSD jasno wskazują natomiast na problem: wraz z rosnącą liczbą jednostek wytwórczych rośnie również liczba problemów z prognozowaniem ich pracy, co wpływa na system.
• Tematu zmian w Prawie energetycznym nie zabraknie podczas organizowanej już 30 września - 1 października w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach konferencji Energy Days.

Jak pisaliśmy w WNP, na mniej niż dwa miesiące przed startem Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE), Ministerstwo Energii chce jeszcze zmienić kilka zasad ściśle z nim powiązanych. Po to powstał projekt nowelizacji Prawa energetycznego, znany jako UD446.

Najwięcej emocji budzi możliwe sankcjonowanie wytwórców przez operatorów sieci dystrybucyjnej lub przesyłowej poprzez czasowe odłączanie ich źródeł (maksymalnie do 24 godzin). Taka sankcja byłaby stosowana za niesubordynację w postaci ignorowania wezwań operatora czy też braku raportowania grafiku pracy jednostki wytwórczej.

Przewidziano także kary pieniężne za nieprzekazywanie danych bilansowych lub ich fałszowanie, ale też za nierealizowanie zgłoszonych planów pracy (grafików) czy niestosowanie się do poleceń operatorów sieci. Wszystkie te rygory dotyczą informacji i działań, które mają trafiać bezpośrednio do OSD i OSP w celu zarządzania pracą KSE.

To równoległa zmiana obok pełnego wdrożenia samego systemu CSIRE (bazy danych rynkowych i rozliczeniowych), które ma nastąpić 19 października 2026 r.

Kilka nowych zadań, w tym przygotowanie się na ewentualne przerwy w pracy systemu (i raportowanie w alternatywny sposób), otrzymają operatorzy sieci dystrybucyjnej (OSD). To oni w pierwszej kolejności najbardziej odczują reformę związaną z CSIRE.

Sam fakt powstania UD446 wskazuje na jedno: wdrożenie będzie wyzwaniem, ponieważ projekt przewiduje odstąpienie od karania uczestników CSIRE przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Co prawda URE sięgnie po to w określonych przypadkach, ale nie ulega wątpliwości, że taki zapis to efekt obaw uczestników rynku przed możliwymi sankcjami. Wprost wskazano OSD, którym dano czas na integrację systemów z CSIRE do 19 kwietnia 2027 r.

Operatorzy pozytywnie odnoszą się do projektu, który ich zdaniem jest odpowiedzią na palące problemy w sieci. PGE (w imieniu PGE Dystrybucja), Tauron Dystrybucja i Energa Operator na plus odnotowują przede wszystkim narzędzia "dyscyplinujące" wytwórców.

Operatorzy w odpowiedziach na pytania WNP tłumaczą, że część jednostek już teraz ignoruje obowiązki przesyłania planów pracy, co utrudnia bilansowanie systemu. Opcja odłączenia źródła od sieci ma wymusić raportowanie danych niezbędnych do zarządzania rosnącą liczbą małych instalacji.

"Za zasadne uznajemy wyposażenie operatorów w odpowiednie instrumenty pozwalające reagować w przypadkach rażącego naruszania obowiązków informacyjnych" – kwituje Tauron.

Energa zauważa również, że nie wszystkie moduły wytwarzania energii (MWE) reagują na polecenia. Nie zawsze wywiązują się również z obowiązku grafikowego, czyli przesyłania planów i prognoz pracy źródła.

Doświadczenia OSD pokazują, że część jednostek już objętych obowiązkiem przekazywania danych grafikowych nie realizuje go w sposób pełny lub rzetelny. Dlatego oprócz samego nałożenia obowiązku potrzebne są również rozwiązania pozwalające go skutecznie egzekwować – ocenia biuro prasowe Energi.

Tauron zaznacza przy tym, że kary powinny być "stosowane proporcjonalnie, w jasno określonych sytuacjach". Na razie takich wytycznych nie ma w projekcie, uwagi (stan na 25 sierpnia) nie zostały opublikowane, a URE w korespondencji z WNP nie ujawniło planów w zakresie oceniania sankcji i ich dotkliwości.

Odnotowuje to PGE, które oczekuje precyzji w kwestii zakresu uprawnień operatorów podczas dyscyplinowania poprzez odłączanie źródła od sieci.

Widzimy jednak potrzebę dalszej dyskusji dotyczącej właściwości podmiotów odpowiedzialnych za egzekwowanie wprowadzonych wymogów w zakresie przekazywania danych operatorom – wskazuje PGE.

Kwestia harmonogramów pracy źródeł ma kluczowe znaczenie, ponieważ od tego zależy jakość pracy systemu elektroenergetycznego i jego stabilność oraz zbilansowanie. Dlatego z perspektywy operatorów – im więcej narzędzi do egzekwowania współpracy wytwórców, tym lepiej. Tylko chcą mieć pewność, że nie narażą się na problemy, gdy zaczną odcinać kolejnych wytwórców.

Przy rosnącym udziale odnawialnych źródeł, rozproszonych po kraju i przy coraz większej liczbie przyłączanych magazynów energii, zarządzanie systemem staje się coraz bardziej skomplikowane. Energa wprost zwraca uwagę na problem: największym wyzwaniem w bilansowaniu staje się liczba małych MWE typu A o mocy do 200 kW (a nowe rygory dotkną właśnie ich).

"Dostęp do wiarygodnych danych grafikowych pozwoli operatorowi lepiej planować pracę sieci i prowadzić ją w bezpieczny sposób. Uprawnienia umożliwiające operatorowi reakcję na rażące naruszenia obowiązków informacyjnych mogą być skutecznym narzędziem zapewnienia dyscypliny ruchowej" – podkreśla Energa.

Takie same obserwacje mają PGE i Tauron: przewidywalność pracy jednostek sprawi, że o wiele łatwiej będzie planować pracę sieci czy reagować na zmiany przepływów mocy i parametrów napięciowych.

To, o czym żaden z operatorów nie mówi wprost, to jego stan przygotowania do wdrożenia CSIRE w pełnym zakresie. Tauron zapewnia, że realizuje cały proces zgodnie z harmonogramem i prowadzi działania na rzecz integracji systemów. "Trwa proces wdrożeniowy" – zaznacza biuro prasowe.

PGE podkreśla, że "w spółkach grupy prowadzone są działania przygotowawcze mające na celu zapewnienie gotowości do integracji z CSIRE w terminach określonych przepisami prawa".

Energa deklaruje natomiast, że będzie gotowa na 19 października 2026 r. i prowadzi testy, integrację procesów (m.in. wymiany danych) za pośrednictwem CSIRE.

Operatorzy jednak wyraźnie wstrzymują się od jednoznacznych deklaracji. To także od jakości pracy całego CSIRE, zarządzanego przez Operatora Informacji Rynku Energii (tę rolę przydzielono Polskim Sieciom Elektroenergetycznym), będzie zależało, jak wypadnie wdrożenie.