• Jędrzej Bąkowski, kierownik Wydziału Danych i Narzędzi Zakupowych z Departamentu Zakupów PSE, informuje, że obecnie w przypadku PSE poziom local content wynosi około 50 proc. 
• Menadżer wskazuje, że oczekiwania dotyczące wspierania local content są zrozumiałe, ale zakres możliwych rozwiązań jest ograniczony przez regulacje.
• Jędrzej Bąkowski informuje ponadto, że w ramach postępowań  PSE pojawiają się pierwsze kryteria oceny ofert związane z aspektami środowiskowymi, w tym ze śladem węglowym transportu.
• Dodaje, że PSE prowadzą prace nad wdrażaniem kolejnych kryteriów oceny ofert m.in. zwiększających odporność i bezpieczeństwo łańcuchów dostaw, wyjaśnia, co jest analizowane. 
• Już 30 września - 1 października local content znajdzie się w centrum debat podczas Energy Days organizowanych w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach. W ramach konferencji odbędzie się też kolejna edycja Suppliers' Days poświęconych potencjałowi wykonawczemu polskich firm dla transformacji energetycznej.

Jaki w przypadku PSE jest ogólny poziom local content rozumiany jako procent środków inwestycyjnych wydawanych na produkty/usługi wytworzone w Polsce?

- Wskaźnik ten jest obecnie na poziomie około 50 proc.

Jakie działania podejmują PSE, żeby zwiększyć udział local content w realizowanych inwestycjach? Na czym w tym obszarze PSE koncentruje się jako zamawiający w relacjach z wykonawcami? 

- Jako publicznemu zamawiającemu zależy nam na wspieraniu lokalnej gospodarki przy jednoczesnym zwiększeniu bezpieczeństwa łańcuchów dostaw. Prowadzimy dialogi z wykonawcami, aby jak najlepiej wyjaśnić nasze potrzeby i podejście.

"Rosnące potrzeby inwestycyjne sektora stwarzają największą szansę na zwiększenie udziału lokalnych firm w transformacji energetycznej"

W których segmentach działania PSE jest zdaniem spółki największy potencjał do wzrostu local content i z czego to wynika?

- Największy potencjał wzrostu local content widzimy w obszarze tzw. dostaw inwestorskich oraz usług budowlano-montażowych. Bezpośrednie kontraktowanie strategicznych materiałów i urządzeń, takich jak przewody czy konstrukcje stalowe, pozwala skracać łańcuchy dostaw i zwiększać ich przewidywalność.

Jednocześnie, wobec rekordowej skali inwestycji planowanych przez PSE, liczymy na dalszy rozwój krajowych kompetencji wykonawczych w obszarze projektowania, budowy i serwisowania infrastruktury elektroenergetycznej. To właśnie rosnące potrzeby inwestycyjne sektora stwarzają największą szansę na zwiększenie udziału lokalnych firm w realizacji transformacji energetycznej.

Wzrost poziomu local content wymaga współpracy inwestorów i wykonawców. Jakie jest zainteresowanie polskich firm/organizacji branżowych inicjatywami PSE z obszaru local content?

- PSE od wielu lat rozwijają dialog z wykonawcami i dostawcami urządzeń. Spółka współpracuje przy tym z organizacjami branżowymi, m.in. Polskim Związkiem Pracodawców Budownictwa. Efektem tych prac jest m.in. wypracowanie zapisów umownych i zasad prowadzenia prac, które ułatwiają współpracę inwestora z zamawiającym oraz ograniczają ryzyka po obu stronach.

Jakie oczekiwania wobec PSE w kontekście local content formułują dostawcy produktów i usług? Czy są to postulaty możliwe do spełnienia?

- Oczekiwania wykonawców i dostawców dotyczące wspierania local content są zrozumiałe, jednak nie wszystkie mogą być wprost uwzględnione. Jako spółka realizująca zakupy w reżimie ustawy Prawo zamówień publicznych, PSE są zobowiązane do przestrzegania zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców i przejrzystości postępowań. Oznacza to, że zakres możliwych rozwiązań jest ograniczony przez obowiązujące regulacje.

Jednocześnie bardzo uważnie wsłuchujemy się w głos rynku. Dlatego w ostatnich latach intensywnie rozwijamy dialog z wykonawcami i dostawcami, prowadząc konsultacje rynkowe oraz spotkania branżowe jeszcze przed wszczęciem postępowań.

Wiele zgłaszanych przez rynek postulatów stanowi dla nas cenne źródło wiedzy przy projektowaniu przyszłych postępowań i strategii zakupowych - komentuje Jędrzej Bąkowski, kierownik Wydziału Danych i Narzędzi Zakupowych z Departamentu Zakupów PSE. Fot. Materiały prasowe / Polskie Sieci ElektroenergetyczneW przypadku niektórych dostaw liczba producentów jest ograniczona nie tylko w Polsce, ale często również w skali europejskiej czy globalnej 

Pozwala nam to lepiej rozumieć potrzeby uczestników rynku, identyfikować bariery i poszukiwać rozwiązań, które z jednej strony wspierają rozwój krajowego potencjału wykonawczego i dostawczego, a z drugiej pozostają zgodne z obowiązującymi przepisami i zasadami konkurencyjności. Wiele zgłaszanych przez rynek postulatów stanowi dla nas cenne źródło wiedzy przy projektowaniu przyszłych postępowań i strategii zakupowych.

Czy w realizowanych albo planowanych przetargach PSE wśród kryteriów wyboru ofert zamieszcza albo planuje zamieszczać sprzyjające local content takie kryteria, jak ślad węglowy transportu czy lokalne zatrudnienie?

- W ramach realizowanych postępowań pojawiają się już pierwsze kryteria oceny ofert związane z aspektami środowiskowymi, w tym m.in. ze śladem węglowym transportu. Przykładem są postępowania na dostawy wybranych materiałów i urządzeń, zwłaszcza wielkogabarytowych, wymagających skomplikowanych metod transportu.

Jednocześnie PSE prowadzą prace nad wdrażaniem kolejnych kryteriów oceny ofert wspierających realizację celów zrównoważonego rozwoju oraz zwiększających odporność i bezpieczeństwo łańcuchów dostaw. W tym kontekście analizowane są różne rozwiązania stosowane na rynku, w tym kryteria odnoszące się do aspektów środowiskowych, społecznych i organizacyjnych.

Naszym celem jest takie kształtowanie postępowań, aby z jednej strony wspierały realizację strategicznych celów PSE, a z drugiej zapewniały szeroki dostęp do rynku i zachowanie konkurencyjności postępowań przy jednoczesnym uwzględnianiu potrzeb rynku lokalnego.

Jakiego rodzaju produktów/usług potrzebnych PSE ze względu na prowadzone/planowane inwestycje nie można nabyć od dostawców z Polski ze względu na brak oferty czy nikłą w stosunku do popytu podaż albo nieakceptowalną jakość?

- Największe ograniczenia dotyczą przede wszystkim wysoce specjalistycznych urządzeń i technologii, a także jednostkowych wykonań rozwiązań niezbędnych do prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

W wielu przypadkach, mimo braku krajowego producenta danego rozwiązania, jego dostawcą lub integratorem jest polskie przedsiębiorstwo, które zapewnia sprzedaż, wdrożenie, utrzymanie i serwis - wskazuje Jędrzej Bąkowski. Fot. Materiały prasowe / Polskie Sieci Elektroenergetyczne

Dla takich dostaw liczba producentów jest ograniczona nie tylko w Polsce, ale często również w skali europejskiej czy globalnej, a niekiedy czasy dostaw wynoszą nawet kilka lat. Dotyczy to m.in. wybranych elementów pierwotnej aparatury sieciowej, systemów elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej oraz części rozwiązań z obszaru IT i cyberbezpieczeństwa.

"Obowiązujące przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych dają możliwość odrzucania ofert wykonawców spoza obszaru UE"

Należy przy tym rozróżnić miejsce wytworzenia produktu od podmiotu dostarczającego go na rynek. W wielu przypadkach, mimo braku krajowego producenta danego rozwiązania, jego dostawcą lub integratorem jest polskie przedsiębiorstwo, które zapewnia sprzedaż, wdrożenie, utrzymanie i serwis.

Oznacza to, że również w przypadku produktów pochodzących spoza Polski (lecz dalej produkowanych na terenie Unii Europejskiej lub w krajach, które podpisały umowy o współpracy gospodarczej z UE) znacząca część wartości dodanej może pozostawać na rynku krajowym.

Jednocześnie w wielu segmentach rynku krajowi wykonawcy i dostawcy z powodzeniem uczestniczą w realizacji inwestycji PSE, zarówno jako generalni wykonawcy, podwykonawcy, jak i dostawcy materiałów oraz usług specjalistycznych. Wyzwania dotyczą najczęściej nie jakości oferowanych rozwiązań, lecz dostępności określonych technologii, zdolności produkcyjnych lub skali podaży w stosunku do rosnących potrzeb inwestycyjnych sektora energetycznego.

Jaki wpływ na działania PSE dla rozwoju local content ma/będzie miał pilotażowy program rządowy „Local Content. Z korzyścią dla Polski”? 

- Spółka stosuje się do przepisów obowiązującego prawa. PSE już dostosowały sposób parametryzacji postępowań przetargowych do regulacji, które są wynikiem aktualizacji Prawa zamówień publicznych z 2025 r.

Obecne otoczenie prawne zawiera uwarunkowania, które wynikają z członkostwa Polski w UE i podpisanych umów o współpracy gospodarczej z innymi krajami. W związku z tym każdy zamawiający publiczny wdrażając mechanizmy local content musi mieć na względzie szereg istotnych ograniczeń związanych z możliwością zawężania rynku dostawców i wykonawców.

Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych dają nam możliwość odrzucania ofert wykonawców spoza obszaru UE i z krajów, z którymi nie zostały podpisane umowy o bilateralnej współpracy gospodarczej. Niezależnie od powyższego spółka stosuje rozwiązania mające na celu większą kontrolę łańcucha dostaw i usług, zarówno w kontekście local content, jak również w kontekście wpływu na środowisko.