• Ponad 60 proc. polskich dzieci i nastolatków w wieku 11–18 lat ma problemy ze zgryzem, obok próchnicy i chorób przyzębia to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych w obszarze jamy ustnej 
• Nieleczone wady zgryzu mogą nasilać problemy gastrologiczne, sprzyjać refluksowi i wrzodom żołądka, a także wiązać się z zaburzeniami oddychania i bezdechem sennym
• Możliwy jest związek wad zgryzu z niedoborem witaminy D, który według badań dotyczy nawet 70 proc. Polaków

Poważnym problemem zdrowotnym dzieci i młodzieży w obszarze jamy ustnej są wady zgryzu oraz wady zębowe.

Tego typu schorzenia są jednymi z najczęstszych problemów zdrowotnych jamy ustnej, obok próchnicy i chorób przyzębia. Ponad 60 proc. polskich dzieci i nastolatków w wieku 11–18 lat doświadcza problemów ze zgryzem.

Wady zgryzu nie są jedynie kwestią estetyczną - mogą powodować także inne problemy zdrowotne związane np. z:

• oddychaniem,
• trawieniem,
• wymową,
• ogólną jakością życia.

Zmiany te powstają również jako wynik złego obciążania zębów, silnie związanych z redukcją podstaw kostnych wyrostka zębodołowego żuchwy i części zębodołowej szczęki (występowanie recesji) oraz dysfunkcji w stawie skroniowo - żuchwowym.

Można temu zaradzić, podejmując leczenie odpowiednio wcześnie. Kluczowe jest tu szybkie działanie rodziców.

Opiekunowie prawni dzieci i nastolatków często nie są świadomi konkretnych następstw wad zgryzu.

Co prawda zdecydowana większość (prawie 75 proc.) z ankietowanych wie, że nieleczona wada zgryzu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, jednak co drugi nie potrafi wymienić żadnej z nich.

Tak niska świadomość może wynikać z faktu, że specjaliści zazwyczaj nie informują rodziców, do czego mogą prowadzić wady zgryzu. Jedynie nieco ponad 3 na 10 badanych zostało powiadomionych o skutkach wad zgryzu przez stomatologa lub ortodontę (lekarze najczęściej informują jedynie o wadzie problemu i proponują metodę leczenia).

Warto zatem zwrócić uwagę lekarzy, że należy uświadamiać pacjentów o konsekwencjach wad zgryzu.

Nieprawidłowa budowa zgryzu może nie tylko prowadzić do próchnicy czy chorób przyzębia, ale przede wszystkim ma zdecydowany wpływ na ogólny stan zdrowia pacjenta.

Większość pacjentów nie zdaje sobie sprawy, jak wiele złego w ich organizmie wyrządzają wady zgryzu. Taka dysfunkcja może:

• powodować np. problemy gastrologiczne (pacjenci połykają zazwyczaj większe cząstki pokarmu, co nie tylko utrudnia trawienie,
• być bezpośrednią przyczyną bólów brzucha,
• prowadzić do refluksu,
• przyczyniać się do wrzodów żołądka,
• zaburzać prawidłową wymowę głosek, powodując np. seplenienie,
• przyczynić się do utrudnienia przepływu powietrza przez drogi oddechowe, czego skutkiem jest rozwój OBS -  obturacyjny bezdech senny (jego objawami są m.in. przerwy w oddychaniu, sapanie czy chrapanie),
• odpowiadać za dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych prowadzących do przewlekłych bólów głowy lub też wad postawy ciała.

Istnieje związek pomiędzy występowaniem wad zgryzu a niedoborem witaminy D. Oddziałuje ona na organizm poprzez układ odpornościowy, mięśniowy, nerwowy i sercowo-naczyniowy. Ma również znaczenie w stomatologii i metabolizmie węglowodanów.

Obecnie obserwuje się znaczny niedobór witaminy D zarówno w populacji polskiej, jak i światowej. Wynika to z wielu czynników, m.in. szerokości geograficznej, chorób i stylu życia.

Dane pokazują, że ponad 90 proc. osób niemających białej skóry (czarnoskórych, Latynosów, Azjatów itp.) i prawie 3/4 osób białych mieszkających w Stanach Zjednoczonych cierpi na niedobór 25-hydroksycholekalcyferolu [25(OH)D].

Tymczasem badania przeprowadzone w Polsce donoszą, że stężenie witaminy D mniejsze niż 20 ng/ml (50 nmol/ml) występuje u 70 proc. populacji.

Wstępne dane sugerują, że witamina D moduluje chorobę przyzębia poprzez utrzymanie prawidłowego metabolizmu kości, a także działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Prawidłowe stężenie witaminy D jest także ważne w leczeniu zapalenia przyzębia.

Przy jej niedoborze zdecydowanie częściej stwierdza się wady zgryzu przebiegające ze zwężeniem szczęki, zgryzem krzyżowym, tyłozgryzem czy zgryzem głębokim.

* Materiał pochodzi z nowo udostępnionej pozycji: Edukacja zdrowotna. Podręcznik dla nauczycieli pod redakcją naukową: Jolanty Grzebieluch; Alicji Basiak-Rasały; Barbary Grabowskiej.

Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Wrocław 2025

©

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.