• „Quiet vacation” zyskuje na popularności wśród pracowników zdalnych, którzy decydują się na pracę z wakacyjnych miejsc bez informowania pracodawcy o zmianie lokalizacji.
• Za zjawiskiem stoją m.in. brak zaufania i obawa przed odmową. 
• Natomiast prawo jest jasne. Praca zdalna może być wykonywana wyłącznie w miejscu uzgodnionym z pracodawcą, co oznacza, że samowolna zmiana lokalizacji może wiązać się z ryzykiem dla pracownika.

Niedawno na łamach PulsHR opisaliśmy trend „quiet vacation”, który wśród pracowników zdalnych w tym roku cieszy się wyjątkową popularnością. Wskazują na to m.in. dane z Google Trends. Przykładowo, zainteresowanie hasłem "quiet vacation" w ostatnich miesiącach tego roku było wyjątkowo duże i cały czas utrzymuje się na wysokim, wręcz rekordowym poziomie.

Quiet vacation, czyli „ciche wakacje”, to sytuacja, w której pracownik zdalny zmienia miejsce pracy na bardziej wakacyjne, ale o zmianie nie informuje pracodawcy ani nie korzysta z formalnego urlopu. W praktyce może pracować z hotelu, plaży, kawiarni czy górskiego schroniska, jednocześnie pozostając pozornie dostępny online. Gdyby o takim planie poinformował, mielibyśmy do czynienia z workation, czyli z legalną zmianą miejsca pracy, bo uzgodnioną z pracodawcą.

- Z mojej perspektywy zjawisko samo w sobie nie jest niczym nowym - zmienia się raczej skala i sposób, w jaki pracownicy do niego podchodzą. Jego rosnąca popularność wynika z kilku powodów. Przede wszystkim pracownicy przyzwyczaili się do tego, że skoro wykonują swoje obowiązki zdalnie i ich efektywność nie spada, to miejsce wykonywania pracy nie powinno mieć większego znaczenia. Z drugiej strony część osób obawia się odmowy lub dodatkowych formalności, dlatego wychodzi z założenia, że łatwiej jest nikogo nie informować - komentuje dla PulsHR CEO Jobhouse Natalia Bogdan, która sama poruszyła ten temat w swoich mediach społecznościowych.

Jak dodaje, jej zdaniem największym problemem nie jest sama chęć pracy z innego miejsca, lecz brak zaufania i otwartej komunikacji, które powodują, że pracownik o takim pomyśle nie informuje szefa.

- Jeśli pracownik czuje, że musi ukrywać miejsce, z którego pracuje, to często jest to sygnał, iż w organizacji brakuje jasnych zasad albo wzajemnego zaufania. Tam, gdzie polityka jest przejrzysta, takie sytuacje zdarzają się znacznie rzadziej - przyznaje Natalia Bogdan.

Takie zachowanie pracownika może być dla niego bardzo ryzykowne. Przepisy dotyczące pracy zdalnej jasno bowiem wskazują, że miejsce jej wykonywania powinno być uzgodnione z pracodawcą. Nie chodzi wyłącznie o formalności, ale również o kwestie odpowiedzialności pracodawcy, BHP, ochrony danych czy ubezpieczenia.

Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że przepisy Kodeksu pracy dotyczące pracy zdalnej obowiązują od 7 kwietnia 2023 r. Zgodnie z nimi praca zdalna to praca, która może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.

Co więcej, praca zdalna jest wykonywana m.in.:

• na polecenie czy z inicjatywy pracodawcy,
• w miejscu wskazanym przez pracownika i uzgodnionym z pracodawcą.

Pracodawca wcale nie musi się zgodzić na wykonywanie przez pracownika pracy w tej formie. Jednak jeśli to zrobi, to jest zobowiązany m.in. do zapewnienia pracownikowi wykonującemu pracę zdalną materiałów i narzędzi pracy, a także niezbędnych do wykonywania tej pracy szkoleń i pomocy technicznej oraz pokrycia kosztów związanych z instalacją, serwisem, eksploatacją i konserwacją narzędzi pracy.

Konsekwencje łamania prawa w tym zakresie mogą być poważne. Od upomnienia lub nagany, przez cofnięcie zgody na pracę zdalną i zobowiązanie pracownika do powrotu do biura, aż po rozwiązanie umowy o pracę w najpoważniejszych przypadkach. Jeśli praca z miejsca innego niż uzgodnione z pracodawcą doprowadzi do powstania szkody, pracownik może ponieść również odpowiedzialność materialną.

Z obserwacji Natalii Bogdan wynika, że coraz więcej firm dopuszcza pracę z innych lokalizacji, jednak zwykle odbywa się to właśnie na jasno określonych zasadach.

- Spotykamy organizacje, które pozwalają pracować z dowolnego miejsca w Polsce, a niektóre również z zagranicy przez określoną liczbę dni w roku. Nadal jednak wiele firm wymaga wcześniejszej zgody, zwłaszcza gdy zmienia się kraj wykonywania pracy - komentuje rozmówczyni PulsHR.