ABD, 'Inflation Reduction Act' ile 'Made in USA' çağrısı yaşarken; Çin de 'Made in China 2025' vizyonuyla üretim gücünü teknolojik egemenliğe dönüştürmeye kararlı olduğunu gösterdi. Avrupa Birliği ise bugün 'Made in Europe' hamlesiyle sanayiyi yeniden kıta içine çekmeye çalışıyor. Dünya artık 'serbest ticaret' romantizmini bir kenara bırakıp, stratejik üretim çağına odaklanıyor.
Malum, önceki yazılarımızdan biliyorsunuz, bu dönemin adı Kontrollü Küreselleşme. İlk üç sanayi devriminde temel mesele ülkeler arasında üretim maliyetleri ve ölçek ekonomisi rekabetiydi. Bugün ise sanayi; teknolojik üstünlük, veri hakimiyeti, enerji güvenliği ve tedarik kontrolü üzerinden 'stratejik vazgeçilmezlik üretme' kapasitesi anlamına geliyor. Fiyat rekabeti yerini inovasyon rekabetine, seri üretim yerini yapay zeka destekli akıllı üretime, klasik sanayi rekabeti ise kuantum çağının teknoloji yarışına bırakıyor.
Önümüzdeki dönemde, yapay zeka, kuantum teknolojileri, kritik mineraller, batarya sistemleri, yarı iletkenler, hidrojen ekonomisi ve yeni nesil enerji altyapıları küresel güç dengesini belirleyecek temel alanlar olacak. Bu nedenle 'yerli ve milli teknoloji' kavramı artık yalnızca savunma sanayiine ait bir başlık değil; ekonomik egemenliğin tamamını kapsayan yeni bir kalkınma paradigması. Tam da bu noktada, Türkiye'nin önünde tarihi bir fırsat bulunuyor: 'Made in Türkiye 2030'.
Türkiye son otuz yılda Avrupa'nın en güvenilir üretim ortaklarından biri haline geldi. Otomotivden beyaz eşyaya, tekstilden savunma sanayiine, makineden yapı malzemelerine kadar geniş bir yelpazede yüksek kalite, rekabetçi maliyet ve zamanında teslim kabiliyetiyle öne çıktı. Pandemi, enerji krizi ve jeopolitik kırılmalar gösterdi ki; uzak tedarik zincirleri kırılgan, yakın ve güvenilir üretim merkezleri ise stratejik değerde. Bu nedenle, Türkiye ucuz üretim ülkesi olarak değil, esas güvenilir liman ve yüksek katma değerli üretim merkezi olarak konumlanmakla. Bu nedenle, 'Made in Türkiye 2030' etiketi de; kalite, hız, sürdürülebilirlik, teknoloji ve jeopolitik güven anlamına gelecek bir içeriği temsil etmeli.
Türkiye açısından, sanayisini küresel ölçekte yeniden konumlandıracak böyle bir vizyon; yalnızca Avrupa ile de sınırlı kalmamalı. Yeni küresel üretim düzeni, yükselen ekonomiler arasında çok katmanlı üretim ortaklıklarını zorunlu kılıyor. Brezilya, Endonezya, Meksika, Güney Afrika ve Suudi Arabistan gibi yükselen ülkeler Türkiye için 2030 ve sonrası için stratejik üretim ortaklarıdır.
Brezilya ile tarım teknolojileri, savunma sanayii ve yeşil enerji ekipmanlarında ortak üretim; Endonezya ile nikel, batarya ve elektrikli araç ekosisteminde tedarik zinciri ortaklığı; Meksika ile Kuzey Amerika pazarına erişim sağlayacak sanayi entegrasyonu; Güney Afrika ile kritik mineraller ve lojistik işbirliği; Suudi Arabistan ile petrokimya, altyapı ve yeni nesil sanayi yatırımları Türkiye'nin etki alanını genişletecektir. Burada temel hedef yalnızca ihracat yapmak değil; ortak üretim üsleri kurmak, karşılıklı yatırım mekanizmaları geliştirmek ve Türk sanayisini küresel değer zincirlerinin üst basamaklarına taşımaktır.
Dünyanın önde gelen ekonomileri kendi sanayisi için teşvik, destek, kolay finansman, teknolojik ve yeşil dönüşüm için yol haritaları oluştururken, Türkiye'nin de stratejik sektörlerde kendi sanayi omurgasını güçlendirmesi artık bir zorunluluktur. Türkiye, Avrupa ile derin entegrasyonunu korurken, yükselen ekonomilerle yeni üretim eksenleri kurmalı; Atlantik ile Asya arasında yalnızca bir köprü değil, üretimin, teknolojinin ve güvenilir tedarikin merkezi olmalıdır. 'Made in Türkiye 2030', 'Türkiye Yüzyılı Vizyonu'nun sanayi manifestosu olmalıdır. Çünkü artık güçlü olan, en ucuz üreten değil; en güvenilir, en yenilikçi ve en vazgeçilmez olandır.