Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel - do tych naukowców trafiła Nagroda Nobla 2026 w dziedzinie medycyny. Decyzję podjął liczący 50 osób Komitet Noblowski działający przy Karolinska Institutet w Sztokholmie. Tegoroczna nagroda została przyznana za odkrycia dotyczące sterowanych światłem kanałów jonowych i badania nad tym, w jaki sposób komórki nerwowe kształtują wspomnienia, uczucia i zachowania w żywym mózgu. Nobliści podzielą się po równo nagrodą w wysokości 12 mln koron szwedzkich. To ok. 4,7 mln złotych.

Nobel 2026: medycyna - ogłoszenie laureatów, 5 października 2026; fot. JONATHAN NACKSTRAND

Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel zostali laureatami tegorocznej Nagrody Nobla z medycyny lub fizjologii.

Peter Hegemann i Georg Nagel odkryli niezwykłe białko - kanałorodopsynę - u jednokomórkowego glonu. Karl Deisseroth przekształcił to białko w sterowany światłem przełącznik dla komórek nerwowych. Laureaci położyli podwaliny pod nową erę w neuronauce. Dzięki optogenetyce badacze zdołali zidentyfikować obwody neuronalne odpowiedzialne za konkretne wspomnienia, uczucia i zachowania istotne w kontekście zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych. W medycynie klinicznej naukowcy wykorzystują tę metodę, próbując przywrócić wzrok osobom z dysfunkcjami narządu wzroku - można przeczytać w uzasadnieniu przyznania nagrody. 

Nominacje do Nagrody Nobla i inne informacje dotyczące procesu wyboru laureata pozostają tajne przez 50 lat, dlatego wszelkie medialne typowania są wyłącznie spekulacjami.

Nominacje do nagrody są możliwe wyłącznie na zaproszenie. Procedura jest taka, że najpierw Komitet Noblowski wysyła poufne listy z zaproszeniami do osób, które posiadają kwalifikacje i są kompetentne do nominowania kandydatów do Nagrody Nobla w tej dziedzinie.

Między innymi członkowie Zgromadzenia Nobla w Karolinska Institutet w Sztokholmie, członkowie szwedzcy i zagraniczni wydziałów medycyny i biologii Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii, medycyny i chemii, osoby zajmujące ugruntowane stanowiska profesorów tytularnych na wydziałach lekarskich w Szwecji oraz osoby zajmujące podobne stanowiska na wydziałach lekarskich lub podobnych instytucjach w Danii, Finlandii, Islandii i Norwegii. 

Prawo do zgłaszania kandydatów mają też na przykład osoby piastujące podobne stanowiska na co najmniej sześciu innych wydziałach medycznych uniwersytetów na całym świecie.

W zeszłym roku nagrodę otrzymali:

• Mary E. Brunkow, 
• Fred Ramsdell,
• Shimon Sakaguchi.

Uhonorowano ich za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej - mechanizmów, które hamują układ odpornościowy, aby nie atakował własnych tkanek organizmu. Ich badania wyjaśniły m.in. kluczową rolę limfocytów T regulatorowych, Treg, w zapobieganiu chorobom autoimmunologicznym.

„The Scientist” typował wcześniej, że w tym roku noblowski medal mogą dostać pionierzy badań nad GLP-1, czyli nowoczesnymi preparatami stosowanymi w leczeniu cukrzycy typu 2. oraz otyłości lub też naukowcy, którzy odkryli genetyczne podłoże narkolepsji.

Na długiej liście nazwisk pojawił się na przykład Emmanuel Mignot, badacz snu ze Stanford University School of Medicine czy Masashi Yanagisawa, genetyk molekularny z University of Tsukuba. Typowało się też, że Nobla może dostać też John Eng, który jest endokrynologiem badającym hormon peptydowy, taki jak peptyd glukagonopodobny (GLP-1), występujący w ślinie jadowitej jaszczurki Gila, co przyczyniło się do opracowania powszechnie stosowanych leków na cukrzycę typu 2. Na liście nazwisk był też Carl June, immunolog i onkolog, który pracuje na Uniwersytecie Pensylwanii i jest znany z opracowania terapii nowotworowej z wykorzystaniem komórek T z chimerycznym receptorem antygenowym.