02-06-2026

Auteur(s) Niek de Jong

Netcongestie is geen energievraagstuk

Netcongestie wordt vaak gezien als een probleem van “te veel vraag naar elektriciteit”. In deze context van verduurzaming gebouwde omgeving is het vooral een probleem van gelijktijdig vermogen op ongewenste momenten. Het net bezwijkt niet door jaartotalen, maar door pieken: kritieke momenten waarop veel apparaten tegelijk veel vermogen vragen. Denk aan koude, donkere winterdagen waarop veel mensen rond 18.00 uur thuiskomen, de auto aan de laadpaal zetten, de thermostaat verhogen en gaan koken. En precies daar gaat het in het huidige systeem mis.

In vrijwel alle bestaande woningen is er geen enkele vorm van regie op elektrisch vermogen. De verwarming draait wellicht op gas, maar elektrische apparaten zoals inductiekoken, elektrische oven, waterkokers, wasmachines, drogers, boilers, airco’s en laadpalen mogen op elk willekeurig moment maximaal vermogen vragen. Iedereen begrijpt dat de snelweg naar de stad tijdens de spits volloopt. Toch behandelen we het elektriciteitsnet alsof elk huishouden op elk moment onbeperkt vermogen moet kunnen vragen. Dat uitgangspunt is niet langer houdbaar en dit is het werkelijke probleem.

Het echte probleem is ongecoördineerd piekvermogen

De discussie wordt nu te vaak versmald tot de stelling: geen All-electric warmtepomp, maar hybride warmtepomp of warmtenet vanwege netcongestie. Dat is de verkeerde discussie en nog erger kiezen voor schijnveiligheid. De vraag zou moeten zijn: kan een woning van het gas af binnen een bewaakt vermogensbudget dat binnen de beschikbare netcapaciteit past? Een goed ontworpen All-electric installatie kan functioneren binnen een bewaakt vermogensbudget.

Met “goed ontworpen” bedoel ik een All-electric warmtepompinstallatie zonder structurele elektrische bijstook, met voldoende buffer en slimme aansturing achter de meter. Dan verandert de woning van een ongecontroleerde belasting in een regelbaar energiesysteem dat binnen een toegewezen vermogensbudget blijft.

Samengevat:

• grote verbruikers niet ongecoördineerd tegelijk mogen pieken; 
• de All-electric warmtepomp de woning zonder structurele elektrische bijstook kan verwarmen; 
• vermogensvraag in de tijd kan worden gestuurd naar momenten met lagere netbelasting. 

Dit is geen “rocket science” er zijn al energiemanagementsystemen en vele All-electric warmtepompen die dit kunnen. 

Ook in pilotprojecten is hiermee ervaring opgedaan. Binnen Project GO-e zijn in Ecowijk Mandora in Houten woningen uitgerust met Energie Management Systemen en is ervaring opgedaan met het slim aansturen van All-electric warmtepompen. Dat laat zien dat warmtevraag niet per se op het piekmoment hoeft te vallen. Het maken van warm douchewater kan sowieso prima twee uur eerder of later. EV-Laadvermogen kan worden verlaagd of uitgesteld. Alles automatisch gemanaged door het energie managementsysteem.

Tijd voor een andere conclusie

Het debat over warmtetransitie zit vast in een verkeerde tegenstelling. Het gaat niet om gas versus All-electric. Het gaat om ongecoördineerd versus regie. Niet de All-electric warmtepomp is een risico voor het elektriciteitsnet, maar de woning zonder vermogensregie. Netcongestie vraagt daarom niet om een reflex tegen All-electric. Netcongestie vraagt om betere ontwerpprincipes, harde vermogensgrenzen en actieve sturing achter de meter. De bottleneck in de energietransitie gebouwde omgeving is ons elektriciteitsnet. Daarom mijn oproep aan politiek en beleidsmakers maak de ISDE-subsidie afhankelijk van de net piekbelasting. All-electric warmtepompinstallaties met Energie management systemen die aantoonbaar binnen een vastgelegd vermogensbudget blijven zouden wel ISDE-subsidie moeten krijgen, installaties met ongecoördineerde vermogensvraag niet.

Ir. Niek de Jong is meer dan 20 jaar werkzaam in de energietransitie. Hij is Director Business Development bij holding Climate For Life. Niek schrijft dit stuk vanuit zijn expertise als ingenieur op het snijvlak van techniek en beleid.