„Tech neck”, czyli przeciążona szyja

Jednym z najlepiej udokumentowanych problemów jest tzw. „tech neck”, czyli przeciążenie odcinka szyjnego kręgosłupa spowodowane częstym pochylaniem głowy nad ekranem smartfona.

Podczas patrzenia w dół głowa przyjmuje tzw. postawę z wysuniętą do przodu szyją. W takiej pozycji obciążenie działające na odcinek szyjny kręgosłupa może sięgać nawet 27 kilogramów. Długotrwałe utrzymywanie takiej postawy sprzyja uszkodzeniom krążków międzykręgowych, zmianom zwyrodnieniowym stawów i mięśni, a także może prowadzić do ograniczenia pojemności płuc. W skrajnych przypadkach skutkuje również trwałą zmianą sylwetki.

Specjaliści podkreślają, że dolegliwości mogą złagodzić odpowiednio dobrane ćwiczenia wykonywane po konsultacji z lekarzem lub fizjoterapeutą. Jeszcze skuteczniejszym i prostszym rozwiązaniem jest jednak zmiana codziennych nawyków związanych z korzystaniem z urządzeń elektronicznych.

Eksperci zalecają, aby ekran telefonu lub monitora znajdował się na wysokości oczu, najlepiej w odległości odpowiadającej długości wyciągniętego ramienia. Warto również regularnie odrywać wzrok od ekranu i robić około 20-minutową przerwę po każdych 30 minutach pracy.

Czy smartfony powodują zmarszczki?

Coraz częściej pojawiają się pytania, czy długotrwałe pochylanie głowy nad telefonem może przyspieszać powstawanie zmarszczek na szyi.

Teoretycznie ma to sens. Powtarzające się zginanie skóry sprzyja powstawaniu zmarszczek, dlatego ciągłe pochylanie głowy i zginanie szyi może stanowić problem – mówi Justine Hextall, konsultantka dermatologiczna i członkini Królewskiego Kolegium Lekarzy w Wielkiej Brytanii.

Jednocześnie ekspertka podkreśla, że obecnie nie ma rzetelnych badań naukowych potwierdzających taki związek. Z tego powodu odradza kupowanie kosmetyków reklamowanych jako preparaty na „tech neck”.

Znacznie lepiej udokumentowane są natomiast problemy skórne związane z noszeniem smartwatchy. Wilgotne środowisko pod zegarkiem sprzyja rozwojowi drożdżaków, dlatego mogą pojawiać się podrażnienia, a nawet egzema – wyjaśnia Hextall.

Dodaje, że uszkodzenie bariery ochronnej skóry może zwiększać wrażliwość na materiały wykorzystywane w urządzeniach, takie jak nikiel, guma, lateks czy akrylany. Rozwiązanie jest proste: warto regularnie zdejmować smartwatcha, myć skórę pod nim i stosować krem ochronny, zwłaszcza jeśli zegarek noszony jest przez cały dzień.

Wzrok cierpi nie tylko przez ekran

Odsetek osób z krótkowzrocznością od lat systematycznie rośnie. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie oznacza to jednak, że głównym winowajcą są smartfony.

Przez ponad 20 lat prowadziliśmy badania nad rozwojem krótkowzroczności u dzieci, analizując czynniki ryzyka – mówi Donald Mutti, profesor optometrii na Uniwersytecie Stanowym Ohio.

Kluczowym pytaniem było, czy istnieje związek między krótkowzrocznością a tzw. pracą z bliska, czyli wykonywaniem czynności wymagających skupiania wzroku na przedmiotach znajdujących się blisko twarzy, takich jak ekran telefonu. Odpowiedź brzmi: nie do końca – dodaje.

Badania wykazały natomiast wyraźny związek między zdrowiem oczu a czasem spędzanym na świeżym powietrzu. Jasne światło stymuluje uwalnianie dopaminy w siatkówce, co prawdopodobnie wpływa na sposób rozwoju oka – wyjaśnia Mutti.

Zdaniem badacza technologia pośrednio przyczynia się do pogorszenia wzroku, ponieważ sprawia, że coraz więcej czasu spędzamy w pomieszczeniach. Ekspert zaleca regularne przebywanie na świeżym powietrzu. Korzystnie wpływa ono nie tylko na wzrok, ale także może poprawiać jakość snu. Jednocześnie przypomina o stosowaniu kremu z filtrem UV i noszeniu okularów przeciwsłonecznych.

Coraz słabszy uścisk dłoni

Naukowcy zwracają również uwagę na pogarszającą się siłę uścisku dłoni. Badania wskazują, że jest to jeden z ważniejszych wskaźników ogólnego stanu zdrowia, a według niektórych analiz lepiej przewiduje ryzyko przedwczesnej śmierci niż ciśnienie tętnicze.

Może być także wczesnym sygnałem ostrzegawczym dotyczącym przyszłego stanu zdrowia młodszych pokoleń – mówi Johannes Beller, profesor socjologii medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lausitz.

Jak podkreśla, istnieją mocne przesłanki wskazujące, że przejście na pracę przy komputerze i siedzący tryb życia przyczyniają się do pogorszenia sprawności fizycznej, co prawdopodobnie przekłada się również na siłę uścisku dłoni.

Eksperci zalecają prosty test: spróbować ścisnąć piłkę tenisową z maksymalną siłą i utrzymać uścisk przez 15–30 sekund. Jeśli okaże się to trudne, warto wykonywać ćwiczenia wzmacniające dłonie i nadgarstki oraz zadbać o regularną aktywność fizyczną, w tym trening siłowy.

Ekrany mogą wpływać na sprawność manualną

Coraz więcej badań wskazuje również na związek między intensywnym korzystaniem z ekranów a pogorszeniem zdolności motorycznych, zwłaszcza motoryki małej.

Jeśli spojrzymy na rozwój zdolności motorycznych w szerszej perspektywie, szczególnie motoryki małej, dowody wskazują na negatywny wpływ ekranów – mówi Sebastian Suggate, profesor psychologii rozwojowej i pedagogiki Uniwersytetu w Ratyzbonie.

Jego badania pokazują, że im więcej czasu dzieci spędzają przed ekranami, tym słabiej rozwijają się ich zdolności manualne. Jest to istotne, ponieważ sprawność rąk wiąże się także z rozwojem poznawczym i osiągnięciami szkolnymi. 

Jego zdaniem warto świadomie wprowadzać do codziennego życia czynności wymagające pracy rąk, takie jak gotowanie, zajęcia plastyczne, rękodzieło, gra na instrumencie czy zwykłe pisanie odręczne.

Zmiany można ograniczyć

Eksperci są zgodni, że samo korzystanie z urządzeń cyfrowych nie oznacza nieuchronnych problemów zdrowotnych. Kluczowe znaczenie mają codzienne nawyki: prawidłowa postawa ciała, regularne przerwy od ekranów, aktywność fizyczna, czas spędzany na świeżym powietrzu oraz wykonywanie czynności angażujących dłonie.

Choć wiele z tych zmian rozwija się powoli i początkowo trudno je zauważyć, badacze podkreślają, że warto już teraz zmienić codzienne nawyki, aby ograniczyć ich wpływ na zdrowie.