Najbezpieczniejsze miasta w Polsce. Gdzie przetrwasz kryzys?

W obliczu globalnych wyzwań bezpieczeństwo polskich miast i małych gmin ma ogromne znaczenie. Autorzy raportu Banku Gospodarstwa Krajowego przyjrzeli się, jak poszczególne miejscowości odporne są na różne rodzaje zagrożeń. Sprawdź, które polskie samorządy są najlepiej przygotowane na potencjalne kryzysy.

Szczecin. Podziemia Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego/fot. Marcin Bielecki /PAP

Jak sprawdzić odporność na kryzysy? BGK zbadał lokalne bezpieczeństwo

Raport BGK z czerwca ubiegłego roku rzuca zupełnie nowe światło na odporność polskich gmin i miast. Aby rzetelnie ocenić poziom bezpieczeństwa, eksperci przeanalizowali cztery główne typy zagrożeń: naturalne (jak powodzie), zdrowotne, humanitarne oraz militarne.

Samo mierzenie poziomu odporności to jednak za mało. Konieczne jest zestawienie go z dodatkowym indeksem, który określa, jak bardzo jednostka jest narażona na dane niebezpieczeństwa.

Z kolei o poziomie zagrożenia decydują m.in. położenie, ukształtowanie terenu czy struktura demograficzna. Na budowanie odporności wielki wpływ mają zaś lokalne finanse, dostępna infrastruktura oraz kapitał społeczny.

Ranking bezpieczeństwa miast. Na czym polegała analiza?

Aby rzetelnie ocenić przygotowanie miejscowości czy regionu na kryzysy, analitycy podzielili polskie samorządy na cztery grupy, cechujące się:

• wysoką odpornością i niskim zagrożeniem,
• wysoką odpornością i wysokim zagrożeniem,
• niską odpornością i niskim zagrożeniem,
• niską odpornością i wysokim zagrożeniem.

Jak łatwo zauważyć, najlepiej wypadają te opisane jako względnie niezagrożone i zarazem odporne. Oznacza to, że ich narażenie na problemy jest dużo niższe niż średnia krajowa, a zdolność do reakcji znajduje się powyżej średniej.

Gdzie jest najbezpieczniej? Oto liderzy odporności terytorialnej

Jakie wnioski płyną z raportu BGK? Okazuje się, że aż 107 samorządów osiągnęło ponadprzeciętny wskaźnik odporności na wszystkie cztery zagrożenia, przy jednoczesnej relatywnie niskiej wrażliwości na każde z nich. W tych jednostkach mieszka 1,1 miliona Polaków. Co ciekawe, są to głównie niewielkie gminy rozsiane po całym terytorium kraju, a największym z tych bezpiecznych azyli jest Nowy Sącz. To właśnie takie ośrodki stanowią obecnie doskonały wzór lokalnej stabilności.

Wielkie metropolie prezentują zupełnie odmienny profil zagrożenia. Miasta takie jak Warszawa, Gdańsk czy Kraków dysponują ogromnymi zasobami finansowymi i rozbudowaną infrastrukturą, co gwarantuje im potężną ogólną odporność. Z drugiej strony, z powodu wielkości, funkcji strategicznych i położenia, charakteryzuje je również wysoki wskaźnik zagrożenia, chociażby w wymiarze humanitarnym czy militarnym.

Z drugiej strony – pomijając wskaźnik zagrożenia – łącznie 15,7 mln osób mieszka w samorządach, których wskaźnik odporności jest ponadprzeciętnie wysoki. 6,7 mln z nich to mieszkańcy 23 miast na prawach powiatu. Jednocześnie 3,7 mln to mieszkańcy małych gmin wiejskich rozsianych po całej Polsce, również na tzw. ścianie wschodniej.

Gdzie zagrożenie jest wysokie, a odporność niska?

Z kolei 311 tys. Polaków mieszka w samorządach, które są jednocześnie ponadprzeciętnie zagrożone, a ich odporność jest poniżej średniej. Jak wskazano w raporcie, to 54 niewielkie jednostki terytorialne, położone głównie w woj. lubelskim, podlaskim i warmińsko-mazurskim.

Warto jednak w tym miejscu przytoczyć słowa Mateusza Walewskiego, dyrektora Departamentu Badań i Analiz BGK cytowanego w raporcie. Zauważył on, że prawdziwa odporność ujawnia się na dopiero w momencie kryzysu.

„Oczywiste jednak jest to, że działania ją budujące należy podejmować znacznie wcześniej. Warto więc z wyprzedzeniem szukać czynników, które sprzyjają budowie odporności; rozwijać je i wzmacniać, gdy jest na to czas” – wskazał Walewski.

Skuteczna odpowiedź na trudności wymaga nie tylko działań państwa, ale też zaangażowania obywateli. W czasie ewentualnego kryzysu często to sprawne lokalne instytucje są kluczowe dla przetrwania.