İran, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırıda yaşamını yitiren dini lider Ayetullah Ali Hamaney için bugün başlayacak cenaze törenlerine hazırlanıyor.

Başkent Tahran’daki İmam Humeyni Musallası’nda gerçekleştirilecek ilk tören öncesinde kentte geniş güvenlik önlemleri alınırken, İran’ın farklı kentlerinden gelen binlerce kişi sabahın erken saatlerinden itibaren tören alanına yönelmeye başladı.

İranlı yetkililer, cenaze programının yaklaşık bir hafta süreceğini açıkladı. İlk iki günün halkın vedası ve yabancı heyetlerin kabulüne ayrılması planlanırken, defin programının ilerleyen günlerde farklı kentlerde devam etmesi bekleniyor.

100'DEN FAZLA ÜLKEDEN KATILIM BEKLENİYOR

İran yönetimi, cenaze törenlerine 100’den fazla ülkeden resmi heyetin katılmasının beklendiğini duyurdu.

Açıklamalara göre devlet ve hükümet başkanları, parlamento başkanları, bakanlar ve özel temsilcilerden oluşan geniş bir uluslararası katılım öngörülüyor.

Şimdiye kadar kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelaşvili’nin törenlerde yer alması bekleniyor.

Rusya’yı Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev’in, Çin’i ise Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı He Wei başkanlığındaki heyetin temsil edeceği bildirildi.

Türkiye adına cenaze törenlerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki heyet katılacak. Yılmaz’ın Tahran temasları kapsamında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile de görüşmesi bekleniyor.

TAHRAN'DA YOĞUN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

Tören öncesinde Tahran’ın birçok noktasında güvenlik tedbirleri artırıldı. İmam Humeyni Musallası çevresinde trafik kısıtlamaları uygulanırken, tören alanına çıkan güzergâhlarda yoğunluk oluştu. 

Yerel basın ve uluslararası ajansların aktardığı görüntülerde, siyah giysiler giyen çok sayıda kişinin sabahın erken saatlerinden itibaren tören alanına ulaşmak için metro istasyonları ve ana arterlerde toplandığı görüldü.

Bu cenaze yalnızca İran’ın uzun yıllar görev yapan dini liderine veda töreni değil. Aynı zamanda ABD-İsrail saldırılarının ardından İran’ın düzenlediği ilk büyük uluslararası organizasyon olma özelliği taşıyor. Tören, hem yeni liderliğin uluslararası meşruiyetini göstermeyi hem de devlet kurumlarının işleyişini sürdürdüğü mesajını vermeyi amaçlayan önemli bir diplomatik buluşma olarak görülüyor.

YENİ LİDER TÖRENE KATILACAK MI?

İran basınına göre, ülkenin yeni dini lideri Mücteba Hamaney, İsrail’den gelebilecek olası saldırı riskine karşı alınan güvenlik önlemleri nedeniyle cenaze törenine katılmayacak. Konuya ilişkin İran makamlarından ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

İran devlet televizyonunun yayımladığı görüntülerde, Ayetullah Ali Hamaney’in naaşı ile saldırıda yaşamını yitiren aile fertlerinin naaşlarının cam bir muhafaza içinde İmam Humeyni Musallası’nda halkın ziyaretine açıldığı görüldü. Tören alanında toplanan binlerce kişi, gözyaşları içinde Hamaney’e son görevini yerine getirdi.

MUSALLA ÇEVRESİNDE İNSAN SELİ

Törenin başlamasına saatler kala Tahran’daki İmam Humeyni Musallası’na çıkan cadde ve sokaklarda yoğunluk oluştu. Yerel basına yansıyan görüntülerde, siyah kıyafetler giyen binlerce kişinin ellerinde İran bayrakları ve çeşitli pankartlarla tören alanına doğru ilerlediği görüldü.

Sabahın erken saatlerinden itibaren Musalla yerleşkesinin büyük bölümü dolarken, çok sayıda kişi de alanın çevresinde toplanarak cenaze töreninin başlamasını bekledi.

AYETULLAH ALİ HAMANEY KİMDİR?

Ayetullah Ali Hamaney, 1939 yılında İran’ın kuzeydoğusundaki Meşhed kentinde doğdu. Dini eğitim alan Hamaney, 1979 İran İslam Devrimi öncesinde monarşi karşıtı hareketin öne çıkan isimlerinden biri oldu.

Devrimin ardından İran siyasetinde hızla yükselen Hamaney, 1981-1989 yılları arasında cumhurbaşkanlığı yaptı. Bu dönem, İran-Irak Savaşı’nın en yoğun yıllarına denk geldi. 1989’da Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından İran’ın dini lideri seçildi.

Hamaney, dini liderliği döneminde İran’ın siyasi, askeri ve güvenlik yapısı üzerinde belirleyici rol oynadı. Devrim Muhafızları’nın devlet içindeki ağırlığı bu dönemde artarken, İran dış politikada bölgesel nüfuzunu genişletmeye ve caydırıcılık stratejisini askeri kapasite ile müttefik ağları üzerinden kurmaya yöneldi.

İran’ın nükleer programı, balistik füze kapasitesi ve bölgedeki müttefik gruplarla ilişkileri Hamaney döneminde Batı ile gerilimin başlıca başlıkları arasında yer aldı. Hamaney, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırıda yaşamını yitirdi.

Ayrıntılar geliyor...

Cumhuriyet, Tahran’dan törenleri yerinde izleyerek cenaze programındaki gelişmeleri, uluslararası katılımı, saha gözlemlerini ve törenlerden öne çıkan ayrıntıları gün boyunca aktarmayı sürdürecek.