Trump'ın Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımların kaldırılacağını açıklaması ve F-35 savaş uçaklarıyla ilgili verdiği mesajlar, Atina ve Tel Aviv hattını hareketlendirdi.

Trump, NATO Zirvesi için geldiği Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, “Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” ifadesini kullandı. Yaptırımların kaldırılmasıyla birlikte Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olmasının önü açılacak.

İsrail basınındaki iddialara göre ABD Başkanı, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde bu adımı sonuçlandırmayı hedefliyor.

Trump, salı günü Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği ikili görüşmenin ardından önemli bir açıklamaya imza attı. Amerika’nın Düşmanlarına Karşı Yaptırımlar Yasası (CAATSA) kapsamında Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılacağını duyurdu.

F-35 savaş uçakları konusundaki bir soruya Trump, Türkiye ile ilişkilerinin çok iyi olduğunu belirterek şunları kaydetti:"Sanırım pek çok kişi, size şunu söyleyebilirim ki pek çok kişi, burada oturanlar da dahil olmak üzere, 'Neden bunu yapmayalım ki?' diye düşünüyor. Türkiye ile daha iyi bir ilişkimiz var. Türkiye, vefalı olacağını düşündüğümüz diğer ortaklardan pek çok açıdan çok daha vefakar davrandı. Bu yüzden bu kesinlikle dikkate alınması gereken bir konu. Bu harika bir uçak, en iyisi, şu anda açık ara en iyi uçak ve kesinlikle dikkate alacağımız bir seçenek."

ANKARA'DA TARİHİ GÖRÜŞME

Trump, iki günlük NATO zirvesine katılmak üzere salı günü Ankara’ya geldi ve Barack Obama’nın 2015’teki ziyaretinden bu yana Türkiye’yi ziyaret eden ilk ABD lideri oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump'ı havaalanında karşıladı. İki lider, zirve sırasında ikili görüşmeler gerçekleştirdi ve ardından NATO liderleriyle akşam yemeğine katıldı.

Ziyaretin en dikkat çeken başlıklarından biri, Türkiye’nin uzun süredir gündeminde olan F-35 savaş uçaklarının durumu oldu. Ankara’nın Temmuz 2019’da Rus yapımı S-400 füze savunma sisteminin ilk parçalarını teslim almasının ardından aralık 2020’de Türkiye’ye CAATSA yaptırımları uygulanmış ve bu durum Türkiye’nin F-35 satın almasını engellemişti.

New York Times’ın (NYT) haberine göre, Trump yönetimi Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları sona erdirebilir. Ancak böyle bir adım Kongre’nin incelemesine yol açacak ve milletvekillerine itiraz etme fırsatı verecek. 2017’de ABD Kongresi tarafından ezici çoğunlukla kabul edilen yasa, Rusya ile önemli savunma veya istihbarat işlemleri yapan ülkelere yaptırım uygulanmasına izin veriyor.2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası, Ankara’nın S-400 sistemine sahip olmaması ve yönetimin Kongre’ye Türkiye’nin bu sistemi kaldırdığını onaylaması şartıyla, ABD’nin Türkiye’ye F-35 savaş uçağı transfer etmesini yasaklıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance geçen ay, Savunma Bakanı Pete Hegseth’in komutasındaki Pentagon yetkililerinin, Türkiye’nin F-35’leri temin etmek için ABD tarafından belirlenen yasal kriterleri karşılayıp karşılamadığını incelediğini söylemişti.

TAKVİM

Trump’ın yakın müttefiki olan Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham (R-C.C.), Salı günü erken saatlerde CAATSA’yı kaldırma hamlesinin Kongre’de direnişle karşılaşabileceği konusunda uyarıda bulundu.Yaptırımların kaldırılması konusunda net bir takvim bulunmazken, İsrail merkezli N12 kanalı Trump’ın yaptırımları kasım ayındaki ABD ara seçiminden önce sonuçlandırmak istediğini öne sürdü.

İsrail'in kamu yayın kuruluşu KAN da ABD Başkanı'nın Türkiye’ye F-35 satışını kasım ayındaki ABD ara seçiminden önce sonuçlandırmayı hedeflediğini iddia etti. Haberde, bu takvimin Washington’da konuya ilişkin diplomatik trafiğin hız kazandığını gösterdiği belirtildi.

YUNANLAR DEVREYE GİRDİ

İsrail merkezli Maariv gazetesinin haberine göre, Türkiye’ye F-35 uçaklarının satışını engellemeye çalışan tek ülke İsrail değil. Yunanistan hükümeti de Türkiye'ye uçakların satışına karşı olduğunu ABD hükümetine iletti. Yunanistan'ın ABD'de Türkiye'ye karşı CAATSA ve F-35 satışı konusunda lobi faaliyetlerine hız verdiği kaydedildi.Türkiye, hava kuvvetlerini modernize etmek için uzun süredir çalışıyor ve bu modernizasyon 240 adet F-16 ile birkaç düzine F-4 Phantom’dan oluşan envanteri kapsıyor. Türkiye’nin planı, Türk Hava Yolları’nın yolcu uçağı filosunun modernize edilmesini de içeriyor. F-35 anlaşmasının bir parçası olarak, Ankara'nın Boeing ve Lockheed Martin’den 10 milyar doların üzerinde değerde devasa siparişler verilmesi bekleniyor.