Ο Τζ. Πολ Γκέτι υπήρξε ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους του 20ού αιώνα, ένας μεγιστάνας του πετρελαίου που έφτασε να κατακτήσει μια τεράστια περιουσία, χωρίς όμως να αισθανθεί ποτέ πραγματικά πλούσιος. Παρά τα αμύθητα κεφάλαιά του, τις συλλογές έργων τέχνης και την επιβλητική έπαυλή του στην Αγγλία, ο ίδιος υποστήριζε πως δεν είχε ποτέ την αίσθηση ότι «κολυμπούσε στο χρήμα».

Το 1963, σε μια σπάνια τηλεοπτική συνέντευξη στο BBC με τον δημοσιογράφο Άλαν Γουίκερ, ο Αμερικανός επιχειρηματίας άνοιξε τις πόρτες της ιδιωτικής του ζωής στο Sutton Place, μια ιστορική έπαυλη του 16ου αιώνα στο Σάρεϊ, την οποία είχε αγοράσει λίγα χρόνια νωρίτερα.

Εκεί, ανάμεσα σε ανεκτίμητα έργα τέχνης, έναν τεράστιο χώρο υποδοχής και έναν σκύλο φύλακα που τον ακολουθούσε παντού, ο Γκέτι μίλησε για την επιτυχία, την επιχειρηματικότητα, τα χρήματα και το τίμημα της τεράστιας περιουσίας του.

Ο Αμερικανός εκατομμυριούχος του πετρελαίου Ζαν Πολ Γκέτι (στο βάθος, δεξιά) φτάνει συνοδευόμενος από τη φίλη και δικηγόρο του, Ρομπίνα Λουντ, για να παρακολουθήσει την πρεμιέρα της ταινίας «Καίγεται το Παρίσι;» (Is Paris Burning?) στον κινηματογράφο Plaza στο Piccadilly Circus του Λονδίνου, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις 7 Δεκεμβρίου 1966.

Από το πρώτο εκατομμύριο στην κορυφή του πλούτου

Ο Τζ. Πολ Γκέτι μπήκε στην ιστορία όταν το 1966 καταγράφηκε στο βιβλίο των ρεκόρ Guinness ως ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο. Είχε κερδίσει το πρώτο του εκατομμύριο μόλις στα 24 του χρόνια, όταν μια πετρελαιοπηγή σε έκταση που κατείχε στην Οκλαχόμα αποδείχθηκε εξαιρετικά κερδοφόρα.

Μέχρι τον θάνατό του, το 1976 σε ηλικία 83 ετών, η περιουσία του υπολογιζόταν περίπου στα 4 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που σήμερα αντιστοιχεί σε δεκάδες δισεκατομμύρια.

Παρά την επιτυχία του, ο ίδιος δεν πίστευε ότι υπήρχε μία και μοναδική συνταγή που οδηγούσε στην κορυφή. Όπως είχε πει, ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας χρειάζεται πολλές διαφορετικές ικανότητες και ίσως η διαφορά ανάμεσα σε μια μεγάλη και μια μέτρια επιτυχία να κρύβεται σε λίγες, δύσκολο να εντοπιστούν, λεπτομέρειες.

«Δεν γνωρίζω κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό μου που να μην έχουν και πολλοί άλλοι άνθρωποι», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά, αποδίδοντας μέρος της επιτυχίας του στην εργατικότητα, την ευφυΐα και τη φαντασία.

Μάλιστα, με μια δόση αυτοσαρκασμού παραδεχόταν πως πάντα πίστευε ότι θα μπορούσε να είναι πιο ευχάριστος συνομιλητής και πιο ενδιαφέρων ως άνθρωπος.

Ο δισεκατομμυριούχος του πετρελαίου Ζαν Πολ Γκέτι, ο πλουσιότερος Αμερικανός που ζούσε στο εξωτερικό, εικονίζεται στην κατοικία του στο Σάτον Πλέις, κοντά στο Γκίλντφορντ του Σάρεϊ (Αγγλία), το 1975.

Η κληρονομιά του πατέρα του

Ο ίδιος θεωρούσε ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της πορείας του ήταν ο πατέρας του, Τζορτζ Γκέτι, ο οποίος είχε ξεκινήσει από φτωχές συνθήκες αλλά κατάφερε να δημιουργήσει μια μεγάλη επιχειρηματική βάση στην πετρελαϊκή βιομηχανία.

Όταν πέθανε το 1930, άφησε στον γιο του ένα μέρος της περιουσίας του, αλλά όχι ολόκληρη την κληρονομιά, καθώς δεν ενέκρινε ορισμένες επιλογές της προσωπικής του ζωής.

Ο Τζ. Πολ Γκέτι συνέχισε να επεκτείνει την επιχειρηματική αυτοκρατορία και απέκτησε τεράστια επιρροή στον χώρο της ενέργειας.

Η εμμονή με την οικονομία

Παρά τον πλούτο του, ο Γκέτι έγινε γνωστός για την εξαιρετική φειδώ του. Δεν ήταν λίγες οι ιστορίες που κυκλοφορούσαν για τη σχέση του με τα χρήματα.

Ο ίδιος είχε παραδεχτεί ότι περίμενε έξω από εκθέσεις σκύλων προκειμένου να μειωθεί η τιμή εισόδου κατά λίγες πένες ή ότι επέλεγε να τρώει αργότερα σε εστιατόρια ώστε να αποφύγει επιπλέον χρεώσεις για ζωντανή μουσική.

«Ποτέ δεν είχα την αίσθηση ότι είχα άφθονα χρήματα», είχε πει. «Αν πουλούσα τα πάντα, τότε ίσως να είχα χρήματα».

Την ίδια στιγμή, όμως, περιβαλλόταν από σύμβολα τεράστιου πλούτου. Η συλλογή έργων τέχνης του περιλάμβανε δημιουργίες μεγάλων ζωγράφων, όπως ο Ρέμπραντ, ο Ρενουάρ, ο Ρούμπενς και ο Βερονέζε.

Η συλλογή του αποτέλεσε αργότερα τη βάση για το J. Paul Getty Museum.

Η απομόνωση πίσω από τα τείχη

Το Sutton Place, η εντυπωσιακή έπαυλή του στην Αγγλία, μετατράπηκε σε πραγματικό φρούριο. Ο Γκέτι εγκατέστησε προηγμένα συστήματα ασφαλείας, ενίσχυσε πόρτες και παράθυρα και περιέφραξε την τεράστια έκταση γύρω από το σπίτι.

Όταν ρωτήθηκε για τους λόγους αυτής της προστασίας, απάντησε ότι δεν φοβόταν κάτι συγκεκριμένο, αλλά θεωρούσε τα μέτρα ασφαλείας μια απαραίτητη προφύλαξη.

Η ανησυχία του δεν ήταν αδικαιολόγητη. Το 1973, ο εγγονός του, Τζον Πολ Γκέτι Γ΄, απήχθη στην Ιταλία. Αρχικά ο δισεκατομμυριούχος αρνήθηκε να πληρώσει τα λύτρα, φοβούμενος ότι μια τέτοια κίνηση θα ενθάρρυνε μελλοντικές απαγωγές άλλων μελών της οικογένειας.

Τελικά καταβλήθηκε μικρότερο ποσό για την απελευθέρωσή του.

Μπορούν τα χρήματα να αγοράσουν την ευτυχία;

Παρά την τεράστια περιουσία του, ο Γκέτι δεν θεωρούσε ότι τα χρήματα αποτελούσαν εγγύηση ευτυχίας.

«Οι μεγάλες οικονομικές ευθύνες δεν είναι το κλειδί για τη χαρά», είχε πει, εξηγώντας ότι μετά τον θάνατο του πατέρα του και την ανάληψη της ευθύνης της οικογενειακής επιχείρησης αισθάνθηκε πως έχασε μέρος της ανεμελιάς του.

Για τον ίδιο, μερικές από τις καλύτερες στιγμές της ζωής του δεν είχαν κοστίσει τίποτα.

Ήταν οι στιγμές στη θάλασσα, πάνω σε μια σανίδα του σερφ, περιμένοντας το μεγάλο κύμα.

«Τα κύματα είναι δωρεάν. Η ηλιοφάνεια είναι δωρεάν», είχε πει.

Για έναν άνθρωπο που κατέκτησε μια αμύθητη περιουσία, αυτή ίσως ήταν η μεγαλύτερη παραδοχή του: ότι τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή δεν είχαν ποτέ τιμή.