Przez wieki uważano je za symbole elegancji i ozdobę faraońskiego dworu. Najnowsze analizy kości egipskich księżniczek sprzed 4 tysięcy lat zszokowały jednak naukowców. Ślady na szkieletach oraz odnaleziona w grobowcach broń dowodzą, że te kobiety potrafiły siać postrach na polu walki i podczas polowań.

zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Broń w grobowcach – symbol czy narzędzie codziennego użytku?

Przez lata archeolodzy zastanawiali się, dlaczego w grobowcach niektórych księżniczek odnajdywano broń, taką jak łuki, strzały, buzdygany czy sztylety. Czy przedmioty te miały jedynie podkreślać status społeczny zmarłych, czy też rzeczywiście były używane przez kobiety za życia? Odpowiedzi na te pytania dostarczyła analiza mumii pięciu kobiet z rodziny królewskiej, pochodzących z okresu Średniego Państwa.

Jak podkreśla dr Zeinab Hashesh, autorka badań: 

Członkowie rodziny królewskiej, zwłaszcza kobiety, aktywnie uczestniczyli w wymagających dużych umiejętności i sprawności fizycznej zajęciach, takich jak łucznictwo czy polowania.

Odkrycie w Dahszur – zaginione mumie i niezwykłe znaleziska

Sześć królewskich mumii, przebadanych przez naukowców, zostało odkrytych pod koniec XIX wieku w kompleksie piramid i grobowców w Dahszur. Cztery z nich należały do córek faraona Amenemhata II i przez wiele lat uznawano je za zaginione. Dopiero w 2020 roku, podczas inwentaryzacji w Muzeum Egipskim, ponownie odnaleziono te bezcenne zabytki.

W grobach księżniczek archeolodzy znaleźli łuki, strzały oraz inne rodzaje broni, które tradycyjnie kojarzone są z mężczyznami. W trumnie jednej z kobiet znajdował się nawet sztylet. Podobne wyposażenie grobowe towarzyszyło także innym członkom rodziny królewskiej objętym badaniami.

Ślady intensywnego treningu i urazów

Szczegółowa analiza zachowanych kości pozwoliła naukowcom określić wiek, płeć, wzrost oraz ślady przebytych chorób i urazów. Wyniki okazały się zaskakujące – kości księżniczek noszą wyraźne ślady intensywnej aktywności fizycznej oraz urazów typowych dla osób regularnie korzystających z broni.

Księżniczka Ita, zmarła w wieku 28–34 lat, miała bardzo silnie rozwinięte przyczepy mięśni kończyn górnych, co sugeruje, że często posługiwała się buzdyganami lub sztyletami. Khenmet, która dożyła około 40 lat, wykazywała oznaki utraty masy kostnej, lecz jednocześnie miała wyjątkowo mocne przyczepy więzadeł. Itaweret, w chwili śmierci mająca 20–34 lata, przeżyła złamania żeber i kości stopy – jej szkielet wskazuje, że była wprawną łuczniczką.

Silnie rozwinięte miejsca przyczepów mięśni u sióstr jednoznacznie wskazują na intensywną aktywność fizyczną związaną z użytkowaniem broni, którą znaleziono w ich grobowcach. Podobne cechy zaobserwowano także u księżniczki Noub-Hotep i króla Hora.

To dowodzi, że czynności te wykonywali regularnie, przez całe życie. Dzięki temu możemy wyjaśnić obecność łuków, strzał i buzdyganów w grobowcach kobiet. Nie były to jedynie symboliczne dary pogrzebowe, lecz narzędzia, z których rzeczywiście korzystały – wyjaśnia dr Hashesh.

Urazy i opieka medyczna na wysokim poziomie

Badania wykazały również, że urazy, takie jak złamane żebra księżniczki Itaweret, były najprawdopodobniej wynikiem wypadków – upadków, mocnych uderzeń lub innych zdarzeń związanych z aktywnym trybem życia podczas polowań, treningów czy innych wymagających zajęć. Co ciekawe, wszystkie złamania zagoiły się bardzo dobrze, co świadczy o dostępie do zaawansowanej, jak na tamte czasy, opieki medycznej.

Nowe spojrzenie na role kobiet w starożytnym Egipcie

Odkrycia te rzucają nowe światło na życie kobiet z rodziny królewskiej w starożytnym Egipcie. Okazuje się, że nie tylko pełniły one ważne funkcje społeczne, ale także aktywnie uczestniczyły w zajęciach wymagających siły, sprawności i odwagi. Były nie tylko ozdobą dworu, lecz także wojowniczkami, które potrafiły posługiwać się bronią i nie wahały się jej używać.