Het kabinet-Jetten staat pas aanstaande maandag op het bordes, maar al deze zaterdag vindt er een belangrijke vergadering plaats: het constituerend beraad. Dat is niet officieel, de bewindslieden zijn immers nog niet geïnstalleerd, maar zeer bepalend voor de komende kabinetsperiode.

Ruth Peetoom. Foto: de Nederlandse ggz

Want wat daar wordt afgesproken bepaalt de precieze onderlinge verantwoordelijkheden, de taakopdrachten en de beschikbare middelen – en dus de slagkracht van elk kabinetslid. Dat is belangrijk voor elk beleidsterrein. Maar het is het zeker voor de ggz.

Natuurlijk gaat ggz over zorg. Maar een heleboel mentale problemen hebben een andere oorzaak of op zijn minst een trigger: schulden, woonproblemen, een vechtscheiding, gedoe op het werk, studieproblemen, om maar wat te noemen. En dus is het niet alleen belangrijk dat er goede zorg is, maar ook dat er op andere fronten geleverd wordt. Je kunt er nog zoveel psychiaters of psychologen tegenaan gooien, als de bron van de problemen niet weggenomen wordt, helpt het niet of maar tijdelijk. Dus is het ook nodig dat er woningen zijn, dat gemeenten geld en mogelijkheden hebben voor bijvoorbeeld begeleiding, beschermd wonen en suïcidepreventie, dat de politie voldoende capaciteit heeft, dat er wat gedaan wordt aan armoedebeleid en bestaanszekerheid, dat er voldoende onderwijskansen zijn voor jongeren en verstandig wordt omgegaan met sociale media, en zo meer. En ja, ook dat er daarnaast genoeg en goede ggz is voor die mensen die voor hun psychische problemen echt zorg nodig hebben.

De ggz is deze regeerperiode toebedeeld aan de minister van VWS, Sophie Hermans, en daarmee liggen grote opgaven op haar bord. De aanpak van de enorme wachtlijsten, wat te doen nu zoveel jongeren mentale problemen hebben en psychische problemen de belangrijkste oorzaak zijn van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Hoe succesvol ze daarin kan zijn, is afhankelijk van de samenwerking met haar collega’s. Niet alleen met haar collega Mirjam Sterk op hetzelfde departement, met langdurige zorg, jeugd en verslaving in haar portefeuille, maar ook met haar collega’s op Wonen, Sociale Zaken en Werk, Justitie en Veiligheid en Onderwijs. En ook met de minister van Binnenlandse Zaken, want die is niet alleen verantwoordelijk voor die zo belangrijke gemeenten (en hun budget), maar ook voor de coördinatie van de aanpak van de problematiek van mensen met onbegrepen gedrag.

Al die beleidsterreinen maakt het onoverzichtelijk. En hebben we het ook nog eens zo ingewikkeld georganiseerd dat de regering waar het gaat om ggz alleen al te maken heeft met zes wetten en de bijbehorende financieringsstromen. Maar de mensen om wie het gaat, kunnen dat niet helpen. Zij zijn niet in stukken op te knippen. Zij én de samenleving zijn erbij gebaat dat er gewoon gedaan wordt wat nodig is. En een kabinet dat zo op zoek is naar bezuinigingen is zal het als muziek in de oren klinken dat dat ook nog een heleboel geld scheelt: genoeg investeren in de ggz levert per jaar (!) 17 tot 51 miljard aan besparingen op, rekende het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Mentale Gezondheid en ggz onlangs nog voor.

Vandaar de oproep: grijp de kans van het constituerend beraad! Maak Sophie Hermans een coördinerend minister, die het overzicht heeft van alles wat nodig is voor de ggz en dat met haar collega’s samenbrengt in samenhangend beleid. En investeer in de ggz. Dat helpt niet alleen de mensen met psychische problemen helpt, maar ook de samenleving, werkgevers – en de staatskas.

Ruth Peetoom, voorzitter de Nederlandse ggz.