In een interview met Zorgvisie schetst Peter Langenbach een beeld die mij verbaast. Vooral bij de onderliggende oproep tot meer profielkeuzes, die breed gedragen lijkt in het beleid in de zorg, zet ik vraagtekens. Wat houdt die gewenste profielkeuze in, waar in de kop naar wordt verwezen?

David Baden | Foto: Ivar Pel

We kennen in Nederland bijna 4.400 diagnose-behandelcombinaties (dbc’s) en vele duizenden zorgproducten, laat staan het aantal diagnoses dat daaronder valt. En vrijwel elk ziekenhuis geeft aan die profielkeuzes al te maken.

Strategieën staan vaak vol met ambities voor hoogspecialistische zorg, bijzondere operaties, oncologie, vaatchirurgie of hoog-volumezorg. Maar gaan deze ‘profielkeuzes’ niet vooral over een minderheid van de zorg? En wat doen we dan met al die andere diagnoses en zorgvragen? Zijn het niet de keuzes bij deze grote groepen aandoeningen, vaak reguliere zorg, die bepalend zijn voor toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg? Reguliere zorg – een blindedarmontsteking of longontsteking – waar het onderscheid tussen ziekenhuizen bescheiden is.

Er wordt gesteld dat niet ieder ziekenhuis hoog-complexe zorg zou moeten leveren. Maar gaat het hier niet vooral om hoog-specialistische zorg? Neem een 80-jarige patiënt met hartfalen, diabetes type 2, lichte COPD, beginnende nierfunctiestoornissen, twee keer per week thuiszorg, een groot sociaal netwerk en veel levensplezier.

Deze patiënt die zich nu ernstig kortademig met een onduidelijke oorzaak meldt op de SEH is in mijn ogen zeer hoog-complex, maar kan vaak uitstekend behandeld worden in een goede samenwerking tussen huisarts en regionaal ziekenhuis. Tegelijkertijd is een openhartoperatie bij een gezonde 20-jarige zeer hoog-specialistisch en logisch om te concentreren in een beperkt aantal centra – maar is dat dan ook hoog-complex?

Verder wordt opgemerkt dat bij spreiding van zorg van grote naar kleinere ziekenhuizen de kwaliteit geborgd moet blijven. Ik zou niet durven stellen dat groter automatisch beter is. Juist het ontbreken van goede benchmarking zie ik als een van de grote uitdagingen bij concentratie en spreiding. Zou dát niet veel meer aandacht moeten krijgen?

Tot slot vraag ik mij af: als er duidelijke keuzes worden gemaakt, wordt groei dan ook daadwerkelijk afgeremd? Geldt het gezegde ‘als je een hamer bent, lijkt alles op een spijker’ niet ook voor ziekenhuizen die zich op een specifiek profiel richten?

Mijns inziens zullen we toe moeten naar transparante kwaliteitsdata, met een focus op daadwerkelijke gezondheidswinst voor patiënt én maatschappij, met een financiering die daarop aansluit. Dan volgen de keuzes vanzelf: klein waar het kan, groot waar het moet – maar vooral contextafhankelijk voor burger, patiënt en maatschappij.

Door: David Baden, SEH-arts en medische manager snijdend cluster