• Gordon Gill, współzałożyciel pracowni Adrian Smith + Gordon Gill Architecture, jest jednym z autorów projektu Jeddah Tower w Arabii Saudyjskiej.
• W rozmowie z „Newsweekiem” architekt ocenia, że przyszłość miast będzie w coraz większym stopniu zależała od modernizacji i zmiany funkcji istniejących budynków.
• Jak podaje „Newsweek”, powołując się na American Institute of Architects, ponowne wykorzystanie obiektów może ograniczyć od 50 do 75 proc. emisji związanych z nową budową.
• Według przytoczonych przez magazyn danych RentCafe w 2024 r. w USA powstało niemal 25 tys. mieszkań w budynkach o zmienionej funkcji, o 50 proc. więcej niż rok wcześniej.
• Gill wskazuje modernizację Willis Tower w Chicago jako przykład tego, jak starszy budynek może ponownie stać się nowoczesnym i efektywnym obiektem.

Architekt rekordowej wieży stawia na istniejące budynki

Gordon Gill, współzałożyciel chicagowskiej pracowni Adrian Smith + Gordon Gill Architecture, jest jednym z autorów projektu Jeddah Tower w Arabii Saudyjskiej. Po ukończeniu wieżowiec ma zostać najwyższym budynkiem na świecie.

W rozmowie z „Newsweekiem” architekt podkreślił jednak, że kolejne rekordy wysokości nie są dziś dla niego najważniejsze. Jego zdaniem największym wyzwaniem dla architektury jest takie przekształcanie budynków, aby z obciążeń stawały się długoterminowymi aktywami dla miast.

Gill zwraca uwagę, że nowa zabudowa stanowi jedynie niewielką część całego zasobu budowlanego. Znacznie większy potencjał tkwi więc w obiektach, które już istnieją, ale wymagają modernizacji, nowego programu albo zmiany funkcji.

Budynki muszą pozostać potrzebne

Zdaniem architekta kluczowe jest utrzymywanie istniejących budynków w użyciu i dostosowywanie ich do zmieniających się potrzeb. W przeciwnym razie część zasobu może szybko tracić znaczenie i stawać się przestarzała.

Gill wskazuje, że modernizacja nie powinna być rozumiana wyłącznie jako ochrona historycznej zabudowy. Chodzi również o przebudowę biurowców, zmianę ich funkcji, poprawę efektywności energetycznej oraz ponowne włączenie obiektów w życie miasta.

Jak podaje „Newsweek”, powołując się na dane American Institute of Architects, prawie połowa spośród około 125 mln budynków w Stanach Zjednoczonych ma więcej niż 50 lat. Skala potencjalnych modernizacji jest więc bardzo duża.

Coraz więcej mieszkań powstaje w istniejących obiektach

Rosnące znaczenie adaptacji widać także na rynku mieszkaniowym. Według przytoczonych przez „Newsweek” danych RentCafe w 2024 r. w Stanach Zjednoczonych powstało niemal 25 tys. mieszkań w budynkach o zmienionej funkcji. To o 50 proc. więcej niż rok wcześniej.

Na mieszkania przekształcane są m.in. starsze biurowce, hotele i obiekty komercyjne, które przestały odpowiadać na potrzeby dotychczasowych użytkowników.

Za adaptacją przemawiają również względy środowiskowe. Jak podaje „Newsweek”, American Institute of Architects szacuje, że ponowne wykorzystanie istniejącego budynku może ograniczyć od 50 do 75 proc. emisji związanych z realizacją nowego obiektu. Wynika to przede wszystkim z mniejszego zapotrzebowania na nowe materiały oraz ograniczenia śladu węglowego powstającego podczas ich produkcji i transportu.

Willis Tower jako przykład

Gill jako przykład udanej modernizacji wskazuje Willis Tower w Chicago, dawniej najwyższy budynek świata. Obiekt został poddany przebudowie obejmującej m.in. ograniczenie zużycia energii i wody.

Jak przypomina „Newsweek”, po modernizacji wieżowiec uzyskał certyfikat LEED Platinum, najwyższy poziom w systemie opracowanym przez U.S. Green Building Council.

Willis Tower w Chicago, niegdyś najwyższy budynek świata, po modernizacji uzyskał certyfikat LEED Platinum. Fot. EQRoy / Shutterstock

Zdaniem Gilla takie projekty mogą oddziaływać szerzej niż tylko na pojedynczy budynek. Modernizacja dużego obiektu może uruchomić kolejne inwestycje w jego otoczeniu i wpłynąć na funkcjonowanie całej części miasta.

Technologie zmienią sposób poruszania się po miastach

Architekt nie wyklucza dalszego rozwoju wysokościowców. W rozmowie z „Newsweekiem” zwraca jednak uwagę, że przyszłość miast będzie zależała nie tylko od samej architektury, ale również od nowych technologii.

Wśród nich wymienia bezzałogowe drony, powietrzne środki transportu oraz systemy zarządzania ruchem nad miastami. Jego zdaniem wraz ze wzrostem gęstości zabudowy coraz większego znaczenia nabierze zarówno pionowy, jak i poziomy ruch na wysokościach, które dotychczas nie były częścią codziennego funkcjonowania miast.

Gill podkreśla jednocześnie, że punktem wyjścia dla architektury powinny pozostać potrzeby ludzi i warunki konkretnego miejsca. Jego zdaniem projektanci zbyt często szukają nowych możliwości poza istniejącymi miastami, choć wiele z nich znajduje się już w budynkach i przestrzeniach, które wymagają ponownego wykorzystania.