Türkiye'de son yıllarda uygulanan yanlış ekonomi politikaları, yoksulluğu ve geçim derdini kronik bir hale getirdi. Resmi verilerle bile gizlenemeyen yüksek enflasyon ve durmak bitmeyen zam yağmuru karşısında, milyonlarca çalışanın alım gücü adeta buharlaştı.

Mevcut asgari ücretin daha açıklandığı tarihte açlık sınırının altında kaldığı, büyükşehirlerdeki ortalama kira bedellerinin maaşları aştığı ve temel gıda maddelerine ulaşımın bile lüks haline geldiği ağır tablo ortaya çıktı.

Ekonominin bu karanlık gidişatının faturasını her defasında dar gelirliye kesen yönetim, şimdi de "dengeleri gözetme" ve "işletmeleri koruma" söylemleri ile yeni bir sistemi tartışmaya açıyor. 

Hükümete yakın Sabah gazetesinin haberine göre; iktidar, iş gücü piyasasının ihtiyaçlarını ve üretim dengelerini bahane ederek "sektörel ve bölgesel asgari ücret" modeli üzerinde çalışıyor. 

Söz konusu haberde, bu sistemin "çalışanların alım gücünün korunması, istihdamın artırılması ve işletmelerin rekabet gücünün desteklenmesi" amacıyla tasarlandığı iddia ediliyor. Ancak satır aralarında işverenlerin artan maliyet yükünü hafifletmek ve çalışanların insanca yaşama yetecek ücret taleplerinin "bölgesel yaşam maliyeti farklılıkları" öne sürülerek aşağı çekilebileceği net şekilde görülüyor.

Aynı akaryakıtı, aynı doğalgazı ve aynı zincir marketlerdeki ürünleri kullanan yurttaşlara, sırf ekonomik olarak daha az gelişmiş bir şehirde yaşadıkları için daha düşük bir asgari ücret dayatmak bir yandan yoksulluğu coğrafi olarak tescillemek ve kalıcı hale getirmek anlamı da taşıyor. 

Haberde, hazırlık sürecinde farklı ülkelerde uygulanan sektörel ve bölgesel ücret modellerinin de mercek altına alındığı belirtiliyor. Peki dünyada bu modelin uygulandığı ülkeler hangileri ve Türkiye ile aralarındaki hangi farklar bulunuyor?  

Türkiye ile bu ülkeler arasındaki en büyük fark; Türkiye'de asgari ücretin bir "başlangıç" veya "istisna" ücreti olmaktan çıkıp, çalışan nüfusun yarısından fazlasının mahkûm edildiği bir "ortalama ücret" haline gelmiş olmasıdır. Sendikalaşma oranının son derece düşük olduğu, enflasyonun ulusal çapta her vatandaşı aynı şiddette vurduğu bir ülkede bölgesel asgari ücrete geçmek; Doğu ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere pek çok bölgeyi işverenler için bir "ucuz iş gücü cennetine" çevirme projesi olarak görülebilir. 

Ayrıca "Sürdürülebilir üretim" argümanı arkasına sığınılarak, emeğin değerinin bir kentten bir diğerine, sektörden sektöre daha da ucuzlatılmaya çalışılması kentlerdeki gettolaşmayı, mekânsal ayrışmayı ve toplumsal kutuplaşmayı derinleştirecek ağır bir sosyolojik kriz riski taşımaktadır.