اقتصاد کلان

اعتبار کالابرگ خانوارها در سامانه فعال است، اما پشت پیشخوان برخی فروشگاه‌ها دیگر امکان استفاده از آن وجود ندارد. در مراجعه به تعدادی از فروشگاه‌هایی که در دوره‌های گذشته کالاهای مشمول طرح را عرضه می‌کردند، فروشندگان عنوان کردند که تا زمان دریافت مطالبات خود، فروش کالابرگی را متوقف کرده‌اند.

به گفته این فروشندگان، حدود ۲۵ روز از انجام بخشی از خریدهای کالابرگی گذشته، اما وجه کالاهای تحویل‌شده هنوز به حساب آنان بازنگشته است. آنها می‌گویند کالا را با سرمایه خود خریداری کرده و در اختیار مصرف‌کننده گذاشته‌اند، اعتبار نیز از حساب خانوار کسر شده، اما سهم فروشگاه همچنان تسویه نشده است.

تأخیر در پرداخت مطالبات، بیشترین فشار را به فروشگاه‌های کوچک و واحدهایی وارد می‌کند که سرمایه در گردش محدودی دارند. این فروشگاه‌ها باید برای حفظ موجودی خود، کالا را به‌صورت نقدی یا با سررسید کوتاه از شرکت‌های پخش خریداری کنند؛ بنابراین، باقی ماندن پول فروش در سامانه برای چند هفته، توان آنها را برای خرید مجدد کالا کاهش می‌دهد. آمار رسمی و به‌روزی از تعداد فروشگاه‌هایی که در هفته‌های اخیر پذیرش کالابرگ را متوقف کرده‌اند، منتشر نشده است؛ با این حال، افزایش موارد مشاهده‌شده در بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد تأخیر در تسویه، در حال کاهش انگیزه بخشی از شبکه فروش برای ادامه همکاری با طرح است.

یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، پیش‌تر اعلام کرده بود تسویه با فروشگاه‌ها در بسیاری از موارد روزانه یا حداکثر ظرف چهار تا پنج روز انجام می‌شود. او گفته بود کوتاه بودن دوره تسویه برای حفظ سرمایه در گردش فروشگاه‌ها و تولیدکنندگان ضروری است. این در حالی است که ایسنا در ۲۷ تیر نیز گلایه فروشندگانی را منعکس کرد که بیش از ۱۵ روز و در مواردی چند ماه در انتظار تسویه مطالبات خود بودند. در آن گزارش، برخی فروشندگان از توقف فروش کالابرگی به دلیل کاهش سرمایه در گردش خبر داده بودند.اکنون مطرح شدن تأخیرهای حدود ۲۵روزه، فاصله محسوسی میان زمان اعلام‌شده برای تسویه و تجربه واقعی بخشی از فروشندگان ایجاد کرده است.

اندایش در تازه‌ترین توضیحات خود درباره علت تأخیر در پرداخت‌ها گفته است در برخی موارد، شماره شبای اعلام‌شده مشکل داشته یا اطلاعات درگاه پرداخت با کد ملی صاحب فروشگاه همخوانی نداشته است. به گفته او، چنانچه اطلاعات بانکی مشکلی نداشته باشد، وجه واریز خواهد شد. وزارت رفاه تلاش می‌کند به‌محض دریافت منابع، حتی به‌صورت شبانه با فروشگاه‌ها تسویه کند و نکته مهم این است که دوره معمول تسویه در بازار کالا بین دو تا چهار هفته است.

از مجموع این اظهارات می‌توان دریافت که تأخیر در پرداخت‌ها دو منشأ متفاوت دارد؛ بخشی از پرونده‌ها با مغایرت اطلاعات بانکی روبه‌روست و تسویه بخش دیگری از فروشگاه‌ها به زمان تأمین منابع بستگی دارد. با این حال، فروشندگان می‌گویند وضعیت پرونده و زمان دقیق پرداخت مطالبات به‌صورت شفاف به آنان اعلام نمی‌شود.

تداوم این شرایط می‌تواند شبکه واقعی پذیرندگان کالابرگ را کوچک‌تر کند؛ در این صورت، خانوارها با وجود داشتن اعتبار، برای یافتن فروشگاه پذیرنده با محدودیت بیشتری روبه‌رو خواهند شد. اعلام زمان‌بندی مشخص پرداخت، تفکیک پرونده‌های دارای نقص بانکی از مطالبات در انتظار تأمین اعتبار و تسویه بدهی‌های معوق، می‌تواند مانع خروج بیشتر فروشگاه‌ها از طرح شود.