• Stomatolog coraz częściej pyta o sen i chrapanie, bo suchość w jamie ustnej oraz oddychanie przez usta zwiększają ryzyko próchnicy i problemów z dziąsłami
• Przewlekły stres może prowadzić do bruksizmu i dolegliwości w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, co skutkuje ścieraniem szkliwa, bólami i nadwrażliwością zębów
• Analogi GLP-1 mogą pośrednio wpływać na stan jamy ustnej przez prowadzenie do odwodnienia, refluksu i wymiotów

Jeszcze kilka, kilkanaście lat temu standardowy wywiad przeprowadzany w gabinecie stomatologicznym ograniczał się do pytań o bolący ząb, z rzadka o alergie, przyjmowane leki czy choroby przewlekłe. Dziś dentysta coraz częściej pyta o jakość snu, przewlekły stres, chrapanie albo stosowanie leków wspomagających odchudzanie.

Dla wielu osób zabrzmi to zaskakująco, tymczasem za takimi pytaniami stoi coraz większa wiedza o tym, jak funkcjonowanie całego organizmu wpływa na zdrowie jamy ustnej.

Nie tylko dieta ma wpływ na to, czy na zębach pojawi się próchnica. Istnieje całkiem obszerny katalog innych przyczyn, objawów i dolegliwości, które zaprowadzą pacjenta na fotel dentystyczny.

Jak się okazuje, jakość snu wpływa na stan uzębienia. W łóżku spędzamy średnio trzecią część każdej doby, to setki godzin rocznie, gdy jama ustna tylko pozornie nie funkcjonuje. 

- Przede wszystkim w czasie snu spada wydzielanie śliny, co sprzyja rozwojowi próchnicy. Ponadto suchość w gardle nasila oddychanie przez usta. Dentysta może zapytać pacjenta o chrapanie, które może wynikać m.in. z wad zgryzu. Stomatolog może zalecić szynę minimalizującą tę dolegliwość i poprawiającą utrzymanie właściwego toru oddechowego. Dentysta, podejrzewając bezdech senny  może zasugerować wizytę u laryngologa - opisuje lek. dent. Paulina Moczyńska z VIVADENTAL Medicover Stomatologia w Gdańsku.

Dentyści zaznaczają przy tym, że zmuszanie do oddychania nocą przez nos za pomocą modnych od jakiegoś czasu plastrów też nie jest dobrym pomysłem. Takie postępowanie nie ma żadnych udowodnionych korzyści. Problem z drożnością nosa powinien być rozwiązany u specjalisty.

Stomatolog może zapytać również o to czy:

• występuje nieświeży oddech, dokuczający szczególnie rano,
• istnieje konieczność nawadniania w trakcie nocy, aby nawilżyć zaschnięte usta,
• pacjent odczuwa w trakcie snu przerwy w oddychaniu,
• sen przyniósł odpoczynek i regenerację,
• występuje chrapanie (o którym może najlepiej powiedzieć partner/ka lub… aplikacja w telefonie do całonocnego wykrywania zaburzeń snu).

Wydawać by się mogło, że stres jest jeszcze odleglejszym tematem od zdrowia jamy ustnej niż jakość snu, ale, nic bardziej mylnego. Stres może oddziaływać w ogromnym stopniu na zęby.

U niektórych osób przewlekły, nasilony stres objawia się rozwinięciem bruksizmu, czyli nieświadomego, nadmiernego zaciskania i zgrzytania zębami. Może on wystąpić zarówno nocą, jak i za dnia, podczas zwiększonego napięcia.

Stres ma całkiem poważne skutki, jak:

• pojawianie się ubytków przyszyjkowych,
• ścieranie i kruszenie szkliwa,
• rozchwianie zębów,
• zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych objawiających się trudnymi do zdiagnozowania bólami w obrębie żuchwy, uszu, oczu, głowy i karku.

 Mało tego. U osób odczuwających przewlekłe napięcie może dojść do rozwinięcia aftoz w wyniku reakcji układu odpornościowego. Pamiętajmy, że stres skutkuje szeregiem reakcji fizjologicznych organizmu w odpowiedzi na odczuwane zagrożenie.

Choć sam bruksizm nie jest chorobą, a parafunkcją - wymaga terapii. Zęby w efekcie jego działania mogą być osłabione i zniszczone, stać się nadwrażliwe. Terapia jest złożona, bo obejmuje zarówno wizytę u dentysty, fizjoterapeuty stomatologicznego, a niekiedy wymaga pomocy psychologicznej.

Dentysta może zapytać także o:

• odczuwane bóle głowy, nawet takie o charakterze migrenowym,
• klikanie i przeskakiwanie w stawach skroniowo-żuchwowych,
• nadwrażliwość uzębienia,
• umiejętność radzenia sobie ze stresem.

Ta grupa leków bardzo szybko zyskała w ostatnim czasie na popularności i choć bezpośrednio ich działanie nie dotyczy jamy ustnej, to zmiany nawyków żywieniowych wraz z dość często występującymi niektórymi skutkami ubocznymi mogą mieć znaczenie dla rozpoznania i leczenia problemu przez dentystę.

Analogi GLP-1 są podobne do ludzkiego hormonu sytości, przez co pomagają kontrolować apetyt, spowalniają trawienie, wyciszają tzw. food noise, przy czym najpowszechniejszymi skutkami ubocznymi są: zgaga, nudności i wymioty.

– Leki stosowane w terapii choroby otyłościowej, oprócz łaknienia, mogą zmniejszać odczuwanie pragnienia. Dochodzą do nas głosy pacjentów, że zapominają o nawodnieniu organizmu. A jeśli mało pijemy, wracamy do pierwotnego problemu, czyli zbyt małej ilości śliny w jamie ustnej. Przez to ryzyko próchnicy i chorób dziąseł znacząco rośnie  – informuje lek. dent. Paulina Moczyńska.

- Sprawą poważną są też refluks żołądkowo-przełykowy i wymioty. Te czynniki obniżają pH w jamie ustnej, a więc zwiększają kwasowość, co z kolei skutkuje rozwojem kwasowej erozji szkliwa, a to obserwujemy m.in. po charakterystycznych zmianach na odjęzykowej stronie koron – przestrzega ekspertka z VIVADENTAL Medicover Stomatologia.

Oczywiście, że spadek masy ciała skutkuje zmniejszeniem ogólnego poziomu stanu zapalnego, a zmiana diety na bardziej pożywną (z ograniczeniem cukrów prostych) także przysłuży się zębom. W trakcie kuracji jednak trzeba pamiętać o dostarczaniu organizmowi odpowiedniej ilości składników odżywczych, witamin i minerałów, aby uniknąć poważnych konsekwencji niedoborów mikroelementów.

– Szczególnie wrażliwe na niedobory witamin są dziąsła. Niewłaściwa higiena i nawyki, jak palenie papierosów, czy właśnie braki witamin C, A, E oraz D - mogą predysponować do rozwoju stanów zapalnych. Zauważmy, że u większości ludzi stałym elementem mikrobiomu jamy ustnej są bakterie wywołujące próchnicę i stany zapalne dziąseł. W dogodnym momencie ich populacja wzrośnie, stworzy oporny, trudny do usunięcia biofilm i będzie wnikać głęboko do kieszonek dziąsłowych powodując ból, tkliwość, zaczerwienienie i krwawienie. Taki stan może wywołać wiele szkód, nawet utratę zdrowych zębów – przekonuje lek. dent. Paulina Moczyńska.

Radzenie sobie z tymi problemami nie wymaga szczególnego wysiłku, bo to m.in. sumienna higiena jamy ustnej z obowiązkową pastą z fluorem, picie odpowiedniej ilości wody i przestrzeganie zaleceń dietetycznych.

Dentysta może zapytać osobno lub w formie ankiety o to:

• czy i jakie leki stosujemy w leczeniu otyłości lub cukrzycy,
• czy są to analogi GLP-1,
• od jak dawna i w jakiej dawce przyjmujemy leki,
• czy odczuwamy skutki uboczne farmakoterapii,
• czy jesteśmy pod kontrolą lekarza obesitologa.

Przekraczając próg gabinetu stomatologicznego, trzeba liczyć się z tym, że pytania nie będą ograniczały się tylko do zębów i dziąseł, ale mogą obejmować zupełnie niespodziewane sfery życia:

• sen,
• stres,
• zrzucanie kilogramów,
• bóle karku i barków,
• uprawiane sporty,
• choroby nerek,
• problemy z układem krążenia,
• cukrzyca,
• chora tarczyca,
• planowane zabiegi i operacje.

Najważniejsze to odpowiadać szczerze, bo nie tylko zdrowie organizmu wpływa na jamę ustną, ale to relacja dwukierunkowa.