Chińska sonda mająca na celu pobranie próbek z planetoidy zbliżyła się na odległość 20 kilometrów od obiektu 469219 Kamoʻoalewa, rozpoczynając tym swoją naukową część misji. Miało to miejsce w momencie, gdy nowe dowody zaczęły podważać wiodącą teorię na temat pochodzenia tej planetoidy.

Dlaczego te badania są tak ciekawe? Planetoidy zbudowane są z materii, która pozostała niemal niezmieniona od wczesnych początków Układu Słonecznego, co daje unikalną szansę na zbadanie pierwotnych składników, z których powstały jego planety. Szczególną uwagę naukowców przykuwa pewna wyjątkowa grupa tych obiektów — tak zwane pseudoksiężyce Ziemi. Krążą one wokół Słońca niemal z tym samym okresem co Ziemia, dzięki czemu znajdują się stosunkowo blisko i łatwiej do nich dotrzeć. Nazwa „pseudoksiężyce” (inaczej: quasi-księżyce) wynika z tego, że poruszając się w naszym sąsiedztwie, z perspektywy Ziemi sprawiają one wrażenie, jakby były naszymi naturalnymi satelitami, choć w rzeczywistości, tak jak Ziemia, krążą po własnej orbicie wokół Słońca.

Kamoʻoalewa wyróżnia się nawet w tej niewielkiej grupie. Jest to jeden z siedmiu obecnie znanych pseudoksiężyców Ziemi i zarazem ten o najbardziej stabilnej orbicie. Od wieków okrąża Słońce wraz z Ziemią, a według niektórych modeli może pozostać jej bliskim towarzyszem jeszcze przez około pół miliona lat. Badanie składu, kształtu oraz struktury obiektu może pomóc w odtworzeniu składu materii i procesów powstawania i ewolucji wczesnego Układu Słonecznego. Zadanie to powierzono zestawowi 11 instrumentów naukowych omawianej misji, wśród których znajdują się podwójne spektrometry obrazujące i termiczne, radar penetrujący grunt, magnetometr, analizatory cząstek oraz detektor pyłu DIANA (Dust In-situ ANalyzer).

Dokładne pochodzenie Kamoʻoalewa pozostaje zagadką od 2021 roku, gdy astronom Benjamin Sharkey wraz z zespołem przeanalizował światło odbite od planetoidy i dostrzegł coś osobliwego: w przeciwieństwie do innych obiektów bliskich Ziemi (NEO) odbijała ona znacznie więcej światła w zakresie czerwieni i podczerwieni niż w falach krótszych (niebieskich). Widmo to znacznie bardziej przypominało poddany erozji kosmicznej regolit księżycowy niż jakąkolwiek znaną klasę planetoid. Ta obserwacja dała początek intrygującej hipotezie — Kamoʻoalewa, znany pseudoksiężyc, mogła być fragmentem naszego Księżyca, wyrzuconym w przestrzeń w wyniku potężnego uderzenia w przeszłości.

Teraz jednak dwa nowe dowody obserwacyjne poważnie komplikują i ten obraz. Pierwszym jest zdjęcie przesłane przez samą sondę Tianwen-2. Ujawniło ono, że Kamoʻoalewa ma zaledwie około 20 metrów średnicy, czyli o połowę mniej, niż wynosiły najniższe szacunki uzyskane z obserwacji naziemnych. A jeśli tak niewielka kosmiczna skała ma odbijać zaobserwowaną wcześniej ilość światła, musi charakteryzować się znacznie wyższą jasnością powierzchniową (tzw. albedo), niż dotąd zakładano — przy tym powierzchnia Księżyca jest na to po prostu zbyt ciemna.

Drugi dowód przyniosła praca opublikowana 1 lipca w serwisie preprintów arXiv. Co ciekawe, jej autorem jest ten sam Benjamin Sharkey, który w 2021 roku zaproponował hipotezę o księżycowym pochodzeniu obiektu. Tym razem, bazując na najnowszych obserwacjach z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, uzyskał zupełnie inne wyniki: nowe widmo Kamoʻoalewa jest wyraźnie mniej czerwone i przypomina bardziej zwykłą planetoidę krzemianową niż zwietrzały regolit księżycowy. Co więcej, Sharkey oszacował średnicę obiektu na 18 metrów — co dobrze pokrywa się z wyliczeniami ze zdjęcia zrobionego przez Tianwen-2.

Kiedy dowiemy się więcej o tej tajemniczej sprawie? Projektanci misji przewidują, że Tianwen-2 opuści Kamoʻoalewa w kwietniu 2027 roku, a w listopadzie tego samego roku dostarczy kapsułę z próbkami, która wyląduje na chińskiej pustyni Gobi. Dopiero wtedy naukowcy będą mieli próbkę do zbadania w laboratorium i będą mogli (być może) ostatecznie ustalić, czy badany obiekt to zwykła planetoida, czy fragment Księżyca. Sama sonda  będzie jednak kontynuowała podróż – po przelocie obok Ziemi ma skierować się w stronę 311P/PanSTARRS, docierając do tej komety z pasa głównego w styczniu 2035 roku. Jeśli wszystko się powiedzie, Tianwen-2 stanie się wtedy pierwszym statkiem kosmicznym, który odwiedził zarówno planetoidę bliską Ziemi, jak i kometę pasa głównego.

Czytaj więcej:

• Cały artykuł

Opracowanie: Elżbieta Kuligowska

Źródło: Astronomy.com

Na zdjęciu wykonanym przez sondę Tianwen-2 2 lipca 2026 r. z odległości 20 km widoczna jest wydłużona powierzchnia planetoidy 469219 Kamoʻoalewa. W przeliczeniu na 10-metrową skalę odniesienia długość tego obiektu bliskiego Ziemi to zaledwie 20 metrów — czyli około połowy wielkości oszacowanej wcześniej przez teleskopy naziemne. Źródło: CNSA