• Kategoria D oznacza niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju, jednak w określonych sytuacjach (np. konflikt zbrojny) osoba może zostać powołana do służby.
• Przyznaje się ją osobom z różnymi schorzeniami, m.in. wadami wzroku i słuchu, cukrzycą, padaczką, astmą, chorobami serca czy zaburzeniami psychicznymi.
• W Polsce wyróżnia się cztery kategorie wojskowe: A (zdolny), B (czasowo niezdolny), D (niezdolny w czasie pokoju) oraz E (trwale i całkowicie niezdolny do służby).

Wydawałoby się, że osoby, które mają wpisaną kategorię D w książeczce wojskowej, mogą spać spokojnie. Nic bardziej mylnego. Ta kategoria oznacza niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. Nie jest jednak równoznaczna z uniknięciem powołania.

Najważniejsze jest tu sformułowanie "w czasie pokoju", ponieważ w przypadku wybuchu konfliktu zbrojnego sytuacja ulega znaczącej zmianie. Osoby posiadające kategorię D, które mają przydatne kwalifikacje, mogą zostać powołane do czynnej służby wojskowej, jeśli pojawią się potrzeby uzupełnienia stanów osobowych.

Kategoria D to jedna z ocen zdolności do służby wojskowej, którą komisja lekarska przyznaje osobom uznanym za niezdolne do służby. Decyzja ta jest wydawana na podstawie stanu zdrowia i może wynikać z różnych przewlekłych schorzeń. Kategorię D można dostać między innymi w przypadku:

• problemów ze wzrokiem np. krótkowzroczności, dalekowzroczności czy jaskrze,
• przy głuchocie,
• chorobach układu oddechowego np. astmy,
• schorzeń kardiologicznych np. nadciśnienie tętnicze,
• cukrzycy,
• padaczki,
• zaburzeń psychicznych,
• schorzeń kończyn i trudnościach w poruszaniu,
• chorobach trzustki,
• chorobach gruczołów przytarczycznych. 

W polskim systemie kwalifikacji wojskowej wyróżnia się cztery podstawowe kategorie zdolności do służby: A, B, D i E. 

• A - zdolny do czynnej służby wojskowej,
• B - czasowo niezdolny do służby (np. ze względu na stan zdrowia, z możliwością ponownego badania),
• D - niezdolny do służby w czasie pokoju,
• E - trwale i całkowicie niezdolny do służby wojskowej w każdych warunkach.

W 2026 roku kwalifikacją wojskową byli objęci:

• mężczyźni urodzeni w 2007 r. (kończący w 2020 roku - 19 lat);
• mężczyźni z roczników 2002-2006, którzy nie posiadają jeszcze określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej;
• osoby uznane wcześniej za czasowo niezdolne do służby (w latach 2024-2025), 
• kobiety urodzone w latach 1999-2007, które posiadają kwalifikacje przydatne do służby wojskowej
• ochotnicy - każda osoba, która ukończyła 18 lat i zgłosi się dobrowolnie do kwalifikacji wojskowej;
• osoby o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej - do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat życia, jeśli nie posiadają określonej kategorii zdolności.