• rząd skierował do konsultacji projekt ustawy związanej z wdrażaniem mechanizmów IMERA;
• minister właściwy ds. gospodarki ma otrzymać możliwość korzystania z danych dotyczących m.in. powierzchni upraw oraz liczby i rodzajów zwierząt hodowlanych;
• monitoring może obejmować również zapasy, moce produkcyjne, pracowników, maszyny, transport i partnerów handlowych przedsiębiorstw;
• nowe rozwiązania mają służyć przede wszystkim wykrywaniu zagrożeń dla łańcuchów dostaw i reagowaniu na sytuacje kryzysowe;
• IMERA ma również chronić przepływ towarów i pracowników pomiędzy państwami UE podczas kryzysów.

Jak informuje "Tygodnik Rolniczy", Polska przygotowuje krajowe rozwiązania niezbędne do stosowania unijnego rozporządzenia IMERA, czyli Internal Market Emergency and Resilience Act. Przepisy unijne obowiązują od 29 maja 2026 r.

Nowe regulacje są odpowiedzią na doświadczenia ostatnich lat. Pandemia COVID-19 pokazała, jak szybko zamykanie granic i problemy logistyczne mogą zakłócić funkcjonowanie wspólnego rynku. Kolejnym testem dla europejskich łańcuchów dostaw okazała się wojna w Ukrainie.

Choć IMERA nie jest regulacją stworzoną wyłącznie dla rolnictwa, obejmuje również sektor rolno-spożywczy.

Polski rząd przygotował w związku z tym projekt ustawy o krajowych ramach budowania odporności rynku wewnętrznego oraz reagowania na kryzys na rynku wewnętrznym. Jak podaje "Tygodnik Rolniczy", dokument został skierowany do konsultacji.

Z punktu widzenia rolników szczególnie interesujący jest zakres informacji, z których będzie mogła korzystać administracja.

Według opisywanego projektu minister właściwy ds. gospodarki ma być uprawniony do przetwarzania danych dotyczących powierzchni upraw rolnych oraz rodzajów i liczby zwierząt hodowlanych utrzymywanych przez podmioty gospodarcze.

Monitoring może dotyczyć zakresu działalności przedsiębiorstw, ich planów i zdolności produkcyjnych, wielkości zapasów surowców, półproduktów i gotowych wyrobów, a także liczby pracowników oraz ich kwalifikacji.

Administracja będzie mogła wykorzystywać również informacje dotyczące partnerów handlowych oraz posiadanego lub użytkowanego majątku, w tym maszyn, urządzeń produkcyjnych i środków transportu.

Istotne mają być ponadto dane o produktach, których dostępność w wyniku kryzysu jest lub może zostać ograniczona, oraz informacje o kierunkach ich dostaw.

Sprowadzanie nowych przepisów wyłącznie do monitorowania gospodarstw byłoby jednak uproszczeniem. Mechanizm ma obejmować znacznie szerszą część gospodarki, a gromadzenie i analizowanie informacji ma pozwolić wcześniej wykrywać problemy z dostępnością kluczowych produktów.

W przypadku rolnictwa może chodzić chociażby o nawozy, pasze, części do maszyn czy inne środki produkcji. Jeżeli pojawi się ryzyko poważnych niedoborów, administracja i instytucje unijne mają otrzymać narzędzia umożliwiające szybszą reakcję.

IMERA przewiduje bowiem różne poziomy działania – od monitorowania sytuacji po mechanizmy uruchamiane w warunkach poważnego kryzysu.

Nowy system może oznaczać większy zakres monitorowania rynku, ale jednocześnie ma zabezpieczać przedsiębiorców i rolników przed powtórką sytuacji znanych z pandemii.

Jak opisuje "Tygodnik Rolniczy", w sytuacji kryzysowej państwa członkowskie nie powinny samodzielnie wprowadzać ograniczeń, które paraliżowałyby przepływ kluczowych towarów na jednolitym rynku.

Dla gospodarstw oznacza to zabezpieczenie dostępu m.in. do pasz, nawozów, maszyn czy części zamiennych sprowadzanych z innych krajów UE.

Istotny jest także transport produktów w drugą stronę. Utrzymanie drożności granic dla przewozów towarowych ma szczególne znaczenie w przypadku świeżego mięsa, owoców i warzyw, gdzie długie przestoje mogą oznaczać bezpośrednie straty.

IMERA dotyczy również przepływu osób i pracowników transgranicznych. W rolnictwie ma to szczególne znaczenie w czasie zbiorów, gdy wiele gospodarstw korzysta z pracy osób przyjeżdżających z zagranicy.

Doświadczenia pandemii pokazały, że nagłe ograniczenia w przemieszczaniu się mogą oznaczać dla producentów nie tylko problemy organizacyjne, ale również pozostawienie części plonów na polach.

Nowe mechanizmy mają zmniejszyć ryzyko podobnego scenariusza w kolejnych sytuacjach nadzwyczajnych.

Minister właściwy ds. gospodarki ma odgrywać w całym systemie rolę koordynacyjną. Projekt przewiduje funkcjonowanie Centralnego Biura Łącznikowego, odpowiedzialnego za współpracę i wymianę informacji między polskimi instytucjami, Komisją Europejską oraz pozostałymi państwami UE.

Przewidziano również Pojedynczy Punkt Kontaktowy, którego kompetencje mają być uruchamiane w przypadku wprowadzenia trybu sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym.

W mechanizm zostanie włączona także Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych. Ma odpowiadać za określone zadania związane ze specjalnymi mechanizmami zamówień uruchamianymi podczas podwyższonej czujności lub sytuacji nadzwyczajnej.

Nowe regulacje oznaczają więc stworzenie rozbudowanego systemu reagowania na kryzysy. Dane o uprawach i zwierzętach mają być jednym z elementów znacznie szerszego obrazu gospodarki, który w sytuacji zagrożenia ma pozwolić administracji ocenić skalę problemu i zareagować, zanim zakłócenia w dostawach staną się dotkliwe dla przedsiębiorstw i konsumentów.