Ruševine drevnog grada Mohendžo-Daro u Pakistanu, starog čak 4.000 godina, otkrivaju zapanjujuću sliku društva iz bronzanog doba - društva koje je bilo neverovatno ravnopravno. Prema najnovijoj studiji koju su sproveli stručnjaci sa prestižnih britanskih univerziteta Kembridž i Jork, ovo otkriće iz korena menja sve dosadašnje teorije o razvoju prvih gradova na svetu.

Dugo se verovalo da je sa razvojem urbanizacije neminovno dolazilo do rasta društvene i ekonomske nejednakosti. Međutim, arheološki nalazi iz ovog drevnog grada dokazuju upravo suprotno - pokazuju da napredak ne mora nužno da znači bogaćenje manjine na račun većine.

Svi su imali isto: Fenomen bronzanog doba

Tim istraživača analizirao je više od 300 stambenih objekata u Mohendžo-Darou, koristeći veličinu kuća kao glavni pokazatelj imovinskog stanja.

Rezultati su bili frapantni: zabeležen je značajan pad takozvanog Džinijevog koeficijenta (indikatora koji se u ekonomiji koristi za merenje nejednakosti u raspodeli bogatstva) sa 0,39 na 0,23 u periodu između 2500. i 2100. godine pre nove ere.

Da bi bilo jasnije - Džinijev koeficijent se kreće od 0 do 1. Manje vrednosti ukazuju na pravedniju podelu novca među građanima, dok veće vrednosti označavaju dubok jaz između ekstremno bogatih i siromašnih. Nivo ekonomske jednakosti u Mohendžo-Darou je prosto neverovatan kada se uporedi sa drugim antičkim metropolama, poput Knososa (gde je koeficijent bio čak 0,86) ili Ura (preko 0,6).

- Ovakav pad nejednakosti svedoči o zajednici koja je na prvo mesto stavila opšte, kolektivno blagostanje, umesto da se resursi gomilaju u rukama male, elitne grupe ljudi - objašnjavaju istraživači sa Kembridža i Jorka.

Vremenom su kuće u ovom gradu postajale sve sličnije, dok je pristup javnoj infrastrukturi bio omogućen apsolutno svima.

Bez palata, hramova i moćnika

Ono što Mohendžo-Daro izdvaja od svih ostalih civilizacija tog doba jeste potpuni izostanak monumentalnih građevina. U ovom gradu nećete naći raskošne palate, grandiozne hramove, niti bogato ukrašene grobnice - objekte koji su u drugim društvima bili ultimativni simboli koncentracije moći i bogatstva.

Umesto toga, grad je fasinirao svojom upotrebnom vrednošću za običnog čoveka. Imao je savršeno prave ulice, izuzetno složen kanalizacioni sistem i ogroman broj javnih bunara.

Naučnici veruju da je ovakvo urbano planiranje bilo namerno, kako bi se svesno ograničilo gomilanje resursa u rukama vladajuće elite. Tome u prilog ide i činjenica da su mali kameni pečati, koji su korišćeni u trgovini, pronalaženi u običnim kućama, a ne u administrativnim zgradama. To jasno ukazuje na decentralizovanu ekonomiju kojom su upravljali sami građani.

Iako tačan mehanizam upravljanja ovim gradom do danas ostaje misterija, jedno je sigurno – opšte dobro i javno zdravlje bili su apsolutni prioritet.

Šta su ograničenja ovog otkrića?

Koliko god da su ovi zaključci revolucionarni, sami autori studije priznaju da istraživanje ima određene mane. Pre svega, analize su se većinom oslanjale na podatke sa iskopavanja vršenih početkom 20. veka, kada su arheološke metode bile znatno manje precizne nego danas.

Takođe, tačno datiranje izgradnje objekata bilo je moguće uraditi samo u južnom delu grada, što ostavlja znak pitanja nad ostalim sektorima. Za kraj, istraživači ističu da kvadratura kuće ne mora nužno biti i savršen pokazatelj bogatstva u to doba, budući da se luksuzni predmeti ili politički uticaj, kao drugi oblici moći, ne mogu izmeriti samo kroz građevinu.

Ipak, jedno ostaje nedvosmisleno - "grad jednakih" stoji kao fascinantan podsetnik da je i u osvit civilizacije bilo moguće stvoriti društvo po meri svakog čoveka.