Z corocznego wyliczenia Instytutu Misesa wynika, że sektor prywatny symbolicznie aż przez 229 dni pracuje na państwo, a nie na siebie. Raport można bezpłatnie pobrać ze strony Instytutu.

W tym roku dzień wolności podatkowej sektora prywatnego wypadł 18 sierpnia. To najpóźniejsza data tego wskaźnika w historii – gorsza nawet niż w czasach nagłych wzrostów wydatków publicznych w czasie ogłoszonej "pandemii" koronawirusa. Państwo z roku na rok coraz bardziej ingeruje w gospodarkę i odbiera przedsiębiorcom oraz pracownikom coraz więcej zarobku.

Pogorszenie sytuacji jest wyraźnie widoczne w danych o wydatkach publicznych. O ile jeszcze w 2019 roku odpowiadały one w Polsce za 41,4 proc. PKB – co i tak jest sumą astronomiczną, tyle 2024 roku było to już 49,4 proc. – nieco więcej niż średnia dla całej Unii Europejskiej wynosząca 49,1 proc.

Na przestrzeni zaledwie pięciu lat udział wydatków publicznych w polskim PKB zwiększył się zatem aż o 8 punktów procentowych.

Za wzrost odpowiadała kilka kategorii wydatków. Wydatki socjalne wzrosły o 1,8 pkt proc. PKB, wydatki na obronę narodową, sprawy gospodarcze oraz ochronę zdrowia – po 1,3 pkt proc., a wydatki na działalność ogólnopaństwową – o 1 pkt proc.

Autor raportu Mateusz Benedyk podkreśla szczególnie istotny fakt: wzrost wydatków na obronność odpowiadał do 2024 roku jedynie za około jedną szóstą całego wzrostu wydatków publicznych. Sam wzrost nakładów na wojsko przesunąłby więc Dzień Wolności Sektora Prywatnego jedynie w ograniczonym stopniu.

Raport pokazuje również, że niepokojąco wysokie wydatki państwa nie pozostają rzecz jasna bez wpływu na sektor prywatny.

W 2019 roku nakłady brutto na środki trwałe sektora prywatnego odpowiadały za 13 proc. polskiego PKB. Do 2024 roku ich udział spadł do zaledwie 10,7 proc.

Raport Instytutu Misesa pokazuje, że systematyczny spadek stopy prywatnych inwestycji może stanowić coraz większą barierę dla dalszego dynamicznego rozwoju Polski.

Jednocześnie obecne ożywienie polskiej gospodarki po spowolnieniu z 2022 roku jest – jak wskazano w raporcie – najwolniejszym spośród epizodów ekspansji polskiej gospodarki w XXI wieku.

Jak wyliczany przez Instytut Misesa wskaźnik wyglądał w poprzednich latach? W 2025 roku Dzień Wolności Sektora Prywatnego wypadł na 9 sierpnia. W 2024 roku był to 3 sierpnia. W 2023 roku przedsiębiorcy zaczęli zarabiać na siebie (w uproszczeniu) 19 lipca. Rok wcześniej wypadło to 26 czerwca. W roku 2021 Dzień Wolności Sektora Prywatnego mieliśmy 2 lipca. W 2020 wypadł 24 lipca, a w 2019 20 czerwca. Rok 2018 to 18 czerwca, a 2017 – 15 czerwca.

Na stronie internetowej Instytutu można przeczytać, w jaki dokładnie sposób wyliczany jest wskaźnik.

Podobnie źle wygląda sytuacja jeśli chodzi o Dzień Wolności Podatkowej. To symboliczne wyliczenie od 1994 roku co rok przygotowuje Centrum im. Adama Smitha.

W 2024 roku Dzień Wolności Podatkowej przypadł na 28 czerwca. W 2025 roku przypadał na 4 lipca, a w tym roku 6 lipca.

Do obliczania Dnia Wolności Podatkowej służy stosunek udziału wszystkich wydatków publicznych (budżet państwa, samorządów, rządowe fundusze celowe itp.) do produktu krajowego brutto.

Czytaj też:
Cztery sposoby wydawania pieniędzy. Rząd wydaje w najgorszy z możliwych

Opracował: Grzegorz Grzymowicz

Źródło: Instytut Misesa / CAS