In 2011 plaatste kunstenaar Wim T. Schippers een vier meter hoge kunststof drol in de tuin van het VPRO-gebouw, Stationnement Gênant (2011). Hij liet de carrosserie van een Renault 18 aan alle kanten indeuken waarna het voertuig enige tijd als taxi rondreed in Parijs: Le Taxi Cabossé (1982). Of neem de Pindakaasvloer in het museum, dat als concept aan het Boijmans is verkocht. Met de dood van Wim T. Schippers komt er een eind aan het leven van een van Nederlands meest dwarse kunstenaars.

Er zijn meer conceptueel kunstenaars, maar weinigen slaagden erin zozeer door te dringen tot het hart van de commercie als Wim T. Schippers. Hij maakte niet alleen beeldende en/of conceptuele kunst, maar ook radio en tv. De grenzen die hij daar verlegde, hadden gevolgen voor heel Nederland.

Zo werd het land opgeschud toen de VPRO in 1967 aankondigde dat een naakte vrouw door het tv-beeld zou lopen in Hoepla. Voor De Barend Servet Show werd een Juliana-‘dubbelganger’ ingehuurd om al spruitjes schillend biertjes en jenever te bestellen. Niemand schrikt meer van dit soort satire, wat dat betreft hebben de rebellen gewonnen, maar op een ander vlak is de erfenis van Wim T. Schippers wel in gevaar.

Hij maakte namelijk ook vrolijke, anarchistische, onvoorspelbare radio- en tv-programma’s zonder maatschappelijk doel, maar omdat dat nu eenmaal het leukst was om te doen. Beroemd is Sjef van Oekels Discohoek. Neem de aflevering waarin de jonge Donna Summer op bezoek is bij Sjef van Oekel (een rol van Dolf Brouwers) en de assistenten Barend Servet (IJf Blokker) en ir. Evert van der Pik (Jaap Bar). Summer heeft net haar debuutalbum uit en doet promotie voor het album op de Nederlandse tv. Ze zal zonder twijfel gewaarschuwd zijn voor de anarchie die haar te wachten stond (Van Oekel blijft terwijl ze ‘The Hostage’ playbackt steeds net iets te dicht bij haar staan, de telefoon die in het nummer rinkelt wordt opgenomen door Van der Pik), maar enigszins beduusd is ze wel. Het is nauwelijks voorstelbaar dat er in 2026 nog één manager zou zijn die zijn of haar beginnende zanger aan zo’n spervuur van absurditeit zou blootstellen. Niets tot weinig mag nog aan de absurditeit of de verbeelding worden overgelaten.

Ook op de radio was Schippers uniek. Zo’n zeven jaar lang maakte hij voor Radio 3 Ronflonflon met Jacques Plafond, een programma waar iemand al scheten latend filmtips gaf, waar constant door de muziek heen werd gepraat, of waar nummers door elkaar heen werden gedraaid en waar mensen onverwacht werden opgebeld: ‘Wie zullen we nu weer eens bellen?’ Een wekelijks uurtje conceptuele anarchie op de popmuziekzender. Het was ongehoord, en is nu letterlijk ongehoord. De radio wordt geregeerd door zendermanagers en zelfs ’s nachts hebben radio-dj’s niet langer de vrije hand wanneer het gaat om de muziek die ze willen laten horen.

Bij de VPRO vielen deze week tientallen ontslagen als gevolg van de bezuinigingen, bij andere zenders gaan die deze zomer vallen. Het gevolg: minder vrijheid, minder creativiteit. Misschien had Wim T. Schippers zelfs wel een vooruitziende blik toen hij voor de VPRO-tuin die enorme drol ontwierp.