Al eeuwen wordt wereldwijd de temperatuurstijging nauwkeurig bijgehouden. Toch gebeurt dat met water niet. Terwijl al het beschikbare zoetwater al miljoenen jaren op deze aarde aanwezig is en steeds weer verdampt, neervalt of wordt gerecycled door de natuur en de mens. 

Het begrip van de mondiale watercyclus is er niet. Onderzoekers bij verschillende universiteiten en instellingen in de wereld werken vaak langs elkaar heen en waterdata zijn versnipperd, inconsistent en moeilijk toegankelijk. Om die kloof te dichten, heeft de Schmidt Sciences Foundation 33 miljoen dollar beschikbaar gesteld aan vier internationale onderzoeksteams voor onderzoek naar de wereldwijde beschikbaarheid van zoetwater.

Het geld wordt geïnvesteerd in het opbouwen van een ‘mondiaal waterlogboek’, een definitief overzicht van de zoetwatervoorraden op aarde. Dit logboek is bedoeld om het beheer van het beschikbare water effectief, duurzaam en eerlijk te maken. Twee wetenschappers van de Universiteit Utrecht doen met hun onderzoeken mee aan dit initiatief, dat de naam Virtual Institute for Earth's Water (VIEW) kreeg. Hydroloog Marc Bierkens leidt een project dat in kaart brengt hoe de zoetwatervoorraden op onze aarde de afgelopen zestig jaar zijn veranderd, denk daarbij aan grondwater, gewasgroei, menselijk watergebruik en infrastructuur. Met behulp van wereldwijde watermodellen en AI probeert zijn team te achterhalen waar en waarom er waterschaarste ontstaat.

Berghydroloog Walter Immerzeel van de Universiteit Utrecht werkt aan een uitgebreide wereldwijde analyse van bergwatervoorraden vanaf het jaar 2000. Veel zoetwater zit vast in gletsjers en sneeuwpakketten in hoge berggebieden, en die leveren stroomafwaarts het hoognodige zoetwater. Het is dus belangrijk om te onderzoeken hoe de conditie van deze voorraden is. Veldwerk vindt plaats op moeilijk bereikbare hooggelegen locaties in de Himalaya, de Pamir, de Canadese Rockies en de Andes.

Naast de Utrechtse projecten wordt ook gewerkt aan een atlas van rivierecosystemen en een methode om lokale gemeenschapsdata te integreren in wereldwijde watermodellen, onder meer in Ghana, Ethiopië, Laos en India. Schmidt Sciences opent inmiddels al een tweede ronde voor onderzoeksvoorstellen, gericht op verdampingsprocessen en kantelpunten in de zoetwatercyclus. De urgentie is duidelijk: schoon en voldoende zoetwater is geen vanzelfsprekendheid meer.