• Samorządy bez narzędzi, mimo rosnącego zagrożenia dronami lokalne władze nie mogą legalnie kupować systemów antydronowych.
• Biurokracja blokuje bezpieczeństwo, Program Ochrony Ludności nie przewiduje finansowania takich technologii, a przepisy są niejasne.
• Infrastruktura krytyczna wciąż bezbronna, zakłady wodne, oczyszczalnie, składowiska czy lotniska pozostają narażone, bo brakuje jasnych regulacji i zgód na użycie jammerów (zagłuszaczy).

Samorządy alarmują, że mimo miliardów złotych dostępnych w programie, wciąż nie mogą legalnie kupić urządzeń, które realnie zapobiegałyby incydentom z udziałem dronów - od prowokacji podczas imprez masowych po potencjalne ataki na ujęcia wody czy oczyszczalnie.

- Mamy ogromne problemy z antydronową osłoną infrastruktury krytycznej. Mówimy głównie o systemach antydronowych dla wojska, a co z ochroną zakładów produkcyjnych ważnych dla gospodarki, instalacji czy ujęć wodnych, stacji energetycznych czy transformatorowych? Te obiekty są wciąż bezbronne w przypadku ataku dronów. Praktycznie infrastruktury krytycznej wciąż nikt nie chroni, bo nie ma klarownych wytycznych i nie bardzo wiedzą, co z tym zrobić - twierdzi Piotr Żelazek, dyrektor operacyjny w spółce Hertz News Technologies, jednej z firm działających w obszarze systemów antydronowych.

Samorządy chcą wziąć sprawy w swoje ręce, ale nie mają do tego dostatecznych instrumentów. Michał Zastrzeżyński, wiceprezydent Sosnowca potwierdza w rozmowie z WNP, że biurokracja i niejasne przepisy utrudniają tego rodzaju działania.

Pod koniec 2025 r. postanowiliśmy, że zakupimy mobilny system antydronowy, który mógłby być wykorzystywany podczas różnego rodzaju wydarzeń o charakterze masowym, jak imprezy sportowe czy koncerty, chroniąc ich uczestników przed ewentualnymi prowokacjami - przypomniał wiceprezydent.

Może się przecież zdarzyć, że ktoś będzie chciał rozrzucić ulotki, próbować wywołać chaos, siać panikę czy podjąć próbę przeprowadzenia ataku terrorystycznego. Dlatego chcą kupić mobilny system antydronowy zabudowany na samochodzie, który można by wykorzystywać w miejscach, kiedy to będzie akurat potrzebne.

- System ten służyłby przede wszystkim do ochrony infrastruktury krytycznej, także takich jak ujęcia wody, oczyszczalnie ścieków czy składowiska odpadów. Przygotowaliśmy i przeprowadziliśmy postępowanie przetargowe. Wyłoniliśmy firmę, której rozwiązanie chcielibyśmy zakupić. Czekamy na sfinansowanie zakupu przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji - informuje Michał Zastrzeżyński.

Przypomnijmy, że samorządy, w ramach Programu ochrony ludności i obrony cywilnej na lata 2025-2026 otrzymują środki, którymi zarządza MSWiA. Zgodnie z ustawą i programem, środki na ochronę ludności nie mogą być niższe niż 0,3 proc. PKB rocznie. W 2026 r. to ponad 17,2 mld zł. Program zakłada, że 50 proc. tych środków trafia do wojewodów.

Według wiceprezydenta Sosnowca problemem jest to, że w pięciu obszarach tego programu, obejmującego m.in. finansowanie obiekty zbiorowej ochrony, jak schrony czy ukrycia, systemy alarmowania i łączności czy magazyny kryzysowe - nie ma pozycji dotyczącej zakupu systemów antydronowych.

Mamy świadomość, że zakup takiego systemu przez miasto jest rozwiązaniem na tyle niestandardowym, że nie mieści się w żadnym z obszarów tego programu. Cały czas wyjaśniamy, że nie chcemy w żaden sposób ingerować w obowiązki wojska, ale chronić lokalną społeczność przed dronami cywilnymi, które mogą być wykorzystywane w sposób nieuprawniony. Nie tylko w naszym mieście, ale także w gminach Górnośląsko- Zagłębiowskiej Metropolii, do której należy Sosnowiec, w których organizowane będą ważne imprezy masowe, chociażby w Katowicach, gdzie takich wydarzeń jest bardzo dużo - podkreśla wiceprezydent. To nie jedyny problem.

Dotychczas, zgodnie z obowiązującymi przepisami, urządzeń takich jak jammery, służących do zakłócania sygnału pomiędzy operatorem a dronem, które są elementem tego systemu, jednostki samorządu terytorialnego nie mogą używać.

- Liczymy, że program zostanie tak zmodyfikowany, żeby samorządy miały możliwość sfinansowania również takiego zadania - dodaje Michał Zastrzeżyński.

Na razie, ponieważ prawo do użytkowania systemów zakłócających ma policja, chcą skorzystać ze wsparcia Komendy Wojewódzkiej Policji. Są już po wstępnych rozmowach ze służbami mundurowymi. Czekają tylko na finansowanie.

Przedstawiciele Związku Miast Polskich i innych związków podkreślają, że mimo ogromnych środków przewidzianych w Programie ochrony ludności i obrony cywilnej, w 2026 r. wciąż mają trudności z ich realnym wykorzystaniem. Problemem pozostają skomplikowane procedury, niejasne wytyczne MSWiA oraz brak rozporządzeń wykonawczych, które precyzowałyby, jakie inwestycje można finansować. W efekcie - jak mówią przedstawiciele miast i powiatów – część projektów stoi w miejscu, a środki „leżą na kontach”, bo samorządy boją się, że wydatkowanie zostanie później zakwestionowane.

- Samorządy mogą kupować łóżka, konserwy, namioty, budować schrony, by redukować skutki ataku i związane z tym zagrożenia, ale nie mogą nabywać urządzeń, które mogą zapobiegać takim zdarzeniom. To trochę dziwna logika, której producenci systemów antydronowych nie mogą zrozumieć. Zwłaszcza, w kontekście polityki local content, która, jesteśmy przekonani, nie jest tylko i wyłącznie hasłem - zwraca uwagę Piotr Żelazek.

Potrzeba posiadania takich systemów to nie samorządowe fanaberie. Niedawny pogrzeb posła Łukasza Litewki w Sosnowcu zgromadził najwyższych dostojników państwa, z prezydentem RP, premierem, marszałkiem Sejmu i wielu innymi. Ze względów bezpieczeństwa obszar, gdzie odbywała się ceremonia, został wyłączony z ruchu dronów. Teoretycznie, bo praktyka pokazała coś innego.

- Wkrótce po tym w internecie pojawiły się zdjęcia z powietrza zrobione bezpośrednio w rejonie, gdzie obywał się pogrzeb. Do tego, aby nie doszło do takich zdarzeń, chcielibyśmy wykorzystać urządzenie eliminujący zagrożenia dronowe - dodaje wiceprezydent Sosnowca.

Biurokracja skutecznie studzi także zapał lotnisk do inwestowania w systemy antydronowe. Za bezpieczeństwo operacji lotniczych odpowiadają przede wszystkim zarządzający lotniskiem, ale ich działania są ściśle nadzorowane przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej oraz Urząd Lotnictwa Cywilnego. Te instytucje muszą zatwierdzić każdy system ingerujący w przestrzeń powietrzną lub mogący zakłócać sygnały radiowe.

- Problem polega na tym, że obowiązujące przepisy - przede wszystkim Prawo lotnicze, ustawa Prawo telekomunikacyjne oraz regulacje dotyczące zakłócania sygnałów radiowych i użycia środków przymusu - są niejednoznaczne i nie określają wprost, kiedy i w jakim zakresie lotnisko może legalnie neutralizować drona - twierdzi Piotr Żelazek.

W efekcie zarządcy obawiają się, że użycie systemu antydronowego mogłoby zostać uznane za nielegalną ingerencję w łączność, naruszenie przepisów o częstotliwościach radiowych, a nawet zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego. Dlatego, mimo rosnącego zagrożenia, lotniska wciąż wahają się przed zakupem i wdrożeniem takich systemów.

- Ciągle gadamy o sprawach oczywistych. O tym, że drony są zagrożeniem, bez systemów antydronowych żaden czołg na polu walki nie przetrwa przez godzinę i inne tego rodzaju „odkrycia”. To już zaczyna irytować. Ileż razy można to powtarzać? Ile dowódców należy jeszcze przekonać do tych prawd - pyta Piotr Żelazek.

Polska deklaruje budowę armii systemów dronowych i antydronowych, a świat inwestuje i buduje je masowo. Przykładem Stany Zjednoczone, gdzie Departament Wojny przeznaczył 75 mld dolarów na rozwój systemów dronowych i antydronowych w ciągu roku. Oczywiście trudno porównywać potencjał i budżet obu państw, ale jedno widać wyraźnie.

- Widzimy, co się dzieje po amerykańskich atakach w Iranie. Amerykanie zagapili się, nie byli przygotowani do zwalczania irańskich dronów. Lekcją dla nas powinien być ich sposób myślenia. Szybko zorientowali się, że mają dziurę w tych kompetencjach i natychmiast zaczęli ja zapełniać, nie dyskutując latami, nie ogłaszając wielomiesięcznych dialogów technicznych - proponuje Piotr Żelazek. 

Rząd dotrzymał słowa i zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami, zabezpieczył 7 mld zł dla MSWiA na modernizację i doposażenie służb mundurowych. To środki, których formacje nie mogły otrzymać z funduszu SAFE po prezydenckim wecie Karola Nawrockiego.

Część z nich ma zostać przeznaczona na zakup nowoczesnych systemów antydronowych.

Problem w tym, że realne uruchomienie finansowania nastąpi dopiero za dwa lata. Politycznie to sukces, ale operacyjnie oznacza to kolejne opóźnienie programu i wygodne alibi dla administracji, by przez najbliższe miesiące nie robić niczego, co wymagałoby szybszych decyzji.