• Podczas wojny z Rosją Ukraina rozwinęła m.in. zupełnie nowe narzędzia walki, tworząc w ciągu dwóch lat najbardziej dynamiczny ekosystem dronów na świecie.
• Izrael, który może o wiele więcej niż Ukraina, również korzysta z doświadczeń. Nowe technologie uzbrojenia rodzą się w ogniu.
• Dziś producenci uzbrojenia sprawdzonego w boju podbijają świat. Jakie najnowocześniejsze systemy potwierdzają ich renomę i zapewniają eksport?
• O innowacyjnym uzbrojeniu będziemy rozmawiać na konferencji "Przemysł dla obronności", która 14 października 2026 r. zostanie zorganizowana w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach.

- Przyzwyczajamy się do wojny - mówi WNP. gen. prof. Bogusław Pacek. - Zawsze gdzieś jest jakaś wojna. Tak jest od wieków. Dlatego konflikty nam już spowszedniały, zwłaszcza że przez dekady toczyły się poza Europą. Dziś wojna wróciła tu, gdzie nikt nie chciał jej widzieć, przypominając nam, że nie jest już czymś odległym i trudno ją ignorować, jak to robiliśmy przez lata. Uderzenie rosyjskiej rakiety manewrującej Ch-101 na terytorium Polski 30 lipca 2026 r. w rejonie wsi Tarnawy-Kolonii na Lubelszczyźnie znowu nam o tym przypomniało - dodaje.

Można się dziwić fascynacji towarzyszącej zakupowi każdej ulepszonej broni do zabijania większej liczby żołnierzy i cywilów, jak i społecznemu poparciu na wydawanie gigantycznych pieniędzy na ich zakup, nie mówiąc już o okrucieństwach każdego konfliktu. Z drugiej strony wojna od wieków jest „wylęgarnią” coraz lepszych systemów zabijania. To w czasie konfliktów rodzą się najbardziej przełomowe innowacje w uzbrojeniu.

Historia zna to aż nazbyt dobrze: radary, silniki odrzutowe, rakiety balistyczne, drony - wszystkie te technologie powstały lub dojrzały w warunkach konfliktu. Potwierdza to obecnie Ukraina i Izrael. Te dwa państwa żyjące w cieniu rakiet stały się laboratoriami nowoczesnej wojny, tworząc technologie, których dziś brakuje nawet w armiach NATO. Podczas wojny z Rosją Ukraina rozwinęła m.in. zupełnie nowe narzędzia walki, tworząc w ciągu dwóch lat najbardziej dynamiczny ekosystem dronów na świecie.

Przykładem drony kamikaze dalekiego zasięgu (1000-3000 km), jak Siczen - zasięg 1400 km, głowica 40 kg, Liutyi - do 2000 km, głowica 50-75 kg czy najnowszy system, o zasięgu 1600 km, głowica 120 kg - FP‑1.

Sławne stały się też ukraińskie drony morskie, jak Sea Baby o zasięgu 800 do ponad 1000 km. poruszające się z prędkość: 70-90 km/h i przenoszące ładunek: 200-450 kg, a także rakiety manewrujące Flamingo o zasięgu 3000 km z głowicą o wadze 1 tony.

Ukraina i Izrael wyznaczają nowe standardy w dronach, antydronach i broni dalekiego rażenia

Obecnie z ukraińskich technologii dronowych i antydronowych korzysta wiele krajów i mocarstw, z USA włącznie. Ukraina wytwarza też systemy walki elektronicznej neutralizujące rosyjskie bezzałogowce powietrzne oraz technologie dalekiego rażenia, jak i pociski o zasięgu 700-1000 km, a nawet już o zasięgu do 2,5 tys. km, których europejskie państwa NATO wciąż nie mają. Co kwartał na froncie pojawiają się bezzałogowce w nowej konfiguracji.

Niedawno kilkanaście państw europejskich zdecydowało się rozwijać i produkować wspólnie z Ukrainą nowe pociski antybalistyczne, systemy przechwytywania rakiet balistycznych i manewrujących, dronów uderzeniowych i broni hipersonicznej z wykorzystaniem technologii oraz doświadczeń ukraińskich w tych obszarach.

Pocisk manewrujący FP-5 o zasięgu do 3 km., fot. MON Ukrainy

Drugim krajem, którego innowacyjne systemy uzbrojenia wyprzedzają standardy, jest Izrael. W dużej mierze to one sprawiły, że niewielki Izrael, uwikłany w nieustające wojny na Bliskim Wschodzie, stał się lokalnym mocarstwem w tym regionie.

Izrael - bez rakiet i dronów spadających codziennie na miasta, jak w Ukrainie oraz dzięki gigantycznej pomocy USA, o której nie tylko Ukraina nawet nie marzy, może więcej. W każdym razie dziś armie NATO kupują technologie, które powstały w warunkach wojny. Świat patrzy na Kijów i Tel Awiw.

Ponieważ wojna przeniosła się w powietrze, to priorytetem stały się najnowocześniejsze rozwiązania precyzyjnego rażenia dalekiego zasięgu, wywiadu lotniczego, łączności, cyberbezpieczeństwa, satelitów, obrony powietrznej i zwalczania bezzałogowych statków powietrznych.

Izraelska obrona powietrzna wchodzi w erę laserów i precyzyjnych przechwyceń

Przypomnijmy najważniejsze. W grudniu 2025 r. Rafael dostarczył Siłom Obronnym Izraela system laserowy dużej mocy Iron Beam 450, co oznaczało pierwsze w świecie operacyjne wdrożenie laserowego systemu przechwytywania celów powietrznych.

Iron Beam zintegrowany z architekturą zarządzania walką Iron Dome umożliwia dowódcom zwalczanie nadlatujących zagrożeń pociskami przechwytującymi lub laserem w oparciu o rodzaj i warunki zagrożenia. Niedawno Rafael Advanced Defense Systems poinformował, że pomyślnie zakończył testy zaawansowanego systemu obrony powietrznej Spyder, wyposażonego w pociski I-Derby ER i I-Derby LR.

System został zaprojektowany do przechwytywania szerokiego spektrum zagrożeń powietrznych, a dzięki modułowej architekturze i zdolnościom sprawdzonym w boju, Spyder zapewnia skuteczną ochronę zasobów strategicznych zarówno stacjonarnych, jak i mobilnych, nawet w warunkach skomplikowanych ataków powietrznych i zmieniającej się rzeczywistości operacyjnej.

Testy obejmowały integrację aktualizacji opartych na wnioskach wyciągniętych z wojny w Izraelu oraz doświadczeniach operacyjnych zgromadzonych na innych teatrach działań na całym świecie, w ramach zwiększenia jego możliwości i adaptacji systemu do zmieniającej się rzeczywistości operacyjnej.

Spyder z powodzeniem przechwycił wiele zagrożeń, w tym bezzałogowe statki powietrzne (UAV) o niskiej sygnaturze radiolokacyjnej, przeprowadzając bezpośrednie i precyzyjne uderzenie kinetyczne.

Ten mobilny system obrony powietrznej jest elementem izraelskiej wielowarstwowej obrony powietrznej i cały czas jest ulepszany i aktualizowany do wciąż zmieniających się zagrożeń na polu walki. Jego sprawdzone w boju zdolności, elastyczność operacyjna i ciągły rozwój uczyniły go jednym z wiodących systemów obrony powietrznej na świecie. Stanowi on podstawę oferty mobilnej obrony powietrznej krótkiego i średniego zasięgu.

Rekordowe kontrakty w Europie i przełomowe systemy antydronowe

Skuteczność izraelskiej tarczy powietrznej spowodowała, że systemami, które ją tworzą, jak Iron Dome, David's Sling i Spyder, zainteresowanych jest wiele państw, w tym USA, budujące swoją tarczę powietrzną - Golden Dom (Złotą Kopulę). System jest eksploatowany przez państwa całego świata – w Azji w kilku państwach regionu, Afryce, Ameryce Łacińskiej. Jego zakupem są też zainteresowane państwa środkowej i południowej Europy, jak również państwa członkowskie NATO i Unii Europejskiej, które wybrały go do ochrony swoich zasobów strategicznych.

Przykładowo Rumunia podpisała największy kontrakt w historii Rafaela wart ponad 2 mld euro na ten system z rakietami Python‑5, I‑Derby ER. Nastąpiło to po wcześniejszym wyborze tego systemu przez Republikę Czeską, z którą Ministerstwo Obrony i Rafael podpisały umowę na dostawy w 2020 r. Ich zakup analizuje Grecja.

Firma ma też ciekawe rozwiązania dotyczące zwalczania bezzałogowych statków powietrznych. W 2025 r. pokazała po raz pierwszy kilka systemów antydronowych, systemy Sky Dart, Hunter Eagle i Ghost Hunter, które zapewniają siłom zbrojnym przystępne cenowo, niezawodne opcje do bezpośredniego zwalczania statków powietrznych i są uzupełnieniem rozwiązań w zakresie walki elektronicznej i sprawdzonych boju systemów energii kierowanej.

Na tegorocznych targach Farnborough Airshow 2026 w Wielkiej Brytanii Rafael pokazał po raz pierwszy system Litening 5, najpowszechniej stosowany na świecie zasobnik naprowadzający, wykorzystywany w ponad 25 typach samolotów w siłach powietrznych 28 krajów. Okazało się, że ta kapsuła celownicza ma ogromny potencjał.

ROCKS - pocisk rakietowy powietrze-ziemia dalekiego zasięgu do niszczenia głęboko ukrytych celów o wzmocnionej konstrukcji, fot. MON Izraela

Litening 5 przekształcił się z zasobnika umożliwiającego precyzyjne uderzenia w system prawdziwie wielozadaniowy, zapewniający automatyczne wykrywanie, śledzenie, identyfikację i naprowadzanie na cel dla szerokiej gamy typów pocisków. Rafael zaprezentował dowody operacyjne na to, jak Litening 5, który sprostał zagrożeniu drenowemu, wspierając setki udanych przechwyceń bezzałogowych statków powietrznych na wielu aktywnych teatrach działań.

System ten w misji zwalczania bezzałogowych statków powietrznych obejmuje automatyczne wykrywanie, śledzenie, identyfikację i naprowadzanie na cel w celu przechwycenia szybko poruszających się zagrożeń powietrznych, skracając czas od pierwszego wykrycia do skutecznego ataku.

Po namierzeniu celu wskaźnik laserowy otwiera pole manewru dla wielu typów amunicji, w tym pocisków kierowanych radarowo, pocisków naprowadzanych termicznie i rakiet kierowanych laserowo, dając operatorom elastyczność w reagowaniu proporcjonalnie do każdego zagrożenia, otwiera drogę do zwalczania małych zagrożeń powietrznych na dużą skalę, zachowując jednocześnie pełen zakres opcji pocisków dla zagrożeń wyższej klasy.

Nowa generacja inteligentnych efektorów zmienia zasady wojny

Ważnym rozwiązaniem na obecne zagrożenia są też systemy rakietowe pozwalające precyzyjnie uderzać spoza zasięgu obrony powietrznej przeciwnika i razić na dużą odległość cele, nawet w rejonach pozbawionych sygnału GPS. To sprawdzony w boju Spice 250 - precyzyjna amunicja szybująca nowej generacji dalekiego zasięgu, odporna na zakłócenia GPS co jest absolutnie kluczowe w wojnie elektronicznej.

Ten lekki, inteligentny efektor o zasięgu do 100 km zamienia zwykłe bomby w precyzyjne pociski dalekiego rażenia bez konieczności wchodzenia samolotu w strefę obrony przeciwnika. Wspierany przez funkcję automatycznego rozpoznawania wyznacza nowy standard w zakresie uzbrojenia, umożliwiając samolotom autonomiczne atakowanie wielu celów podczas jednego lotu bez konieczności użycia GPS lub namierzania laserowego.

Natomiast Rocks to pocisk rakietowy powietrze-ziemia dalekiego zasięgu, zoptymalizowany pod kątem zwalczania celów o wzmocnionej konstrukcji i głęboko ukrytych. Warto też wspomnieć o pocisku manewrujący piątej generacji ICE Brea, sterowanym sztuczną inteligencją, wykorzystujący algorytmy AI w wielu urządzeniach. Łączy on niską sygnaturę radiolokacyjną i układ nawigacji ze śledzeniem ukształtowania terenu, aby zapewnić precyzyjne uderzenie na dystans do 300 km w każdych warunkach pogodowych.

W czasie wojny producenci uzbrojenia zarabiają bajońskie sumy, uczeni dostają pieniądze na najdroższe badania. Jedynie ci, którym te coraz nowocześniejsze rakiety i bomby mogą polecieć na głowy, nie muszą być tym ukontentowani, ale ich opinia w tym przypadku liczy się najmniej. Jest jednak światełko w tym tunelu.

Tak jak broń atomowa przyczyniła się do tego, że nie doszło do kolejnej wojny światowej, tak posiadanie najnowocześniejszych systemów uzbrojenia przez państwa indywidualne, jak i w sojuszu może stanowić siłę odstraszającą od wojny konwencjonalnej. Agresorowi nie będzie się opłacać jej wywoływać.