• Kukurydza od początku sezonu walczy z okresowym niedoborem wody.
• Jej reakcja na deficyt wody zależy przede wszystkim od fazy rozwojowej, w której pojawia się stres. Groźna jest także teraz w okresie nalewania ziarna. 
• Słabną plantacje z wypracowanym potencjałem, gdyż przedwcześnie rośliny zaczynają zasychać. 

Pierwsze problemy pojawiły się już w okresie siewów. W wielu regionach gleba była bardzo sucha, a rolnicy często siali w pył. Próbowano umieszczać ziarno głębiej, aby znaleźć choć trochę wilgoci. W efekcie wschody miejscami były opóźnione, a roślinom brakowało początkowego wigoru.

Kolejnym trudnym momentem był czerwiec. Temperatury lokalnie sięgały 40°C, co przy niedoborze wody oznaczało dla kukurydzy bardzo silny stres. Na części plantacji pojawiały się poparzenia liści. Szczególnie mocno reagowały rośliny wcześniej uszkodzone przez herbicydy oraz kukurydza uprawiana na lekkich glebach, gdzie woda szybko stawała się czynnikiem ograniczającym transpirację.

Na szczęście w czasie największych upałów większość plantacji nie weszła jeszcze w kluczową fazę kwitnienia. Późniejsze opady pozwoliły roślinom częściowo odbudować kondycję i kontynuować rozwój.

Lipcowe opady poprawiły kondycję plantacji

Sytuacja jest jednak bardzo zróżnicowana regionalnie. Lipiec przyniósł kolejne okresy bez opadów, ale w niektórych regionach pojawiły się również większe deszcze. Dla kukurydzy był to bardzo ważny moment.

Przykładowo w centralnej Polsce kondycja plantacji poprawiała się po każdym większym opadzie. Dostępna w glebie woda pozwoliła częściowo nadrobić skutki wiosennej suszy. Rośliny weszły w wiechowanie w zdecydowanie lepszej kondycji, a w wielu przypadkach kolby zostały dobrze zaziarnione.

W sprzyjających warunkach znamiona nie wysychały, a pyłek zachowywał żywotność. Dzięki temu proces zapylania przebiegał prawidłowo. Lokalnie problemem pozostało jednak niedostateczne zaziarnienie końcówek kolb.

Nie wszędzie sytuacja wyglądała tak dobrze. Szczególnie w części południowych regionów kraju opadów było mniej, co lokalnie przełożyło się już na problemy z zaziarnieniem. Braki są widoczne na kolbach.

Susza w kukurydzy na ziarno wg IUNG-PIB. 8. raport suszowy Teraz liczy się woda na nalewanie ziarna

Obecnie sytuacja może się jeszcze zmieniać. Przechodzące przez Polskę fronty burzowe przynoszą miejscami intensywne opady. Tam, gdzie kukurydza otrzyma odpowiednią ilość wody, nadal jest szansa na dobre wypełnienie ziarna.

Problem pojawia się jednak na plantacjach, na których wilgoci zaczyna brakować właśnie teraz – w okresie nalewania ziarna.

Zapotrzebowanie kukurydzy na wodę jest w tym okresie bardzo wysokie. Przyjmuje się orientacyjnie, że w lipcu potrzebuje ona około 70 mm opadu, w sierpniu 65 mm, a we wrześniu około 50 mm. Rzeczywiste potrzeby zależą oczywiście od przebiegu pogody, gleby, obsady i potencjału plantacji, ale pokazuje to skalę zapotrzebowania wodnego kukurydzy w drugiej części sezonu.

Każde większe odstępstwo od optymalnego zaopatrzenia w wodę może w tym okresie odbić się na plonie.

Kukurydza zaczyna zasychać od dołu

Na części plantacji już teraz widać pierwsze objawy przyspieszonego starzenia się roślin. Kukurydza zaczyna zasychać od dołu, jaśnieje lub matowieje, co przy niedoborze wody może oznaczać przedwczesne ograniczenie wegetacji.

Roślina, która nie ma dostępu do odpowiedniej ilości wody, zaczyna ograniczać powierzchnię aktywnych liści. W efekcie zmniejsza się powierzchnia prowadząca fotosyntezę, a do rozwijających się ziarniaków trafia mniej asymilatów.

Ma to szczególne znaczenie właśnie teraz, kiedy ziarno powinno intensywnie przyrastać na masie. Jeżeli kukurydza z powodu suszy przedwcześnie zakończy wegetację, okres nalewania ziarna może zostać skrócony. Wówczas ziarniaki nie zdążą osiągnąć swojej potencjalnej masy, nawet jeśli kolba została wcześniej dobrze zaziarniona.

Dane z badań nad kukurydzą wskazują, że susza występująca po kwitnieniu do dojrzałości wpływa przede wszystkim na masę ziarna. Przy silnym stresie wodnym w tym okresie straty plonu mogą sięgać około 20–30 proc., przy czym znaczenie ma zarówno długość, jak i moment wystąpienia suszy.

W innych doświadczeniach stres wodny po kwitnieniu powodował również spadek masy pojedynczego ziarniaka, a wielkość strat zależała od terminu i nasilenia niedoboru wody.

Kolba jest już zaziarniona, ale plon nie jest jeszcze „gotowy”

Dlatego ocena plantacji wyłącznie na podstawie liczby ziarniaków w kolbie może być dziś myląca. Nawet dobrze zaziarniona kolba nie gwarantuje jeszcze wysokiego plonu.

O końcowym wyniku zdecyduje teraz między innymi to, czy roślina utrzyma zielone liście i będzie mogła efektywnie prowadzić fotosyntezę oraz przekazywać asymilaty do ziarniaków.

Jeżeli w najbliższych tygodniach pojawią się regularne opady, część plantacji może jeszcze bardzo dobrze wykorzystać zgromadzony potencjał. Jeżeli natomiast kukurydza przejdzie przez okres intensywnego nalewania ziarna w warunkach silnego deficytu wody, należy liczyć się przede wszystkim ze skróceniem okresu nalewania, spadkiem masy ziarniaków, niższą MTZ i w konsekwencji niższym plonem.