Na tientallen jaren verbieden, handhaven en strenger straffen zijn drugs nog steeds overal verkrijgbaar. Sterker nog, veel middelen zijn makkelijker verkrijgbaar en goedkoper dan ooit. De grootste winnaar lijkt niet de samenleving, maar de georganiseerde criminaliteit.

Begrijp me niet verkeerd. Ik ben absoluut geen voorstander van het vrijgeven van (alle) drugs. Ook cannabis is een genotsmiddel waar je zorgvuldig mee om moet gaan. Net als alcohol vraagt het om kennis en voorzichtigheid. Ik zie dagelijks bij onze klanten wat cannabis voor mensen kan betekenen. Daardoor ben ik overtuigd van de medicinale eigenschappen. Tegelijkertijd gebruiken veel mensen cannabis recreatief. Daarom moeten we eerlijk zijn over de risico’s én zorgen voor goede voorlichting.

Wat mij al jaren bezighoudt, is dat problematisch gebruik zelden alleen door het middel ontstaat. Vaak liggen daar pijn, trauma, eenzaamheid of gebrek aan perspectief onder. Als we verslaving echt willen aanpakken, moeten we de discussie verschuiven van straf naar zorg, preventie en bouwen aan een liefdevollere samenleving.

Neem de vape als voorbeeld. Sinds het verbod is de illegale handel niet afgenomen, maar explosief gegroeid. Vooral onder jongeren is het gebruik ongekend populair. En dat is zorgelijk.

Waar legale vapes nog onder toezicht stonden, is de controle nu vrijwel verdwenen. Wat overblijft, is een illegale markt waarin niemand precies weet wat er wordt verkocht. Uit steeds meer onderzoeken blijkt dat illegale vapes vaak vervuild zijn met synthetische stoffen, zware metalen en schadelijke bestanddelen.

De controle is verdwenen, het is een verdienmodel geworden voor de straathandel en voor jongeren extra aantrekkelijk omdat het verboden is. Voor ze het weten, zijn ze zo afhankelijk dat ze niet meer zonder kunnen. Dat komt mede doordat veel illegale vapes verslavender zijn gemaakt dan de legale varianten ooit waren.

Wat nu gebeurt met vapes, kun je één op één doortrekken naar cannabis. Als je een markt wegdrukt, verdwijnt die markt niet. Je geeft haar uit handen.

Precies dat zie je bij gemeenten die denken dat zij met nulbeleid het probleem oplossen. Cannabis verdwijnt niet omdat je geen coffeeshop wil. De verkoop verplaatst zich naar de straat, waar softdrugs en verwoestende harddrugs vaak hand in hand gaan.

Een drugsvrije samenleving is een mooi ideaal, maar ook een utopie. Mensen gebruiken al duizenden jaren genotsmiddelen en zullen dat blijven doen. De vraag is niet óf mensen middelen gebruiken, maar hoe we daar als samenleving verstandig mee omgaan.

Wat mij betreft ligt de oplossing niet in nog meer repressie, maar in regulering, voorlichting, preventie en het bouwen aan een samenleving waarin minder mensen hoeven te vluchten voor hun werkelijkheid.

Het is tijd om niet langer oorlog te voeren tegen drugs, maar vrede te sluiten met de realiteit.

Reageren op dit artikel is niet meer mogelijk (reageren kan tot 7 dagen na publicatie).