Былы палітвязень і блогер Мікола Дзядок у новым выпуску ТОКу прызнаўся, што загаварыў па-беларуску ў апошнія тыдні свайго зняволення. Прычым ініцыятыва ішла не ад яго.

Мікола Дзядок. Скрын відэа: TOK_talk / YouTube

Блогер і адзін з лідараў анархісцкага руху Мікола Дзядок быў арыштаваны 11 лістапада 2020 года. Яму прысудзілі пяць гадоў калоніі. А перад заканчэннем тэрміну, 4 красавіка 2025 года, перавялі ў СІЗА №1 у межах новай крымінальнай справы па артыкуле 411 — за «злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі калоніі». Аднак ужо 11 верасня таго ж года ён выйшаў на волю разам з іншымі 51 палітвязнямі ў рамках здзелкі з амерыканцамі і адразу ж быў прымусова выдвараны ў Літву.

Мікола згадвае, што апошнія амаль паўгода правёў у Калядзічах разам з «дзедам з маленькага горада».

«П'яніца, але нармальны», — заўважае Дзядок і тлумачыць, што яго звычайна саджалі з такімі людзьмі, з якімі, паводле меркавання адміністрацыі, ён не змог бы стварыць нейкую «рэвалюцыйную ячэйку» ў камеры. Таму яму падсадзілі мужчыну, які сп'яну парэзаў свайго сабутыльніка. Дзядок лічыўся «рэцыдывістам», таму і суседзі ў яго былі адпаведныя — значыць, і ў дзеда была ўжо не першая судзімасць. 

«[Ён] на адхадняку быў. Адыходзіў паступова. Але як чалавек ён быў прытомны, някепскі. То-бок не дэградаваны. Дзесьці і кніжкі нават чытаў. Электрыкам працаваў у сябе ў гарадку», — працягвае блогер.

Дзядок згадвае, што ў камеры было тэлебачанне, таму размовы часта заходзілі пра палітыку. Аднак, як запэўнівае блогер, свайго сукамерніка яму не трэба было агітаваць:

«Ён проста паразмаўляў са мной дзень, другі, трэці і пачуў, за што я сяджу. У нас у Беларусі дагэтуль многія людзі не разумеюць, што цябе могуць пасадзіць за тэлеграм-канал, за лайк, за каментар. Для яго гэта быў шок, што такія людзі, як я, сядзяць у турме».

Як сцвярджае блогер, яны «жылі добра, было паразуменне».

«І раптам ні з таго, ні з сяго зранку ён на туалеце курыць і выдае мне такую фразу: «Размаўляй са мной па-беларуску». Я такі: «Окей». Мне два разы паўтараць не трэба. І з гэтага моманту я пачаў. Ён спрабаваў таксама ў адказ па-беларуску, але ў яго нічога не выходзіла», — расказвае блогер.

Паводле Дзядка, апошнія два тыдні перад вызваленнем ён размаўляў са сваім сукамернікам па-беларуску. Мікола згадвае, што прапаноўваў мужчыну для пачатку перайсці на беларускую мову толькі на палову дня, каб «навучацца паціху». Аднак той не пагадзіўся і заявіў:

«Не, давай цэлы дзень. Я хачу слухаць беларускую мову».

Блогер мяркуе, што ў той момант у чалавека, магчыма, раптам прачнулася беларускасць.

Пазней, успамінаючы дзень свайго вызвалення, Дзядок расказаў пра нечаканую сустрэчу ў КДБ:

«Потым настаў дзень майго вызвалення. (…) Прывозяць мяне ў КДБ, заводзяць у так званы «стакан» — гэта камера ў форме труны. (…) Я стаяў тварам да сцяны. Заводзяць чалавека. (…) Паварочваюся, і перада мной Зміцер Дашкевіч. Мы з ім абняліся. І я зразумеў, што гэта знак».

Як сцвярджае Дзядок, ужо на наступны дзень пасля вызвалення, знаходзячыся ў Вільні, ён пачаў даваць інтэрв'ю, размаўляць з журналістамі і каментаваць падзеі. Тады ж, паводле яго слоў, ён прыняў для сябе канчатковае рашэнне:

«І я проста сам сабе сказаў: «У мяне няма ніводнай прычыны вяртацца да расійскай мовы».

Усе навіны →