Zuzendaria: Bryan Fogel

Urtea: 2017

Herrialdea: AEB

Iraupena: 120 min.

Generoa: Dokumentala

2017ko dokumental estatubatuarra da, Bryan Fogelek zuzendariaren ekitetik sorturikoa. Hasieran, kirol-dopinari buruzko esperimentu pertsonal gisa planteatu zuen: txirrindularitza amateurreko lasterketa batean errendimendua hobetzeko debekatutako substantziak erabiliz, dopin-kontrolak gainditu ote zitzakeen egiaztatu nahi zuen. Esperimentu horretarako, Grigory Rodchenkovekin jarri zen harremanetan, garai hartan Errusiako dopinaren aurkako laborategiko zuzendari ohia.

Dokumentalaren norabidea, ordea, erabat aldatu zen 2015ean. World Anti-Doping Agencyk argitaratutako txosten batek agerian utzi zuen Errusian estatuak babestutako dopin-programa sistematikoa zegoela. Rodchenkovek erabaki zuen gertatutakoaren berri ematea, eta Fogelen kameraren aurrean azaldu zuen nola manipulatzen ziren milaka lagin biologiko, eta nola parte hartzen zuten kirol-erakundeek eta estatuko hainbat egiturek iruzur horretan. Bada, saiakera pertsonal izan behar zuen hori, nazioarteko eskandalu erraldoi baten ate bilakatu zen ustekabean: Rodchenkovek pilatutako testigantza eta dokumentuek Errusiar estatuak babestutako dopin-sare antolatu bat utzi zuten agerian, eta baita kirolaren historiako iruzur handienetako bat azaleratu ere.

Bada, lanak bereziki azaltzen du 2014ko Winter Olympicsetan erabilitako sistema. Rodchenkoven arabera, gauez laborategiko horma sekretu baten bidez kirolarien gernu-laginak ordezkatzen zituzten, aurrez gordetako lagin garbiekin. Operazio horretan segurtasun-zerbitzuetako kideek ere parte hartu zutela azaldu zuen, Errusiak ahalik eta domina kopuru handiena lortzeko helburuarekin.

Filmak, beraz, bi kontakizun uztartzen ditu. Alde batetik, dopinaren inguruko esperimentu zientifiko eta pertsonala erakusten du; bestetik, thriller politiko baten antzera garatzen den ikerketa, non Rodchenkov salatzaile bihurtzen den eta bere segurtasuna arriskuan jartzen den. Hain zuzen ere, ikus daiteke nola AEBetara ihes egiten duen eta lekuko babestu bihurtzen den, bere testigantzek nazioarteko politikan eta kirol arloan sekulako ondorioak eragiten dituzten bitartean.

Dokumentalak harrera bikaina izan zuen nazioartean. Sundance Film Festivalen estreinatu zen, eta 2018an Dokumental Onenaren Oscar saria irabazi zuen. Kritikak bereziki goraipatu zituen ikerketaren garrantzia, Rodchenkoven testigantzen balioa eta kontakizunaren erritmoa. Azken hamarkadetako ikerketa-dokumental esanguratsuenetako bat bihurtu da, eta eragin zuzena izan du nazioarteko dopinaren aurkako politiketan eta Errusiako kirolari buruzko ondorengo ikerketetan.

NETFLIX plataformaren eskaintzan dago eskuragarri.