• W 2025 roku Polacy opuścili z powodu zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania ponad 34 mln dni pracy.
• To o 12,4 proc. więcej niż rok wcześniej i aż o 23,2 proc. więcej niż w 2020 roku, czyli w roku, w którym świat mierzył się z pandemią Covid-19.
• Poprosiliśmy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), aby wskazał, jakie konkretnie choroby kryją się pod nazwą "zaburzeń psychicznych". Najczęściej lekarze diagnozują ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne. W ubiegłym roku Polacy spędzili przez to 12 560 271 dni na L4.

Depresja, stres, stany lękowe czy innego rodzaju zaburzenia psychiczne stają się jednym z największych wyzwań zdrowotnych XXI wieku. Z ubiegłorocznych danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że już ponad miliard ludzi na świecie cierpi na różnego rodzaju problemy psychiczne.

Polska na tym tle nie jest wyjątkiem. Także u nas są one coraz częstszą przyczyną zwolnień chorobowych, a Polacy spędzają na tego typu L4 coraz więcej dni. Jak duża jest skala tego zjawiska? By odpowiedzieć na to pytanie, poprosiliśmy Zakład Ubezpieczeń Społecznych o zebranie szczegółowych danych na temat liczby wystawionych zaświadczeń lekarskich oraz liczby dni, jakie Polacy spędzili na L4 z tytułu zaburzeń psychicznych oraz zaburzeń zachowania. W obydwu tych przypadkach widać wyraźne wzrosty.

Skala zmian jest szczególnie widoczna, gdy zestawimy dane dotyczące zdrowia psychicznego z ogólną absencją chorobową. W 2020 roku, kiedy świat mierzył się z pandemią koronawirusa, w Polsce z tytułu zaburzeń  psychicznych lekarze wystawili 1 455 777 zaświadczeń. W 2025 roku było to już 1 758 554 zaświadczeń. To o 302 777 zwolnień więcej. Oznacza to, że w ciągu pięciu lat ich liczba wzrosła o ok. 21 proc.

Tymczasem Polacy w 2020 roku na L4 spędzili w sumie 256 mln dni. W 2025 roku było to niespełna 242 mln; to spadek o około 5,5 proc. W przypadku zaburzeń psychicznych trend wygląda zupełnie inaczej. W 2020 roku odpowiadały one za 27,6 mln dni absencji. Rok później liczba ta spadła do 25,2 mln, a w 2022 roku do 23,8 mln.

Od tego momentu nastąpił jednak wyraźny zwrot. W 2023 roku Polacy z powodu tych chorób spędzili na L4 już 26,1 mln dni, rok później ponad 30,3 mln, a w 2025 roku - 34,1 mln.

- Doskonale widzę te wzrosty w swoim gabinecie - przyznaje psycholog i konsultant biznesowy Patryk Wójcik. - Coraz więcej osób zgłasza się do mnie z poczuciem przeciążenia, chronicznego napięcia czy trudnościami w radzeniu sobie ze stresem. Oczywiście wiem, że doświadczenie gabinetowe nie jest reprezentatywne dla całej populacji, jednak moim zdaniem warto zwrócić uwagę na jeszcze jedno zjawisko: dziś o zaburzeniach psychicznych mówi się znacznie łatwiej niż jeszcze kilkanaście lat temu. Po prostu są one w mniejszym stopniu tematem tabu, a ludzie lepiej rozpoznają własne przeciążenie i częściej potrafią nazwać to, czego doświadczają. To może sprawiać, że zaburzenia psychiczne stają się również bardziej widoczne - podkreśla rozmówca PulsHR.

Poprosiliśmy ZUS również o wskazanie, jakie konkretnie choroby kryją się pod nazwą "zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania". Okazuje się, że w tej grupie najczęściej to stres jest jednym z największych wyzwań.  Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne były powodem, przez który Polacy spędzili na L4 w ubiegłym roku dokładnie 12 560 271 dni. Następne były zaburzenia lękowe (6 554 585 dni) oraz epizody depresyjne (6 416 779 dni).

Na te choroby związane ze zdrowiem psychicznym Polacy biorą L4 najczęściej (dane z 2025 roku):

• Epizod depresyjny - 6 416 779 dni nieobecności;
• Zaburzenia depresyjne nawracające - 2 986 602 dni nieobecności;
• Uporczywe zaburzenia nastroju (afektywne) - 186 001 dni nieobecności; 
• Inne zaburzenia nastroju (afektywne) - 255 427 dni nieobecności; 
• Zaburzenia lękowe w postaci fobii - 53 623 dni nieobecności;
• Inne zaburzenia lękowe - 6 554 585 dni nieobecności;
• Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne (nerwica natręctw) - 161 305 dni nieobecności;
• Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne - 12 560 271 dni nieobecności;
• Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne) - 18 401 dni nieobecności;
• Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną (somatoform disorders) - 234 819 dni nieobecności;
• Inne zaburzenia nerwicowe - 849 028 dni nieobecności;
• Zaburzenia odżywiania - 15 041 dni nieobecności;
• Nieorganiczne zaburzenia snu - 31 427 dni nieobecności.

- Gdy pytam pracowników, co ich najbardziej obciąża, rzadko słyszę o jednym konkretnym wydarzeniu. Najczęściej mówią o stanie, który trwa od miesięcy: ciągłym pośpiechu, kolejnych terminach i poczuciu, że trzeba stale udowadniać swoją wartość. To pokazuje, że największym źródłem obciążenia psychicznego jest dziś przewlekła presja, a nie pojedynczy kryzys - komentuje w rozmowie z PulsHR Michał Pajdak z platformy ePsycholodzy.

Pytany, dlaczego to stres najczęściej stoi u źródła problemów ze zdrowiem psychicznym, wyjaśnia, że jest on mechanizmem, który dotyczy każdego z nas i działa praktycznie bez przerwy. Nie każdy doświadczy traumy czy poważnej straty, ale każdy codziennie mierzy się z presją, terminami, niepewnością i konfliktami. Natomiast organizm lepiej radzi sobie z krótkotrwałym stresem. Działa na nas mobilizująco, ale po tym przychodzi odpoczynek.

- Problem pojawia się wtedy, gdy napięcie nie ustępuje, bo po jednym terminie od razu przychodzi następny, a telefon służbowy dzwoni także wieczorem. Wtedy nie ma kiedy się zregenerować i zaczyna się to, co badani opisują najczęściej: wyczerpanie, brak energii i spadek motywacji - tłumaczy mechanizm problemu.

Do tego dochodzą kolejne czynniki. Pierwszym są relacje w pracy, które często pozostawiają wiele do życzenia. Skoro bowiem ponad połowa pracowników (52 proc.) doświadczyło w pracy mobbingu (dane z raportu Koalicji bezpieczni w Pracy "Bezpieczeństwo Pracy w Polsce 2025. Mobbing, depresja, stres 2.0, czyli zagrożenia w polskich firmach"), to sytuacja pozostawia wiele do życzenia.

Drugą sprawą, na jaką zwraca uwagę nasz rozmówca, jest niepewność finansowa, która powoduje, że ludzie boją się zwolnić tempo i przyznać, że nie dają rady.

Trzecią jest zacieranie się granicy między pracą a domem, szczególnie przy pracy zdalnej. Wiele osób praktycznie nigdy nie wychodzi z pracy.

- Chcę podkreślić jedną rzecz. Ludzie nie wypalają się tylko dlatego, że mają dużo obowiązków. Wypalają się, gdy wysokim wymaganiom towarzyszy brak wpływu na własną pracę, brak docenienia i brak czasu na odpoczynek. Można pracować intensywnie i czuć satysfakcję, jeśli ma się poczucie sensu, kontroli i wsparcia. Bez tego nawet umiarkowane obciążenie z czasem staje się nie do udźwignięcia. Dlatego odpowiedzialności nie można zrzucać wyłącznie na pracowników i ich odporność psychiczną. Kluczowe są realistyczne oczekiwania, dobre przywództwo i kultura organizacyjna, w której odpoczynek nie jest traktowany jako słabość - podsumowuje Michał Pajdak.