De discussie over de opschuivende AOW-leeftijd wordt vaak gevoerd in termen van verlies. Langer werken voelt voor velen als iets dat ons wordt afgenomen: vrije tijd, rust, pensioen. Maar kijken we niet naar het verkeerde probleem?

Jeroen van Bommel | Foto: eigen archief

Misschien is niet de AOW-leeftijd het echte vraagstuk, maar het verouderde levensmodel dat we nog steeds hanteren.

Ons leven is grofweg ingedeeld in drie rigide fases:

1. fulltime leren;
2. fulltime werken;
3. fulltime met pensioen.

Die indeling stamt uit een tijd waarin levens korter waren, werk fysiek zwaarder was en kennis relatief stabiel bleef. De vraag is of dit model nog past bij de samenleving van nu.

We leven langer, blijven langer gezond en werken steeds vaker met ons hoofd in plaats van met onze handen. Tegelijkertijd verandert kennis sneller dan ooit. Toch doen we alsof leren iets is voor de eerste twintig jaar, werken voor de volgende veertig en betekenisvol zijn daarna vooral bestaat uit stoppen. We stoppen nu vaak op het moment dat ervaring, overzicht en relativeringsvermogen hun piek bereiken. Terwijl ik mij ook op latere leeftijd intellectueel wil blijven uitdagen, onderdeel wil blijven van de maatschappij en juist dát zie als een voorwaarde om gezond en vitaal ouder te worden.

Wat als we het levensmodel anders indelen? Als we leren, werken en leven in golven, gedurende ons hele leven? Niet langer doorbuffelen tot een harde eindstreep, maar geleidelijk anders werken. Bijvoorbeeld:

• vanaf een bepaalde leeftijd structureel minder uren;
• meer ruimte voor reflectie, mentorschap, maatschappelijke inzet;
• en werk dat beter past bij ervaring dan bij tempo.

Geen abrupte overgang naar pensioen, maar een zachte landing waarin we actief blijven, op een manier die past bij die levensfase.

Veel ervaren professionals verlaten de zorg vanwege pensioen. Niet omdat ze niet meer kunnen bijdragen, maar omdat het systeem maar één optie kent: alles of niets. Dat is zonde. Juist oudere professionals brengen rust en overzicht, moreel kompas, context en historisch besef, en het vermogen om complexe vraagstukken te duiden.

Als we serieus werk willen maken van duurzame inzetbaarheid vraagt dat niet alleen iets van individuen, maar vooral van organisaties en beleid.

Met technologie en met name AI kunnen we ruimte creëren voor een ander levensritme, kunnen we productiever werken. En dat opent de deur naar minder uren, met meer impact.

Stel je voor: ervaren professionals die minder uren werken, ondersteund door slimme systemen, waardoor hun kennis en oordeel maximaal tot hun recht komen. Niet meer tijd ruilen voor geld, maar waarde toevoegen met minder belasting.

De echte vraag is dus niet hoe we mensen langer aan het werk houden, maar hoe we een leven ontwerpen waarin werken, leren en bijdragen duurzaam samengaan.

Dat vraagt om:

• flexibiliteit in arbeid en sociale zekerheid;
• een andere kijk op loopbanen;
• en het loslaten van het idee dat stoppen het ultieme doel is.

Misschien wordt de opschuivende AOW‑leeftijd dan geen bedreiging, maar een uitnodiging om slimmer, menselijker en gezonder naar werk en ouder worden te kijken.

Hoe mooi zou het zijn als we niet langer praten over langer werken, maar over langer van waarde zijn?

Door Jeroen van Bommel MSc RC, directeur bedrijfsvoering & innovatie, ouderenzorgorganisatie Van Neynsel. Hij is een vooruitstrevende denker en inspirator op het snijvlak van innovatie (AI), leiderschap en strategie en spreker op Zorgvisie-congressen