De zorg verliest talent niet door gebrek aan liefde voor het vak, maar door gebrek aan ruimte om te ontwikkelen.

Eigen archief Esther Snoek

De discussie over het personeelstekort gaat bijna altijd over instroom. Hoe leiden we meer verpleegkundigen op? Hoe houden we de zorg aantrekkelijk voor nieuwe generaties? Veel minder aandacht gaat uit naar een andere vraag: waarom vertrekken de mensen die al voor de zorg hebben gekozen? Daar zit misschien wel de grootste blinde vlek.

In 2035 wordt een tekort geraamd van bijna 301.000 zorgprofessionals, zo stellen de ministers van VWS in hun recente beleidsbrief. Zij erkennen dat behoud onderdeel moet zijn van de oplossing.

Uit onderzoek van het Nivel blijkt dat meer dan vier op de vijf verpleegkundigen en verzorgenden trots zijn op het werk dat zij doen en dat zij met plezier naar het werk gaan. De betrokkenheid is er dus. Wat ontbreekt is niet motivatie maar perspectief.

Uit het landelijke uitstroomonderzoek van RegioPlus, waaraan bijna 18.000 zorgprofessionals deelnamen, blijkt dat gebrek aan ontwikkelmogelijkheden met 25,5 procent de belangrijkste vertrekreden is. Ook het Nivel ziet dat jongere medewerkers behoefte hebben aan meer ontwikkelruimte en loopbaanperspectief.

Ik herken dat. Als verpleegkundige wilde ik niet stoppen met patiëntenzorg. Integendeel, ik wilde juist méér bijdragen. Meedenken over verbeteringen, betrokken zijn bij beleid en helpen om de zorg toekomstbestendig te maken. Tot mijn verbazing ontdekte ik dat daar binnen bestaande functies nauwelijks ruimte voor was.

Ik spreek regelmatig verpleegkundigen die hetzelfde ervaren. Zij houden van hun vak, nemen graag verantwoordelijkheid voor verbetering, maar vinden binnen de bestaande structuur geen plek voor die ambitie. Juist daar wringt het.

Voor verpleegkundigen zijn er volop mogelijkheden om zich binnen het vak te ontwikkelen. Op de IC, de SEH of binnen de oncologie. Maar zodra ze willen bijdragen aan innovatie, kwaliteit of beleid, blijkt dat nauwelijks mogelijk. We vragen zorgprofessionals om mee te denken over de toekomst van de zorg, maar organiseren functies nog vaak alsof dat twee aparte activiteiten zijn. Daarmee dwingen we ambitieuze professionals te kiezen tussen hun professie en hun ontwikkeling.

Jongere generaties zoeken afwisseling, ontwikkeling en de mogelijkheid om impact te maken. Niet naast hun werk, maar als onderdeel ervan. Daarom moeten we anders naar loopbanen kijken. Niet vanuit afzonderlijke functies, maar vanuit een ecosysteem waarin professionals verschillende rollen kunnen combineren. Een verpleegkundige die patiëntenzorg combineert met kwaliteitsverbetering of beleid, zonder de praktijk te verlaten. Bij Defensie is dit heel normaal. Professionals ontwikkelen zich, vervullen wisselende rollen en keren daarna terug naar hun vakgebied. Niet als stap weg van het vak, maar als manier om mensen verbonden te houden en talent breder in te zetten.

Het behouden van het huidige personeel vraagt om loopbanen waarin zorgprofessionals patiëntenzorg kunnen combineren met innovatie, kwaliteit en beleidsontwikkeling. Niet als uitzondering, maar als normaal onderdeel van het werk. Zolang we dat niet organiseren, leiden we talent op voor andere sectoren. En blijven we nieuwe mensen opleiden voor een systeem dat zijn eigen uitstroom organiseert.

Door Esther Snoek, directeur MedPike en voormalig verpleegkundige