De governance-eisen voor zorgaanbieders zijn de afgelopen jaren steeds verder aangescherpt. Ook 2026 staat in het teken van doorontwikkelingen van wet- en regelgeving voor het bestuur en toezicht.

Als advocaat gezondheidszorg zie ik drie ontwikkelingen die naar mijn verwachting de meeste impact zullen hebben.

Het wetsvoorstel Wet integere bedrijfsvoering zorgaanbieders (Wibz) is begin 2025 ingediend bij de Tweede Kamer. Een belangrijk onderdeel is de modernisering van het winstuitkeringsverbod. De huidige doelgroep van het verbod blijft intact, maar de inhoud wordt verbreed. Niet alleen dividenduitkering, maar alle vormen van winstuitkeringen die een risico vormen voor de kwaliteit of toegankelijkheid van zorg vallen onder het verbod. En aanbieders die wel winst mogen uitkeren, moeten daarbij voldoen aan acht voorwaarden.

De verwachting is dat deze voorgestelde modernisering in 2026 (vergaand) zal worden aangepast. In een uitspraak uit oktober 2025 oordeelde de Raad van State namelijk dat het huidige winstuitkeringsverbod in strijd is met Europees recht. Het ligt voor de hand dat deze uitspraak doorwerkt naar de Wibz, bijvoorbeeld in de vorm van een meer gedifferentieerde toepassing van het winstuitkeringsverbod. Zo is het voorstelbaar dat zelfstandige klinieken (zbc) met laagcomplexe medisch-specialistische zorg meer ruimte krijgen voor winstuitkering.

VWS wil betere screening van potentiële malafide zorgaanbieders en ziet daarbij een centrale rol voor de Wtza-vergunning. Momenteel worden daarom drie aanscherpingen van de Wtza-vergunning besproken met stakeholders, zoals de IGJ.

Overwogen wordt de vergunningsplicht uit te breiden naar alle onderaannemers en aanbieders van Wmo-zorg en jeugdhulp onder het vergunningsregime te brengen. Dus niet alleen wanneer de hoofdaannemer een ‘lege huls’ is. Ook is er het plan om standaard een VOG van bestuurders te eisen.

De gesprekken met stakeholders richten zich onder meer op de uitvoerbaarheid van en toezicht op deze aanscherpingen. Zijn de uitkomsten positief, dan ligt een wetswijziging in de rede.

Per 1 januari 2026 moeten sommige jeugdhulpaanbieders een interne toezichthouder hebben. Daarmee worden de governance-eisen voor aanbieders onder de Jeugdwet gelijkgetrokken met de eisen voor aanbieders onder de Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg.

Aanbieders die naast jeugdhulp ook Zvw- en/of Wlz-zorg leveren, beschikken doorgaans al over een interne toezichthouder op grond van de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza). Toch moeten ook zij in actie komen. De statuten moeten vanaf 1 januari 2026 namelijk inzichtelijk maken dat wordt voldaan aan de nieuwe specifieke governance-eisen uit de Jeugdwet. Die komen weliswaar grotendeels overeen met de Wtza-eisen, maar wijken op enkele punten wel degelijk af.

In de praktijk betekent dit dat combinatieaanbieders statutaire Wtza-bepalingen moeten aanvullen met specifieke Jeugdwet-eisen. Een voorbeeld van zo’n eis is dat een interne toezichthouder niet ook burgemeester mag zijn.

Deze ontwikkelingen laten zien dat governance in de zorg ook in 2026 volop in beweging blijft. Het is voor zorgaanbieders van belang om tijdig te anticiperen op deze wijzigingen. Op die manier kan het bestuur en toezicht robuust ingericht blijven en juridische risico’s beperkt worden. Daarmee ontstaat niet alleen een solide bestuurlijke basis voor goede zorgverlening, maar ook voor vertrouwen van externe toezichthouders, financiers en de maatschappij.

Door Bas van Schelven, advocaat gezondheidszorg bij Van Benthem & Keulen.