De zorgpremies blijven in 2026 ongeveer gelijk. Voor het eerst in jaren verhogen drie grote zorgverzekeraars hun premie niet. Zorgaanbieders vrezen dat zij daarvan de rekening gepresenteerd krijgen. Die vrees is, gezien de huidige stand van jurisprudentie, niet terecht.

Illustratie: Pluisproducties

Dat premies niet stijgen klinkt positief, maar laten we niet vergeten dat de zorgkosten wel degelijk toenemen. Alleen voelen burgers dat minder direct: een groter deel van de stijging loopt via belastingen. Zorg uit het basispakket wordt namelijk voor ongeveer 50 procent bekostigd uit het Zorgverzekeringsfonds. Kennelijk biedt dat fonds komend jaar genoeg ruimte om kostenverhogingen op te vangen. Dat komt vooral door toegenomen loonkosten. Hogere loonkosten leiden namelijk tot extra belastingen, wat leidt tot meer budget binnen het fonds.

Maar de zorgkosten stijgen dus wel. Een belangrijke oorzaak is dat algemene prijsstijgingen doorwerken in de zorg. Denk aan de loonkostenontwikkeling. En waar lonen stijgen, moeten tarieven meegroeien; anders kunnen de lonen niet betaald worden. Zorgaanbieders spreken zorgverzekeraars daarop – terecht – aan. Rechtspraak bevestigt dat zorgverzekeraars ‘reële tarieven’ moeten betalen. Een gemiddeld efficiënte zorgaanbieder moet de zorg op kostendekkende wijze kunnen verlenen. Recente uitspraken, bijvoorbeeld van het Gerechtshof Den Haag (ECLI:NL:GHDHA:2025:2096), laten een bestendige lijn zien: tarieven moeten meegroeien met de marktontwikkelingen; eventuele historische achterstanden moeten bovendien worden ingehaald. Alleen zo kunnen zorgaanbieders hun personeel marktconform betalen. Per saldo leidt dat wel tot hogere kosten.

Die ontwikkeling is nog niet ten einde. Veel recente uitspraken betreffen leveranciers van orthopedische schoenen. In de betreffende sector bleven de lonen sterk achter en moesten de tarieven tot wel 30 procent verhoogd worden. Dit speelt echter breder. Neem de fysiotherapie, waar niet voor niets gepleit wordt voor een minimumtariefstelling door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Ook hier liggen mogelijkheden om, zolang minimumtarieven uitblijven, zorgverzekeraars om reële tarieven te vragen. Een legitieme vraag, aangezien verzekeraars via het Zorgverzekeringsfonds gecompenseerd worden voor kostenstijgingen. Dit laatste is een van de redenen waarom rechters zorgverzekeraars verplichtten hun tarieven te verhogen.

De vrees dat gelijkblijvende premies betekenen dat aanbieders de rekening betalen, is dus onterecht. Juist het Zorgverzekeringsfonds beweegt mee met kostenontwikkelingen. En mocht het fonds toch tekortschieten, dan ligt het risico uiteindelijk bij de zorgverzekeraar. Verzekeraars kunnen immers de premie verhogen. Doen zij dat niet, dan verschuift het risico niet naar de zorgaanbieder. Zorgverzekeraars hebben nu eenmaal opties die een zorgaanbieder niet heeft – kosten neerleggen bij de eindgebruiker – en het is aan de zorgverzekeraar om daarvan gebruik te maken. De rekening hoort niet bij de aanbieder te liggen. Toekomstbestendige zorg kan immers alleen worden gerealiseerd met gezonde zorgondernemingen.

Door Koen Mous, advocaat partner Dirkzwager N.V.